عملکرد بودجه دولت تا آبان ۱۴۰۴: تحقق ۶۸ درصدی درآمدها در برابر ۷۵ درصد مخارج

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در حالی روز سه‌شنبه دوم دی‌ماه توسط دولت چهاردهم به مجلس ارائه شد که بررسی عملکرد بودجه سال جاری تا پایان آبان‌ماه، نشان‌دهنده شکاف قابل توجه میان درآمدها و هزینه‌های مصوب است؛ وضعیتی که کسری بودجه و نیاز دولت به استفاده از تنخواه بانک مرکزی را نمایان می‌سازد.

کارشناسان اقتصادی، بودجه پیشنهادی سال ۱۴۰۵ را انقباضی ارزیابی کرده‌اند. دولت با توجه به برآورد پایین از درآمدهای نفتی در سال آینده، تمرکز خود را بر افزایش درآمدهای مالیاتی و رشد درآمد ناشی از فروش اوراق مالی دولتی قرار داده است.

عملکرد نامطلوب درآمدی دولت تا پایان آبان ۱۴۰۴

آمار منتشر شده توسط سازمان برنامه و بودجه نشان می‌دهد که عملکرد دولت در بخش درآمدها تا آبان سال جاری نسبت به ارقام مصوب، مطلوب نبوده و درصد تحقق، پایین‌تر از حد انتظار گزارش شده است. به طور کلی، درصد تحقق هزینه‌ها از درآمدها پیشی گرفته و دولت برای جبران این کسری به ناچار از تنخواه بانک مرکزی کمک گرفته است.

تحقق درآمدهای عمومی (مالیات)

درآمدهای عمومی دولت که بخش عمده آن را مالیات تشکیل می‌دهد، در ۸ ماهه نخست سال جاری معادل ۱۶۳۱ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده بود. با این حال، تنها ۸۱ درصد از این رقم محقق شده است. این عدم تحقق ۲۰ درصدی صرفاً مربوط به ۸ ماهه نخست سال است و نشان می‌دهد دولت حتی از برنامه درآمدی هشت ماهه خود نیز عقب مانده است.

وضعیت فروش نفت و اوراق دولتی

در بخش واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای که شامل فروش نفت می‌شود، وضعیت تحقق درآمدها بسیار ضعیف بوده و تا آبان‌ماه، تنها ۳۳ درصد از رقم مصوب محقق شده است. همچنین، در بخش واگذاری دارایی‌های مالی (فروش اوراق دولتی) نیز تنها ۶۸ درصد از میزان تعیین شده در قانون بودجه تحقق یافته است.

جمع‌بندی درآمدهای دولت

رقم مصوب کل درآمدهای دولت در قانون بودجه سال جاری، ۳۳۰۴ هزار میلیارد تومان (همت) تعیین شده بود که تا پایان آبان‌ماه، ۲۲۴۵ همت از آن محقق شده است. به عبارت دیگر، دولت توانسته است تنها ۶۸ درصد از کل درآمد مشخص شده در قانون بودجه سال جاری را کسب کند.

پیشی گرفتن مخارج از درآمدها: تحقق ۷۵ درصدی هزینه‌ها

در مقابل عملکرد درآمدی، برآوردها حاکی از آن است که میزان تحقق اعتبارات هزینه‌ای و عمرانی دولت، درصد بالاتری را به خود اختصاص داده است.

اعتبارات هزینه‌ای و حقوق و دستمزد

در ۸ ماهه نخست سال جاری، درصد تحقق اعتبارات هزینه‌ای که عمدتاً شامل پرداخت حقوق و دستمزد کارکنان است، معادل ۸۶ درصد گزارش شده است. رقم پرداخت شده توسط دولت در این بخش، ۱۹۳۵ همت بوده است.

هزینه‌های عمرانی و بازخرید اوراق

• تملک دارایی‌های سرمایه‌ای (عمرانی): مقدار پرداخت شده در این بخش ۳۲۸ همت بوده که به معنای تحقق ۸۲ درصد از رقم مصوب است.
• تملک دارایی‌های مالی (بازخرید اوراق دولتی): اعتباری معادل ۲۱۶ هزار میلیارد تومان پرداخت شده که تنها ۳۲ درصد از اعتبارات مشخص شده در قانون را شامل می‌شود.

جمع‌بندی کل مخارج دولت

در مجموع، از کل رقم ۳۳۰۴ همت مخارج تعیین شده در ۸ ماهه نخست سال جاری، دولت ۲۴۷۹ همت را هزینه کرده است که برابر با ۷۵ درصد از میزان مصوب است.

مقایسه عملکرد نشان می‌دهد که در ۸ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، در حالی که تنها ۶۸ درصد از درآمدهای مصوب محقق شده، ۷۵ درصد از مخارج مصوب به مرحله اجرا درآمده است. این پیشی گرفتن هزینه‌ها از درآمدها، کسری بودجه عملیاتی را به دنبال داشته و احتمالاً منجر به افزایش تورم خواهد شد.