ایران رکورددار فرسایش خاک؛ احیای زاگرس نیازمند ۵۰٪ درآمد نفت است

توسعه اقتصادی در برابر رشد اقتصادی؛ یک تغییر پارادایم

این استاد دانشگاه به تحول مفهوم توسعه اشاره کرد و بیان داشت که تا سال ۱۹۷۰ میلادی، این تصور وجود داشت که باید بین رشد اقتصادی و حفظ محیط زیست یکی را انتخاب کرد. اما امروزه مشخص شده است که با یافتن راهکارهای سازگار، می‌توان هم رشد اقتصادی داشت و هم محیط زیست سالم را حفظ کرد؛ شاهدی بر این مدعا، کشورهای توسعه‌یافته‌ای هستند که از محیط زیست سالمی برخوردارند. در واقع، هیچ کشور توسعه‌یافته‌ای با محیط زیست تخریب‌شده وجود ندارد و هیچ کشوری با محیط زیست آسیب‌دیده به توسعه نمی‌رسد.

کیادلیری تأکید کرد که در ادبیات کنونی، واژه «رشد اقتصادی» جای خود را به مفاهیمی چون تکامل، تغییر، گسترش، پیشرفت و توسعه داده است. تفاوت اصلی در شاخص‌هاست:

• رشد اقتصادی: صرفاً به افزایش متوسط درآمد سرانه توجه می‌کند.
• توسعه اقتصادی: علاوه بر درآمد، به توزیع ثروت، کاهش فقر، کیفیت زندگی و مهم‌تر از همه، پایداری توجه دارد.

مشارکت مردمی: هدف و ابزار توسعه

وی افزود که مفهوم «مشارکت مردمی» به عنوان یک رکن اساسی به توسعه پایدار اضافه شده است، چرا که بدون آن دستیابی به این هدف ناممکن است. این مشارکت به معنای تصمیم‌گیری مسئولان و اجرای صرف توسط مردم نیست. مردم هم ابزار توسعه و هم هدف اصلی آن هستند.

اگر در منطقه‌ای پروژه‌ای اجرا شود که نتیجه آن فقیرتر یا بیمارتر شدن جامعه محلی باشد، مردم فقط قربانی و برده توسعه شده‌اند. اجرای پروژه‌های توسعه‌ای باید منجر به رفع فقر و توانمندتر شدن مردم شود و آنان در تصمیم‌گیری‌ها نقش فعال داشته باشند.

نقد سیاست‌های کشاورزی و تخریب منابع طبیعی

کیادلیری با اشاره به وضعیت اقلیمی ایران که حدود ۹۳ درصد آن خشک و نیمه خشک است، اظهار داشت که کشاورزی در چنین شرایطی نمی‌تواند بار توسعه را به دوش بکشد. با این وجود، کشور مسیر توسعه کشاورزی را در پیش گرفته و بخش عظیمی از زمین‌های منابع طبیعی را صرف کشت کرده است.

وی آمارهای نگران‌کننده‌ای را ارائه داد:

• از سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۹، سه میلیون و ۶۰۰ هزار هکتار اراضی باغ و دیم افزایش یافته است.
• این به معنای کاهش روزانه حدود ۵۰۰ هکتار از زمین‌های مرتعی و جنگلی است.

وی همچنین تعریف نادرست از امنیت غذایی را مورد انتقاد قرار داد و گفت: امنیت غذایی صرفاً به معنای فراوانی، دسترسی و سالم بودن غذا نیست، بلکه تاب‌آوری محیط زیست نیز باید در این مفهوم لحاظ شود. اگر توسعه پایدار به‌درستی تعریف و مسیر آن مشخص شود، محیط زیست نیز سالم خواهد ماند.

ایران رکورددار فرسایش خاک؛ هزینه احیا از درآمد نفت

این کارشناس منابع طبیعی با تأکید بر اینکه ایران رکورددار فرسایش خاک است، نتایج یک مطالعه را بیان کرد که نشان می‌دهد برای احیای حاصلخیزی خاک زاگرس، سالانه باید ۵۰ درصد از درآمد نفت کشور به این امر اختصاص یابد.

وی همچنین به نقش سازمان حفاظت محیط زیست پرداخت و با تأیید این جمله معروف که محیط زیست «محیط ایست» است، بیان داشت که این سازمان باید در مقابل پروژه‌های مخرب مانند پتروشیمی میانکاله با قدرت «ایست» بگوید. او تأکید کرد که فقر در همه جای دنیا باعث نابودی محیط زیست می‌شود، اما پروژه‌های توسعه‌ای نباید خود منجر به فقر و مشکلات محیط زیستی شوند.

کیادلیری با اشاره به بهره‌برداری ۷۰ ساله از جنگل‌های شمال کشور، پرسید: «زمانی برای اجرای طرح استراحت جنگل مبارزه می‌کردیم. یکی از نمایندگان می‌گفت مردم فقیر هستند باید از جنگل بهره‌برداری شود. سوال من همین بود چرا مردم بعد از دهه‌ها بهره‌برداری هنوز فقیرند؟» وی نتیجه گرفت که گاهی اوقات فقر مردم بهانه‌ای برای بهره‌برداری‌های مخرب می‌شود، در حالی که مردم باید هدف توسعه باشند و فقر از بین برود.

ارزشگذاری خدمات اکوسیستم‌ها؛ گامی مثبت

کیادلیری (معاون سازمان حفاظت محیط زیست بر اساس متن اصلی) با اشاره به اقدامات مثبت در حال انجام، اظهار کرد که امسال ارزشگذاری خدمات اکوسیستم‌ها با پیگیری این سازمان در هیئت وزیران به تصویب رسیده است. این اقدام بسیار مهم است زیرا:

کشورها دارای سرمایه طبیعی هستند که شامل منابع طبیعی و خدماتی است که این منابع ارائه می‌دهند. کشورهای توسعه‌نیافته از خود منابع استفاده می‌کنند، اما کشورهای توسعه‌یافته از خدمات طبیعت بهره می‌برند.

وی در پایان تأکید کرد: زمانی که خدمات منابع طبیعی به‌درستی ارزشگذاری شود، هزینه‌های زیست‌محیطی پروژه‌ها محاسبه خواهد شد. در این شرایط، پرداخت چنین هزینه‌هایی برای بسیاری از پروژه‌های تخریبی مقرون به صرفه نخواهد بود و اجرای صحیح ارزشگذاری خدمات اکوسیستمی، از بسیاری از تخریب‌های زیست محیطی جلوگیری خواهد کرد.