رشد چشمگیر بودجه سلامت در لایحه ۱۴۰۵: تخصیص ۷۶۲ هزار میلیارد ریال برای پزشک خانواده

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور با رویکردی متفاوت نسبت به سال‌های گذشته، تمرکز ویژه‌ای بر بخش‌های کلیدی آموزش و بهداشت و درمان داشته است. با وجود آنکه سیاست کلی دولت بر کاهش هزینه‌های غیرضروری استوار است، اعتبارات حوزه سلامت در سال آینده شاهد رشد چشمگیری است که نشان‌دهنده اولویت‌دهی به بهبود خدمات آموزشی و بهداشتی در کشور است.

رشد ملموس اعتبارات عمومی و اختصاصی حوزه سلامت

بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که روند کلی اعتبارات عمومی، درآمد اختصاصی و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بخش سلامت، نسبت به سه سال گذشته افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته است. این رشد به‌ویژه در بخش درآمد اختصاصی ملموس‌تر است.

• درآمد اختصاصی: درآمد اختصاصی بخش سلامت از ۲,۱۸۰ میلیارد ریال در سال جاری، با رشد ۶۳ درصدی به رقم ۳,۵۴۳ میلیارد ریال در لایحه بودجه ۱۴۰۵ رسیده است.
• جمع کل اعتبارات عمومی: این بخش، که شامل هزینه‌ای، تملک دارایی و متفرقه است، از ۶,۰۱۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴، با ۱۳ درصد رشد به ۶,۷۸۹ میلیارد ریال در بودجه سال آینده افزایش یافته است.

افزایش سهم دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمه سلامت

اعتبارات دستگاه‌های اجرایی زیرمجموعه وزارت بهداشت نیز متناسب با رویکرد کلی دولت، رشد چشمگیری را تجربه کرده‌اند:

دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی

اعتبارات دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی از ۱,۹۳۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴، با ۲۵ درصد رشد به ۲,۴۰۶ میلیارد ریال رسیده است. همچنین، حقوق دانشگاه‌ها و استخدام‌های جدید با ۲۶ درصد رشد به ۲ میلیون و ۱۹۲ هزار میلیارد ریال افزایش یافته است. برای نخستین بار، ۱.۸ هزار میلیارد تومان برای استخدام‌های جدید سال ۱۴۰۵ و ۲ همت برای جبران هزینه‌های متعهدین خدمت در نظر گرفته شده است.

سازمان بیمه سلامت ایران

دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵، رشد ۳۲ درصدی را برای سازمان بیمه سلامت پیش‌بینی کرده است تا رقم بودجه از ۶۸۵ میلیارد ریال به ۹۰۲ میلیارد ریال برسد. علاوه بر این اعتبار نقدی، دو منبع حمایتی کلان نیز برای این سازمان در نظر گرفته شده است:

• ۴۰ همت در قالب سهام برای جبران زیان انباشته سازمان بیمه سلامت و سازمان خدمات درمانی نیروهای مسلح.
• ۸۵ همت منابع دارویار از محل اعتبارات قانون برنامه هفتم پیشرفت.

تمرکز ویژه بر برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع

یکی از مهم‌ترین بخش‌های لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع است که مجموع منابع پیش‌بینی‌شده برای اجرای آن به ۷۶۲ هزار میلیارد ریال می‌رسد. این اعتبارات از دو محل اصلی «اعتبارات هدفمندی» و «اعتبارات مالیات بر ارزش افزوده» تأمین می‌شود:

تخصیص اعتبارات از محل هدفمندی یارانه‌ها

اعتبارات هدفمندی با تمرکز بر اجرای برنامه و کاهش بار مالی بیماران در سطوح ارجاع، توزیع شده است:

تخصیص اعتبارات از محل مالیات بر ارزش افزوده

بخش قابل توجهی از منابع مالیات بر ارزش افزوده برای خدمات پیشگیرانه، ارتقای کیفیت و پوشش گروه‌های خاص در نظر گرفته شده است:

• اختصاص ۱۵۰ هزار میلیارد ریال برای اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در سطح یک شهری.
• ۱۰۰ هزار میلیارد ریال برای ارائه خدمات پیشگیری و سطح یک به روستاییان و عشایر.
• ۶۵ هزار میلیارد ریال برای کاهش فرانشیز خدمات درمانی بستری و سرپایی در سطوح ۲ و ۳ (مشروط به اجرای نظام ارجاع).
• ۱۲۰ هزار میلیارد ریال برای پرداخت‌های ترکیبی و مشوق‌های نظام ارجاع.
• ۵ هزار میلیارد ریال برای حذف فرانشیز زایمان طبیعی در مراکز دانشگاهی.
• ۱۸,۵۰۰ میلیارد ریال جهت ارتقای هزینه هتلینگ بیمارستانی.

ثبات ارز ترجیحی و افزایش مابه‌التفاوت دارویار

تأمین منابع ارزی حوزه سلامت در لایحه ۱۴۰۵ از دو مسیر «ارز ترجیحی» (۲۸,۵۰۰ تومانی) و «ارز مبادله‌ای» (۸۰ هزار تومانی) پیش‌بینی شده است:

سهم ارز ترجیحی برای تأمین دارو، شیرخشک و ملزومات پزشکی در سال ۱۴۰۵ معادل ۳ میلیارد دلار تعیین شده که نسبت به سال گذشته بدون تغییر باقی مانده و تأمین آن برعهده بانک مرکزی است. همچنین، ۱.۵ میلیارد دلار ارز مبادله‌ای نیز برای همین اقلام در نظر گرفته شده است.

با توجه به تفاوت نرخ ارز، مابه‌التفاوت ریالی نرخ ارز دارو و ملزومات مصرفی پزشکی (دارویار) برای سال ۱۴۰۵، با افزایش نسبت به سال ۱۴۰۴، به ۸۵۰ هزار میلیارد ریال رسیده است. این مبلغ از طریق سازمان بیمه سلامت ایران و به‌صورت پرداخت الکترونیک به ذی‌نفع نهایی منتقل خواهد شد.

ردیف‌های متمرکز و حمایت‌های ویژه

در ردیف‌های متمرکز ذیل ستاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اعتبارات قابل توجهی برای برنامه‌های خاص در نظر گرفته شده است:

• یارانه دارو و شیرخشک: ۴۲,۰۲۸ میلیارد ریال (رشد چشمگیر نسبت به ۳۳,۰۵۰ میلیارد ریال سال ۱۴۰۴).
• مقیمی و ماندگاری پزشکان در مناطق محروم: رشد ۲ برابری به ۲۸ هزار میلیارد ریال، که نشان‌دهنده تمرکز ویژه بر توزیع عادلانه نیروی انسانی است.
• کاهش نرخ کیت و کیسه خون: افزایش از ۱۷,۴۶۰ میلیارد ریال به ۲۱,۲۳۳ میلیارد ریال.
• درمان ناباروری: ۱,۴۱۳ میلیارد ریال کمک‌هزینه از محل مالیات بر ارزش افزوده.
• مددکاری بیماران بی‌بضاعت: ۱۰ هزار میلیارد ریال برای هزینه‌های مددکاری بستری بیماران فاقد بیمه.