کسری ۱۰۰ هزار تنی پنبه در کشور؛ کشاورزان به دلیل ارز یارانه‌ای واردات، بی‌انگیزه شدند

کسری ۱۰۰ هزار تنی پنبه در کشور؛ چالش‌های اقتصادی و بی‌انگیزگی کشاورزان

محمد حسین کاویانی، مدیرعامل صندوق پنبه، با اعلام اتمام عملیات برداشت محصول در استان‌های گلستان، اردبیل و منطقه مغان، از کسری قابل توجه پنبه مورد نیاز صنعت نساجی کشور خبر داد. به گفته وی، با توجه به کاهش سطح زیرکشت، صنعت نساجی امسال با کمبودی مواجه است که این امر وابستگی به واردات را تشدید می‌کند.

نیاز سالانه و آمار نگران‌کننده تولید

بررسی‌ها نشان می‌دهد که صنعت نساجی کشور سالانه به ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار تن پنبه نیاز دارد. در مقابل این نیاز بالا، پیش‌بینی می‌شود که تولید داخلی پنبه در سال جاری بیش از ۵۵ هزار تن نباشد. این شکاف عمیق، صنعت را ناچار به تأمین کسری ۱۰۰ هزار تنی از طریق واردات کرده است.

وضعیت واردات پنبه

بر اساس آمار، تا پایان مهرماه، ۵۴ هزار تن پنبه با استفاده از ارز یارانه‌ای وارد کشور شده است. مدیرعامل صندوق پنبه تأکید کرد که برای تأمین نیاز تا پایان سال، حداقل ۵۰ هزار تن دیگر پنبه باید وارد شود.

عدم صرفه اقتصادی و کاهش سطح زیرکشت

یکی از دلایل اصلی کسری تولید، عدم صرفه اقتصادی کشت پنبه برای کشاورزان داخلی است. این وضعیت ناشی از تضاد در سیاست‌های ارزی است:

• پنبه وارداتی با ارز یارانه‌ای قیمت‌گذاری می‌شود و ارزان‌تر است.
• کشاورز داخلی مجبور است نهاده‌های مورد نیاز خود را با نرخ آزاد خریداری کند.

این شرایط باعث شده است که قیمت پنبه داخلی در مقابل نمونه وارداتی غیرقابل رقابت بوده و صنعت نساجی تا حد امکان از پنبه خارجی استفاده کند. این امر به طور مستقیم منجر به کاهش رغبت کشاورزان و در نتیجه، کاهش بیشتر سطح زیرکشت در سال‌های آتی خواهد شد.

تغییر الگوی کشت به دلیل درآمد بالاتر

اشاره به سابقه کشت در استان گلستان، وضعیت فعلی را نامطلوب توصیف می‌کند. در مقطعی، استان گلستان دارای ۱۸۸ هزار هکتار پنبه‌کاری بود، در حالی که این میزان در سال زراعی گذشته به ۵ هزار هکتار کاهش یافته است. افزایش قیمت برنج، کشاورزانی را که دسترسی به آب کافی دارند، به سمت کشت شالی سوق داده است.

درآمد حاصل از کشت یک هکتار شالیکاری بیش از یک میلیارد تومان است، در حالی که درآمد یک هکتار تولید پنبه تنها حدود ۲۰۰ میلیون تومان است. این اختلاف فاحش اقتصادی، رغبت کشاورزان به کشت پنبه را از بین برده است.

پتانسیل خودکفایی و ضرورت حمایت دولتی

با وجود چالش‌های موجود، کشور پتانسیل تولید ۵۰۰ هزار تن پنبه را دارد. برای تحقق خودکفایی در برنامه هفتم توسعه، حمایت‌های جدی و تخصیص یارانه به کشاورزان پنبه‌کار ضروری است.

در شرایط فعلی، تنها ۴۰ درصد از پنبه مورد نیاز صنعت نساجی از تولید داخلی تأمین می‌شود. مدیرعامل صندوق پنبه تأکید کرد که وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) در صورت نیاز به پنبه، باید حمایت‌های لازم را از کشاورزان انجام دهد، در غیر این صورت، دستیابی به خودکفایی در این محصول استراتژیک هرگز محقق نخواهد شد.