رقابت جهانی خودروسازان چین: فرصت‌های طلایی خاورمیانه و چالش تعرفه‌های اروپا

نفوذ سریع چین در بازارهای کلیدی

بر اساس داده‌های مؤسسات معتبر، رشد سهم بازار خودروسازان چینی، به‌ویژه در بخش خودروهای تمام برقی (BEV)، بسیار چشمگیر بوده است. این آمارها تأیید می‌کنند که چین به‌درستی روی آینده صنعت خودرو سرمایه‌گذاری کرده است.

آمار و ارقام بازار اروپا

در اروپا، تنها در ماه مه ۲۰۲۵، سهم بازار خودروسازان چینی در این قاره دو برابر شده است. بازار خودرو اروپا در سال ۲۰۲۴ رشدی معادل ۳.۹ درصد را تجربه کرد و بیش از ۱۶ میلیون دستگاه خودرو در این سال به فروش رسید. بازار بریتانیا در میان کشورهای منطقه مقاوم‌ترین عملکرد را داشت.

در بخش خودروهای برقی باتری‌دار، سهم این نوع پیشرانه‌ها از کل ثبت‌نام خودروهای جدید در سال ۲۰۲۴ به ۱۳.۶ درصد رسید. با این حال، بازار تولید اروپا با کاهش ۴.۶ درصدی روبه‌رو شد. نکته قابل توجه این است که چین با سهم ۱۷.۲ درصدی، بزرگترین منبع واردات خودرو به اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و پس از آن کشورهایی چون ژاپن، بریتانیا و ترکیه قرار دارند.

وضعیت بازار خاورمیانه و امارات

بازار خودرو در خاورمیانه، به‌ویژه در امارات متحده عربی، پس از دوران همه‌گیری وارد مسیر رشد پایدار شده است. ثبات اقتصادی در این منطقه نقش مهمی ایفا کرده و پیش‌بینی می‌شود اقتصاد امارات در سال ۲۰۲۶ حدود ۴.۹ درصد رشد کند.

در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، فروش خودرو در این منطقه ۱۰.۹ درصد افزایش یافته است. علاقه مصرف‌کنندگان به خودروهای برقی بسیار بالا است؛ به‌طوری که سهم فروش این خودروها در نیمه اول سال به ۷.۷ درصد رسید که نسبت به سال قبل رشدی معادل ۲۱.۳ درصد را نشان می‌دهد؛ میزانی که در برخی موارد حتی از اروپا نیز فراتر رفته است.

سیاست‌های تعرفه‌ای و استراتژی تولید محلی

خودروسازان چینی در دو منطقه اروپا و خاورمیانه، با شرایط کاملاً متفاوتی برای گسترش مواجه هستند.

موانع تجاری در اروپا

در اروپا، تمرکز اصلی سیاست‌گذاران بر تعرفه‌های جبرانی علیه خودروهای برقی چینی است. اتحادیه اروپا به دلیل نگرانی درباره یارانه‌های دولتی و رقابت ناعادلانه، تعرفه‌هایی را به مدت پنج سال بر خودروهای برقی باتری‌دار چینی اعمال کرده است:

• شرکت‌های همکار مشمول تعرفه‌ای در حدود ۲۰.۷ درصد.
• شرکت‌های غیرهمکار با تعرفه‌ای تا ۳۵.۳ درصد مواجه هستند.

برای عبور از این مانع، بسیاری از خودروسازان چینی به سمت تولید محلی در اروپا حرکت کرده‌اند. به‌عنوان نمونه، یکی از بزرگترین برندهای چینی کارخانه‌ای در مجارستان احداث کرده است، هرچند تولید انبوه این کارخانه تا سال ۲۰۲۶ به تعویق افتاده است.

مزیت‌های رقابتی در خاورمیانه

در مقابل، خودروسازان چینی در خاورمیانه با هیچ‌گونه تعرفه یا جریمه اضافی مواجه نیستند. این موضوع، منطقه را به یکی از جذاب‌ترین بازارها برای گسترش برندهای چینی تبدیل کرده است. حمایت دولت‌ها از توسعه زیرساخت‌های خودروهای برقی، تقاضا برای خودروهای تمام برقی را افزایش داده است.

با وجود اینکه یک برند معروف آمریکایی با ۳۱.۷ درصد سهم بازار، همچنان رهبر بازار خودروهای برقی در امارات است، تقاضا برای خودروهای ارزان‌تر چینی با افزایش ۲۶۴ درصدی، با سرعت بالایی در حال رشد است.

دلایل اصلی محبوبیت خودروهای چینی شامل ارزش خرید بالا در برابر قیمت، استراتژی تولید محلی و عدم اعمال جریمه‌های تجاری در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا است.

چالش‌های اساسی پیش‌رو و راهکارهای چین

گسترش برندهای چینی بدون مشکل نیست و چالش‌هایی جدی در مسیر آن‌ها قرار دارد.

موانع اصلی: اعتماد و کمبود قطعات

اعتماد مصرف‌کننده و شناخت برند همچنان دو مانع مهم محسوب می‌شوند، زیرا بسیاری از مشتریان همچنان برندهای قدیمی و شناخته‌شده را ترجیح می‌دهند. چالش مهم دیگر، کمبود قطعات خودرو است؛ به‌طوری که برخی مشتریان برای دریافت قطعات یدکی یا حل مشکلات نرم‌افزاری خودروهای چینی، گاه تا چهار ماه منتظر می‌مانند. این مسئله می‌تواند منجر به توقف خطوط تولید، کاهش نرخ تولید و تأخیر در تحویل خودروها شود. همچنین افزایش قیمت قطعات کمیاب و پیچیدگی لجستیک، فشار بیشتری بر هزینه‌های تولید وارد می‌کند و حتی باعث شده برخی شرکت‌های بیمه از همکاری با برندهای چینی خودداری کنند.

استراتژی‌های چین برای رفع چالش‌ها

در پاسخ به این چالش‌ها، خودروسازان چینی راهکارهایی سریع و عملی ارائه کرده‌اند:

• تولید محلی قطعات کلیدی برای کاهش هزینه واردات.
• سرمایه‌گذاری مشترک با تولیدکنندگان باتری و تجهیزات الکترونیکی.
• تنوع‌بخشی به زنجیره تأمین از طریق همکاری با کشورهای جنوب شرق آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا.

انتظار می‌رود برنامه‌های حمایتی دولت چین، به‌ویژه در حوزه خودروهای برقی، در آینده نزدیک مشکل کمبود قطعات را تا حد زیادی کاهش دهد.

چشم‌انداز آینده بازار (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰)

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که خاورمیانه نقش کلیدی در توسعه جهانی خودروسازی چین ایفا خواهد کرد. برآوردها حاکی از آن است که خودروسازان چینی تا سال ۲۰۳۰ حدود ۳۴ درصد از بازار خاورمیانه و آفریقا را در اختیار خواهند داشت؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ تنها ۱۰ درصد بوده است.

در اروپا، به دلیل تعرفه‌های جبرانی، فرصت‌های رشد محدودتر است؛ اما این موانع به‌تنهایی برای متوقف کردن چین کافی نخواهند بود. پیش‌بینی‌های صنعتی نشان می‌دهد که سهم خودروهای چینی در بازار اروپا از ۶ درصد فعلی به ۱۲ درصد تا سال ۲۰۳۰ افزایش خواهد یافت.