هزینه بالای حمل زباله و کم‌رونقی طرح تفکیک در گنبدکاووس؛ انتقاد از ادارات دولتی

معاون خدمات شهری شهرداری گنبدکاووس با اشاره به هزینه‌های سرسام‌آور انتقال و دفن زباله، بر ضرورت تسریع در ایجاد سایت پسماند مستقل برای این شهر تأکید کرد. این مقام مسئول همچنین از کم‌رونقی طرح تفکیک زباله از مبدأ و عدم همکاری مطلوب ادارات دولتی انتقاد کرد و جزئیات آمار ناامیدکننده مشارکت شهروندان را تشریح نمود.

چالش‌های مالی و ضرورت سایت پسماند مستقل

ایرج شفیع‌پور، معاون خدمات شهری شهرداری گنبدکاووس، اظهار داشت که در حال حاضر، شهرداری بابت حمل هر کیلوگرم زباله به سایت آق‌قلا مبلغ ۷ هزار و ۷۰۰ ریال و برای دفن بهداشتی آن نیز هزار و ۸۰۰ ریال پرداخت می‌کند. این هزینه‌های بالا، که مجموعاً ۹ هزار و ۵۰۰ ریال به ازای هر کیلوگرم است، نیاز به احداث یک سایت پسماند مستقل برای گنبدکاووس را بیش از پیش ضروری ساخته است.

در همین راستا، شهرداری گنبدکاووس با کسب موافقت اولیه از اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، مکانی را در جاده موسوم به "آلمان" برای احداث سایت پسماند نخاله‌های ساختمانی در نظر گرفته است.

کم‌رونقی طرح تفکیک از مبدأ و آمار نگران‌کننده

طرح تفکیک زباله از مبدأ در گنبدکاووس از دو سال پیش با مشارکت بخش خصوصی و از طریق راه‌اندازی اپلیکیشن «زیباشهر» آغاز شده است، اما تاکنون با استقبال مطلوب شهروندان روبه‌رو نشده و اجرای آن نیازمند فرهنگ‌سازی و آموزش‌های گسترده‌تری است.

آمار ارائه‌شده نشان‌دهنده مشارکت بسیار محدود در این طرح است:

• اپلیکیشن زیباشهر در حال حاضر حدود ۳ هزار و ۷۰۰ عضو دارد.
• تنها حدود ۵۰۰ نفر از اعضا به‌صورت مستمر در طرح همکاری می‌کنند.
• روزانه حداکثر ۶۰ درخواست برای تحویل زباله‌های خشک ثبت می‌شود.
• به‌طور متوسط ماهانه تنها ۷ تا ۸ تن زباله خشک جمع‌آوری می‌شود.

این در حالی است که تولید روزانه زباله در سطح شهر گنبدکاووس به طور میانگین ۱۲۰ تن است و حجم زباله خشک جمع‌آوری‌شده در مقایسه با کل تولید، رقمی بسیار ناچیز محسوب می‌شود.

موانع اصلی مشارکت شهروندان

یکی از چالش‌های جدی که اجرای موفق طرح تفکیک از مبدأ را با مشکل مواجه کرده، فعالیت گسترده زباله‌گردهای غیرمجاز است. این افراد پیش از جمع‌آوری رسمی، اقلام باارزش مانند پلاستیک، کاغذ و فلزات را از سطل‌های زباله جدا می‌کنند، که این موضوع انگیزه شهروندان برای مشارکت در طرح رسمی تفکیک را به شدت کاهش داده است.

علاوه بر این، ضعف در تبلیغات محیطی و مجازی و همچنین کمبود آموزش‌های عمومی از دیگر عوامل کم‌رونقی طرح برشمرده شد. بسیاری از شهروندان یا از مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی تفکیک زباله آگاه نیستند و یا با نحوه استفاده صحیح از اپلیکیشن «زیباشهر» آشنایی ندارند.

برنامه‌های آتی شهرداری برای تقویت طرح

معاون خدمات شهری شهرداری گنبدکاووس برنامه‌هایی را برای تقویت و توسعه این طرح در آینده نزدیک اعلام کرد:

در آینده نزدیک، تبلیغات محیطی و مجازی گسترده‌تری اجرا خواهد شد و همچنین هزار مخزن اختصاصی تفکیک زباله در مجتمع‌های مسکونی بزرگ شهر نصب می‌شود تا شهروندان بتوانند زباله‌های خشک خود را به‌صورت آسان‌تری تحویل دهند.

انتقاد از نهادهای دولتی

در پایان، شفیع‌پور از همکاری ضعیف برخی ادارات، نهادهای دولتی و اصناف انتقاد کرد. وی یادآور شد که دو سال پیش، شورای اداری شهرستان مصوبه‌ای را برای الزام دستگاه‌های اجرایی به مشارکت در طرح تفکیک زباله تصویب کرده بود، اما اجرای این مصوبه رضایت‌بخش نبوده و متأسفانه بسیاری از ادارات همچنان زباله‌های خود را تفکیک نمی‌کنند.