نیاز ۴۴ میلیارد دلاری برای تکمیل طرح‌های پتروشیمی و هدف‌گذاری ۱۳۱ میلیون تنی

وضعیت موجود و چشم‌انداز توسعه ظرفیت

در اولین اجلاس سرمایه‌گذاری صنعت پتروشیمی ایران، آمارها و اهداف کلان این صنعت تشریح شد. در حال حاضر، کل ظرفیت نصب شده پتروشیمی کشور بالغ بر ۱۰۰ میلیون تن است که متأسفانه حدود ۲۰ درصد آن، معادل ۲۰ میلیون تن، به دلیل کمبود خوراک یا سایر چالش‌ها، خالی مانده است.

نیاز ۴۴ میلیارد دلاری برای تکمیل طرح‌ها

بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، قرار است ظرفیت صنعت پتروشیمی در طول برنامه هفتم پیشرفت به ۱۳۱ میلیون تن برسد. میانگین پیشرفت طرح‌های پتروشیمی در حال حاضر ۶۰ درصد است؛ از ۲۶ میلیون تن طرح برنامه‌ریزی شده، ۱۳ میلیون تن آن محقق شده است. تکمیل این طرح‌ها به ۴۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

همچنین، طبق بررسی‌های مجلس، در سال ۱۴۰۳ (سال اول برنامه هفتم)، ۱۰۰ درصد اهداف پتروشیمی محقق شده و امسال نیز ۷ میلیون تن به ظرفیت این صنعت افزوده خواهد شد.

راهبردهای تأمین مالی و حل چالش‌ها

برای تأمین سرمایه مورد نیاز، روش‌هایی چون استفاده از صندوق سرمایه‌گذاری ارزی در دستور کار قرار گرفته است. صنعت پتروشیمی به دلیل صادرات محور بودن، آمادگی بالایی برای جذب سرمایه‌گذاری ارزی دارد. ابزارهای تأمین مالی شامل:

• اوراق مرابحه ارزی: انتشار این اوراق توسط بانک تجارت یک هفته قبل از این اجلاس صورت گرفته است.
• صندوق سرمایه‌گذاری: استفاده از صندوق‌های پروژه محور ارزی.

علاوه بر این، در راستای گام دوم خصوصی‌سازی، مقرر شده است که صندوق‌های بازنشستگی در برنامه هفتم، سهام مدیریتی پتروشیمی‌ها را واگذار کنند.

مقابله با چالش‌های انرژی و محیط زیست

یکی از چالش‌های اصلی صنعت پتروشیمی، مسئله قطعی برق است که برای رفع آن، استفاده از پنل‌های خورشیدی و برق تجدیدپذیر در دستور کار قرار دارد. همچنین، اقدامات مهمی در زمینه جمع‌آوری گازهای مشعل در حال انجام است:

• جمع‌آوری روزانه ۱۵۰۰ فوت مکعب گازهای مشعل در اطراف خوزستان.
• اجرای طرح‌های NGL ۳۲۰۰ دزفول و NGL ۳۱۰۰ دهلران برای جمع‌آوری گازهای مشعل و خاموش کردن آن‌ها.

راهبرد چهارم توسعه نیز شامل ورود شرکت‌های پتروشیمی به بخش صرفه‌جویی گاز خانگی و عمومی و بهینه‌سازی مصرف است. این طرح سال گذشته در ۵ استان اجرا شد و امسال در استان‌های گلستان، گیلان و مازندران پیگیری می‌شود.

اولویت تخصیص خوراک و مشوق‌های دولتی

معاون وزیر نفت تأکید کرد که مصرف ۷۶ تا ۸۰ درصد گاز در فصل سرما در بخش خانگی، صنایع خرد و اصناف، زیبنده نیست و باید گاز به صنعت پتروشیمی که «تشنه خوراک» است، اختصاص یابد. هرچه در مصرف گاز خانگی و تجاری صرفه‌جویی شود، صنعت ۶۰ ساله پتروشیمی رونق بیشتری خواهد گرفت.

تخفیف خوراک و مشوق‌های سرمایه‌گذاری

دولت برای تشویق سرمایه‌گذاران، مشوق‌هایی را در نظر گرفته است:

• تخفیف خوراک در برنامه هفتم: دولت در نهایت تا ۳۰ درصد تخفیف خوراک به سرمایه‌گذاران نهایی که دارای ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی باشند، اعطا می‌کند. بر اساس اوراق تسویه در نظر گرفته شده در برنامه هفتم، لازم نیست سرمایه‌گذاران زنجیره‌های مختلف پتروشیمی یکسان باشند تا مشمول تخفیف شوند.
• ماده ۴۵ قانون جهش تولید: اگر ۴۰ درصد از سود پتروشیمی‌ها صرف سرمایه‌گذاری شود، مشمول تخفیف خوراک بالادستی خواهد شد.

طرح‌هایی که دارای تأمین خوراک، آمایش سرزمین، تأمین آب و پدافند غیرعامل باشند، در اولویت سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرند. رونق صنایع پتروشیمی به نوبه خود باعث رونق صنایع پایین‌دستی، پیمانکاران و سازندگان تجهیزات می‌شود.