ضرورت امنیتی ثبات دمشق برای بغداد؛ هشدار درباره قدرت‌گیری مجدد داعش و القاعده

امتداد مستقیم امنیت ملی عراق در ثبات دمشق

حسین عمران، پژوهشگر امور استراتژیک و امنیت منطقه‌ای، تاکید می‌کند که وضعیت سوریه «امتداد مستقیم امنیت ملی عراق» است و هرگونه خلل و بی‌ثباتی در عمق خاک سوریه، فوراً بر امنیت داخلی عراق تأثیر خواهد گذاشت.

این پژوهشگر هشدار می‌دهد که در صورت فروپاشی نظام کنونی دمشق، جایگزین آن نه یک دولت مدنی یا اپوزیسیون دموکراتیک، بلکه قدرت‌گیری دوباره گروه‌های تروریستی مانند داعش و القاعده خواهد بود؛ گروه‌هایی که هنوز بخش قابل توجهی از عناصر فعال یا زندانی خود را حفظ کرده‌اند.

نظام سوریه، هرچند دارای ضعف‌هایی است، در حال حاضر سدی مهم در برابر تروریسم و هرج‌ومرج گسترده به شمار می‌آید و کم‌ضررترین گزینه برای حفظ امنیت مرزهای عراق محسوب می‌شود.

عمران متذکر می‌شود که سقوط نظام یا فروپاشی امنیتی دمشق، عراق را به نخستین قربانی تبدیل خواهد کرد و شاهد بازگشت انفجارها و نفوذ شبکه‌های پنهان تروریستی از مرزهای آسیب‌پذیر خواهد بود.

سه چالش بزرگ پیش روی حکومت سوریه

پژوهشگر امور استراتژیک، سه چالش و تهدید اصلی پیش روی حکومت سوریه را به شرح زیر برشمرد:

• بازسازی توان گروه‌های تروریستی: تلاش سازمان‌های تروریستی برای بازپس‌گیری قدرت و نفوذ در مناطق مختلف.
• وضعیت اجتماعی: وجود یک محیط خسته، بی‌ثبات و ناآرام اجتماعی و نگرانی اقلیت‌ها نسبت به آینده کشور.
• فشار اسرائیل: پروژه‌های تقسیم و ایجاد مناطق حائل در جنوب و شمال سوریه که ثبات مرزها را هدف قرار داده است.

ضرورت اتخاذ «رویکردی عقلانی» از سوی بغداد

برای جلوگیری از تحقق سناریوی فروپاشی، پیشنهاد شده است که بغداد یک «رویکردی عقلانی» و عمل‌گرایانه اتخاذ کند. این رویکرد شامل چهار محور کلیدی است:

• تقویت همکاری‌های اطلاعاتی با دمشق.
• تبادل اطلاعات پیشگیرانه و به‌موقع.
• هماهنگی امنیتی دقیق و مستمر در طول مرز مشترک.
• حمایت اقتصادی برای تثبیت ثبات سیاسی و اجتماعی سوریه.

این پژوهشگر امنیتی تأکید می‌کند که چنین رویکردی «نه یک انتخاب ایدئولوژیک، بلکه تصمیمی منطقی برای پیشگیری از یک بحران بزرگ منطقه‌ای» است.

تهدید «کشور شکست‌خورده» و طرح دولت دروزی

علاوه بر تهدیدات مرزی و تروریستی، نگرانی‌های دیگری نیز در محافل منطقه‌ای مطرح است. طرح‌هایی برای ایجاد «دولت دروزی» در جنوب سوریه مطرح شده که می‌تواند تا مرزهای عراق پیشروی کند و تهدیدات جدیدی ایجاد نماید.

همچنین، گزارش‌ها حاکی از تنش و رقابت شدید میان جناح‌های داخلی نظام سوریه است؛ ژنرال‌ها و فرماندهان اطلاعاتی سابق تلاش می‌کنند ثبات هر دولت جدیدی را مختل کرده و کنترل مناطق را دوباره به دست آورند. این درگیری‌های داخلی پتانسیل تبدیل سوریه به یک «کشور شکست‌خورده» را دارد که به‌طور دائم برای عراق تهدید امنیتی ایجاد خواهد کرد.