بحران صنعت سیمان: کاهش ۱۰ درصدی تولید، افزایش دو برابری هزینه‌ها و قیمت‌های ثابت

رکود ۱۰ درصدی در تولید و مصرف سیمان

صنعت سیمان ایران در سال جاری با بحرانی چندوجهی دست و پنجه نرم می‌کند. کاهش شدید تولید و مصرف داخلی، محدودیت‌های طاقت‌فرسای انرژی و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید در حالی رخ داده که قیمت فروش سیمان پاکتی تغییر نکرده و این صنعت را در آستانه رکود جدی قرار داده است.

بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی تولیدکنندگان، تولید سیمان در سال جاری نسبت به سال گذشته نزدیک به ۱۰ درصد کاهش یافته است. مصرف داخلی نیز تقریباً هم‌راستا با این کاهش، افتی مشابه را تجربه کرده است. این وضعیت به‌ویژه در بخش ساخت‌وساز و پروژه‌های صنعتی مشهود بوده و نشان‌دهنده رکود قابل توجه در فعالیت‌های عمرانی و سرمایه‌گذاری در کشور است.

فشار محدودیت‌های انرژی بر کوره‌های تولید

هم‌زمان با کاهش تقاضا، محدودیت‌های انرژی شامل کاهش ۴۰ درصدی برق مصرفی و افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت، فشار مضاعفی بر کارخانه‌ها وارد کرده است. این اختلال در تولید، اثرات منفی گسترده‌ای بر کل زنجیره اقتصادی مرتبط با سیمان دارد، به‌ویژه بر واحدهای تولیدی مستقر در مناطق محروم که نقش مهمی در اشتغال‌زایی دارند.

علی اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی سیمان، با تاکید بر اینکه محدودیت‌ها تولید کوره‌ها را مختل می‌کند، اظهار داشت: وقتی محدودیت‌ها به این حد برسد، کوره‌ها نمی‌توانند تجهیزات و خوراک مورد نیاز خود را با ظرفیت کامل دریافت کنند. در نتیجه، تولیدکنندگان ناچار هستند با ظرفیت کمتر و هزینه بالاتر کار کنند یا حتی تولید خود را متوقف سازند.

چالش‌های سرمایه‌گذاری در تأمین انرژی

در زمینه تأمین انرژی، سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های تجدیدپذیر مورد توجه قرار گرفته است:

• مشتریان در حال حاضر بیشتر در نیروگاه‌های خورشیدی سرمایه‌گذاری می‌کنند، اما سهم آن هنوز کم است.
• نیروگاه‌های حرارتی در کشور تقریباً سرمایه‌گذاری نشده‌اند و احداث هر واحد به سرمایه قابل توجهی نیاز دارد که مستلزم کمک دولت است.

دبیر انجمن صنفی سیمان همچنین به محدودیت‌ها در تأمین گاز اشاره کرد و افزود: صنعت ابتدا در نیروگاه‌های گازی سرمایه‌گذاری کرد، اما محدودیت گاز باعث توقف فعالیت این نیروگاه‌ها شد. علاوه بر این، برخی شرکت‌ها برای تولید برق مجبور به خرید گازوئیل با نرخ آزاد هستند که به شدت هزینه تولید را افزایش می‌دهد.

افزایش هزینه تولید در مقابل قیمت دستوری

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این صنعت، عدم تناسب میان افزایش هزینه‌ها و ثابت ماندن قیمت فروش است. الوندیان با تأکید بر افزایش هزینه‌ها گفت: «تمام هزینه‌های ما، از جمله پاکت و مواد اولیه پتروشیمی، بیش از دو برابر افزایش یافته است، اما سیمان پاکتی همچنان با قیمت قبلی فروخته می‌شود. قیمت‌ها به‌موقع اصلاح نمی‌شوند و افزایش نرخ ارز باعث شده هزینه‌های تولید به شدت بالا برود.»

محدودیت‌های نظارتی و پیشنهاد اصلاح ساختار سود

حدود ۶۵ درصد صنعت سیمان زیر نظر نهادهای دولتی و شبه‌دولتی قرار دارد و عرضه نیز به‌صورت دستوری انجام می‌شود. این محدودیت‌های نظارتی عملاً مانع سرمایه‌گذاری و نوآوری در این بخش شده است.

وی در پایان به شرکت‌های فعال در بورس اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که این شرکت‌ها ۹۰ درصد سود خود را توزیع می‌کنند و بخش کمی برای نوسازی و ارتقای تکنولوژی باقی می‌ماند. برای رفع این مشکل، پیشنهاد شده است:

• برای یک دوره پنج ساله، ۵۰ درصد از سود شرکت‌ها توزیع نشود.
• سود توزیع‌نشده به نوسازی خطوط تولید و سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها اختصاص یابد.

البته، تأمین نقدینگی لازم برای تحقق این سرمایه‌گذاری‌ها، یک ضرورت حیاتی برای صنعت سیمان محسوب می‌شود.