هشدار نماینده مجلس درباره بودجه ۱۴۰۵: کاهش ارزش پول ملی و تورم گسترده

نقد ساختاری به سیاست‌های ارزی و کسری بودجه

این نماینده مجلس با اشاره به نقش کلیدی نرخ ارز در اقتصاد کشور، توضیح داد که دولت‌ها در دهه‌های گذشته برای جبران کسری بودجه، معمولاً از ابزار کاهش ارزش پول ملی و افزایش نرخ ارز استفاده کرده‌اند. با این حال، از آنجا که دولت بزرگ‌ترین مصرف‌کننده در اقتصاد است، این سیاست در نهایت به افزایش هزینه‌ها، تشدید کسری بودجه و تورم گسترده در سفره مردم منجر شده است.

مدتی قبل تذکر شدید دادم که افزایش سرسام‌آور قیمت ارز و طلا نتیجه بی‌برنامگی دولت است و اکنون نیز نسبت به بودجه سال ۱۴۰۵ بنده و جمعی از نمایندگان منتقد هستیم و اجازه نمی‌دهیم دولت بدون برنامه حرکت کند.

کاهش ۳.۲ میلیارد دلاری ارز ترجیحی

مولوی به موضوع ارز ترجیحی اشاره کرد و ارقام لایحه جدید را نگران‌کننده دانست. در حالی که میزان ارز ترجیحی در قانون بودجه ۱۴۰۴ برابر با ۱۲ میلیارد دلار بود، این رقم در لایحه بودجه ۱۴۰۵ به ۸.۸ میلیارد دلار کاهش یافته است. این کاهش ۳.۲ میلیارد دلاری، با تنگ‌تر شدن حلقه تخصیص ارز برای کالاهای اساسی، فشار تورمی بر اقلام ضروری خانوار را به شدت افزایش خواهد داد.

تبعات تورمی ناشی از تغییر نرخ‌های تسعیر و ارزش‌گذاری

رشد ۲۵ درصدی تعرفه واردات

یکی از مهم‌ترین تغییرات بودجه ۱۴۰۵، تغییر مبنای ارزش‌گذاری تعرفه وارداتی است که منجر به افزایش قیمت کالاهای وارداتی می‌شود. مقایسه این ارقام به شرح زیر است:

تغییر مبنای قیمت‌گذاری در بورس کالا و فرآورده‌های نفتی

در بودجه سال ۱۴۰۴، مبنای قیمت‌گذاری در بورس کالا و همچنین فروش محصولات فرآورده‌های ویژه، ارز ۷۰ هزار تومانی بود. اما در بودجه ۱۴۰۵، نرخ ارز تالار اول و دوم مرکز مبادله مبنای محاسبه قرار گرفته است. این تغییر مبنای ارزی در فروش فرآورده‌های اصلی نفتی و قیمت‌گذاری در بورس کالا، موجب افزایش قیمت‌های زیر خواهد شد:

• مواد اولیه تولید و کالاهای سرمایه‌ای
• کالاهای مصرفی وارداتی
• مصالح ساختمانی و مسکن
• خودرو و لوازم خانگی

مولوی تاکید کرد که پذیرش ارز تالار دوم با نرخ‌های بالا در بودجه، سیگنال خطرناکی به فعالان اقتصادی می‌دهد و به معنای کاهش اقتدار در حفظ ارزش پول ملی است که می‌تواند به افزایش دوباره نرخ ارز در بازار آزاد منجر شود.

شوک قیمتی در حوزه انرژی و حمل و نقل

افزایش قیمت خوراک پتروشیمی‌ها

در حوزه انرژی، قیمت خوراک گاز پتروشیمی‌ها از ۹ هزار تومان در هر مترمکعب در بودجه ۱۴۰۴ به ۱۱ هزار تومان در بودجه ۱۴۰۵ افزایش یافته است. این افزایش قیمت مستقیماً موجب رشد قیمت محصولات پتروشیمی از جمله کود و سم خواهد شد.

رشد هزینه تولید بنزین و تهاتر فرآورده

در بخش تهاتر فرآورده با بنزین، رقم ۱۳۰ همت در سال ۱۴۰۴ به ۵.۸ میلیارد دلار معادل ۴۲۸ همت در بودجه ۱۴۰۵ افزایش یافته است. این رشد نرخ تسعیر ارز، قیمت تمام شده تولید بنزین در پالایشگاه‌های داخلی را به طور قابل توجهی بالا خواهد برد.

جهش نرخ سوخت هواپیما و افزایش هزینه پرواز

انتقاد جدی دیگر به افزایش نرخ سوخت هواپیما مربوط می‌شود. افزایش نرخ سوخت از لیتری ۱۱ هزار تومان به ۳۰ هزار تومان، هزینه هر صندلی پرواز داخلی را به بیش از یک میلیون تومان در هر ساعت پرواز افزایش خواهد داد که فشار مضاعفی بر صنعت حمل و نقل هوایی و مسافران وارد می‌کند.

درخواست از رئیس‌جمهور برای برنامه عملیاتی فوری

نماینده مردم آبادان در پایان، عملکرد تیم اقتصادی دولت را ضعیف و غیرقابل قبول دانست و تأکید کرد: «به رئیس‌جمهور توصیه می‌کنم به جای اظهارنظر، تیم اقتصادی دولت را مکلف به اجرای فوری یک برنامه عملیاتی برای رفع مشکلات معیشتی مردم کند.»