استارتاپ‌های انرژی پاک: فرصتی سبز یا حباب سرمایه‌گذاری؟

رشد انفجاری استارتاپ‌های سبز در ایران و جهان

تعداد استارتاپ‌های انرژی پاک در ایران از ۲۵ شرکت در سال ۲۰۱۸ به بیش از ۷۵ شرکت در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این در حالی است که بسیاری از آن‌ها هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارند. در اروپا، این رقم از مرز ۳۰۰ شرکت فراتر رفته و ۲۵ درصد از آن‌ها تنها در سال ۲۰۲۴ تأسیس شده‌اند.

این افزایش تعداد شرکت‌ها منجر به رشد تقاضا برای سرمایه‌گذاری شده است. در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۰ درصد از سرمایه‌گذاری‌های جهانی در این حوزه، در بخش‌های خورشیدی و هیدروژن متمرکز بوده است. پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۳۰، تعداد استارتاپ‌های سبز در سراسر جهان به بیش از ۲۵۰۰ شرکت و در ایران به ۱۵۰ شرکت برسد.

جزئیات سرمایه‌گذاری‌ها: نگاهی دقیق‌تر به آمار

از ابتدای سال ۲۰۲۵ تا کنون، بیش از ۷۰۰ میلیون دلار در استارتاپ‌های انرژی پاک اروپا سرمایه‌گذاری شده است. در همین دوره، سرمایه‌گذاری‌ها در ایران به ۱۰۵ میلیون دلار رسیده است. در اروپا، بیشترین سرمایه‌گذاری‌ها به ترتیب در حوزه‌های خورشیدی (۴۰ درصد)، هیدروژن (۳۰ درصد) و بازیافت انرژی (۲۰ درصد) انجام شده است.

ایران، با وجود قرار گرفتن در مراحل اولیه، رشد چشمگیری را تجربه کرده است. در سال ۲۰۲۴، سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های سبز ایران ۱۵ درصد رشد داشته است. حوزه‌های خورشیدی و بازیافت انرژی بیشترین سهم را در این سرمایه‌گذاری‌ها داشته‌اند.

بازده و ریسک سرمایه‌گذاری

• میانگین بازده سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های انرژی پاک بین ۱۵ تا ۲۵ درصد تخمین زده می‌شود.
• ریسک‌های بالا و پیچیدگی‌های فنی از دلایل اصلی عدم سوددهی بسیاری از استارتاپ‌ها در پنج سال اول فعالیتشان است.

فرصت‌های پایدار یا حباب‌های زودگذر؟

با توجه به رشد تصاعدی سرمایه‌گذاری‌ها، این پرسش مطرح می‌شود که آیا استارتاپ‌های انرژی پاک به سوددهی پایدار خواهند رسید یا صرفاً حباب‌های سرمایه‌گذاری هستند؟

تحلیل‌ها نشان می‌دهند که استارتاپ‌های برخوردار از حمایت‌های دولتی و بازار پایدار، می‌توانند به بازدهی‌های بالایی دست یابند. در اروپا، پروژه‌های خورشیدی و هیدروژن با حمایت دولتی، بازدهی سالانه ۲۵ درصد را تجربه کرده‌اند. اما در ایران، نرخ شکست استارتاپ‌ها در پنج سال اول فعالیت ۳۵ درصد است که بیشتر از نرخ ۲۰ درصدی اروپا محسوب می‌شود.

ریسک‌های فنی و اقتصادی همچنان چالش‌های بزرگی برای این استارتاپ‌ها هستند. با این حال، حمایت مؤثر دولت‌ها و نهادهای مالی می‌تواند این ریسک‌ها را کاهش داده و به ایجاد یک بازار پایدار کمک کند.

در مجموع، استارتاپ‌های انرژی پاک در مسیر رشد سریعی قرار دارند و سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی را جذب کرده‌اند. در اروپا، حمایت‌های دولتی به رشد چشمگیر این حوزه کمک کرده است. در ایران نیز، با وجود چالش‌هایی نظیر کمبود منابع مالی و زیرساخت‌های قانونی، این استارتاپ‌ها به سمت آینده‌ای روشن در حرکت هستند.