قلعه تاریخی ایزدخواست در خطر تخریب؛ خلف وعده ۱۰ میلیاردی و شکایت میراث فارس از شهرداری

وضعیت بحرانی قلعه ایزدخواست و خلف وعده اعتباری

در دو دهه اخیر، دست‌کم ۱۰ طرح جامع مطالعاتی برای مرمت قلعه ایزدخواست تدوین شده که تنها ۳ مورد از آن‌ها به دلیل محدودیت‌های اعتباری به مرحله اجرا رسیده‌اند. این کمبود بودجه در حالی است که پیش‌تر در دوران مسئولیت استاندار و مدیرکل وقت میراث‌فرهنگی استان فارس، وعده اختصاص ۱۰ میلیارد تومان اعتبار برای مرمت قلعه داده شد. این رقم ناچیز برای بنایی با این عظمت، بلافاصله به ۵ میلیارد تومان کاهش یافت و متأسفانه، همان ۵ میلیارد باقیمانده نیز تاکنون پرداخت نشده و طرح احیاء و مرمت این اثر ارزشمند را مسکوت گذاشته است.

اهالی شهر ایزدخواست بیش از هر زمان دیگری نگران وضعیت حفاظتی این قلعه هستند. «مهدی صالحی»، فعال میراث‌فرهنگی و از ساکنان این شهر، با اشاره به وعده‌های دو سال پیش مسئولان وقت، تأکید کرد که با وجود سند تک‌برگ قلعه به نام شهرداری ایزدخواست، هزینه‌های جزئی انجام شده توسط این ارگان به هیچ وجه پاسخگوی شرایط واقعی و بحرانی قلعه نیست.

مداخله غیراصولی شهرداری و پیگیری حقوقی پایگاه ملی

یکی از جدی‌ترین انتقادات اخیر، به محوطه‌سازی و مرمت‌های انجام شده توسط شهرداری ایزدخواست بازمی‌گردد. این اقدامات، هرچند با نیت مثبت انجام شده، اما به دلیل عدم استناد به طرح‌های مطالعاتی و مرمتی و فقدان نظارت میراث‌فرهنگی، با ایرادات اساسی همراه بوده است.

«متاسفانه محوطه‌سازی بیرون از قلعه توسط شهرداری بدون استناد به هیچ طرح مطالعاتی و مرمتی انجام گرفته و با اینکه در نگاه نخست این اقدام شهرداری امیدوارانه است اما از آنجا که بدون طرح و نظارت میراث‌فرهنگی بوده است، عملا ایراداتی دارد. به همین دلیل پایگاه تاریخی ایزدخواست به‌دلیل‌عدم استفاده از طرح و مداخله غیراصولی شهرداری در اثر تاریخی، اقدام به شکایت از شهرداری ایزدخواست کرده است.»

«داوود جعفرنژاد»، مدیر پایگاه ملی ایزدخواست، در واکنش به این مرمت‌های غیراصولی، بر تخصصی بودن حوزه میراث‌فرهنگی و ضرورت مطالعات پیش از هرگونه اقدام تأکید کرد. وی اظهار داشت که هر مرمتی باید با توجه به کمبود اعتبارات، به شکل درستی انجام شود تا هزینه‌ها هدفمند بوده و نیاز به اصلاحات مجدد نباشد.

الزامات مرمت و مهلت اصلاحات به شهرداری

مدیر پایگاه ملی ایزدخواست با بیان اینکه مرمت‌های شهرداری با هماهنگی این پایگاه نبوده و کاملاً مغایر با طرح و پلان‌های تأیید شده میراث‌فرهنگی است، خاطرنشان کرد که در بحث مرمت عرصه و حریم آثار، الزامات قانونی برای تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی وجود دارد و هر اقدامی باید با استعلام میراث‌فرهنگی صورت پذیرد. در پی این اختلافات، گزارش‌های کارشناسانه به معاونت میراث‌فرهنگی استان فارس ارسال شد.

در وهله نخست، مدیرکل میراث‌فرهنگی استان فارس دستور دادند تا کارشناسان از قلعه بازدید کنند، مکاتبات با شهرداری انجام و مهلتی به شهرداری داده شود تا اصلاحات لازم را انجام دهد. جعفرنژاد تأکید کرد که در صورت عدم انجام اصلاحات توسط شهرداری، پیگیری‌های حقوقی قطعی خواهد بود.

آینده مرمت با تکیه بر مردم و متخصصان

با وجود محقق نشدن بودجه وعده داده شده، مدیر پایگاه ملی ایزدخواست ابراز امیدواری کرد که با همکاری و مشارکت بسیار خوب مردم و خیرین شهر ایزدخواست، اقدامات اولیه برای مرمت این بنای خشتی چند طبقه هرچه سریعتر با حضور یک تیم متخصص شامل:

• مرمت‌گران
• متخصصان سازه
• باستان‌شناسان

انجام شود تا این مجموعه ارزشمند که پکیج کاملی از آثار دوره‌های متعدد تاریخی است، حفظ و احیاء گردد.