خبر کامل
تعطیلی ۵۰ درصد معادن ایران؛ چالش‌های اقتصادی و سیاستی پیش‌روی بخش معدن
با وجود برخورداری ایران از ذخایر قابل‌توجه معدنی، بخش قابل‌توجهی از معادن کشور طی سال‌های اخیر در وضعیت رکود یا تعطیلی قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که به یکی از چالش‌های جدی بخش معدن تبدیل شده است. این وضعیت، پتانسیل عظیم معدنی کشور را تحت‌الشعاع قرار داده و نیاز به رویکردی جامع برای فعال‌سازی مجدد این گنجینه‌های ملی را دوچندان می‌کند.
نیمی از معادن ایران در وضعیت رکود
غلامرضا نازپرور، عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، اعلام کرده است که ۵۰ درصد معادن کشور تعطیل هستند. او تأکید دارد که در صورت تمرکز مؤثر دولت بر حل مسائل این بخش، امکان فعال‌سازی معادن راکد وجود دارد. مهم‌ترین دلایل غیرفعال بودن معادن کشور عبارتند از:
- کمبود ماشین‌آلات مدرن و تخصصی
- پیچیدگی فرآیندهای قانونی و بوروکراتیک
- وجود معارضین محلی که مانع فعالیت می‌شوند
نقش پررنگ مسائل اقتصادی در سرنوشت معادن
سعید عسکرزاده، دبیر انجمن سنگ‌آهن ایران، با اشاره به وضعیت تعطیلی معادن کشور بیان کرد: «در طول سال‌های گذشته، معادن همواره با ترکیبی از چالش‌های فنی و اقتصادی مواجه بوده‌اند، اما سهم مسائل اقتصادی در تعیین سرنوشت معادن به‌مراتب پررنگ‌تر است.»
وی توضیح داد که در ارزیابی منابع معدنی، دو شاخص ذخیره احتمالی و ذخیره قطعی مبنا قرار می‌گیرد. اما هنگام ورود به مرحله بهره‌برداری، مفهوم سومی تحت عنوان ذخیره قابل استخراج مطرح می‌شود که طبیعتاً رقمی پایین‌تر از ذخیره قطعی را شامل شده و همین موضوع نقش تعیین‌کننده‌ای در اقتصادی بودن فعالیت معدن دارد.
عدم بهبود پایدار در حوزه معادن
عسکرزاده با طرح این پرسش که چرا برخی معادن با وجود اخذ پروانه بهره‌برداری و تأیید امکان‌سنجی اقتصادی، امروز در وضعیت تعطیلی قرار دارند، اظهار داشت: «شرایط اقتصادی معدن در طول زمان ثابت نبوده و متغیرهای مؤثر بر معدن‌کاری همواره دستخوش تغییر شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که طی سال‌های اخیر نشانه‌ای از بهبود پایدار در این حوزه مشاهده نشده است.»
تأثیر ادغام وزارتخانه‌ها و نوسانات قیمت
دبیر انجمن سنگ‌آهن ایران به اثرگذاری قیمت مواد معدنی در بازارهای داخلی و جهانی اشاره کرد و تصریح کرد: «نوسانات شدید قیمت کامودیتی‌ها باعث می‌شود معدنی که در مقطعی اقتصادی تلقی می‌شده، در دوره‌ای دیگر از محدوده توجیه اقتصادی خارج شود و ادامه استخراج آن صرفه نداشته باشد.»
عسکرزاده در ادامه با اشاره به تغییرات ساختاری در حکمرانی بخش معدن عنوان کرد: «ادغام‌های پی‌درپی وزارتخانه‌های مرتبط موجب شده معدن به‌تدریج تحت‌الشعاع بخش صنعت قرار گیرد و جایگاه آن به‌عنوان پیشران توسعه کشور تنزل یابد؛ در حالی که در بسیاری از کشورهای معدنی، این بخش پایه اصلی رشد اقتصادی محسوب می‌شود.»
محدودیت‌های صادراتی و معارضین؛ سدی در برابر توسعه
وی با انتقاد از رویکرد تأمین صرف مواد اولیه صنایع افزود: «چنین نگاهی مانع تدوین یک استراتژی مستقل و توسعه‌محور برای معدن شده و نتیجه آن را می‌توان در محدودیت‌های صادراتی و برخورد با مفاهیمی مانند خام‌فروشی مشاهده کرد؛ مسأله‌ای که سیگنال منفی به فعالان معدنی ارسال می‌کند.»
او با اشاره به اینکه برخی معادن از نظر حجم ذخیره یا عیار امکان ایجاد واحد فرآوری را ندارند، بیان کرد: «در چنین شرایطی، اعمال محدودیت برای صادرات این معادن را به سمت تعطیلی سوق می‌دهد، زیرا توجیهی برای سرمایه‌گذاری صنعتی در آنها وجود ندارد.»
مخالفت نهادهای مختلف با فعالیت معدن‌کاران
عسکرزاده به موضوع معارضین اشاره و تأکید کرد: «معارضین تنها به مسائل محلی محدود نمی‌شوند و در بسیاری موارد، دستگاه‌های اجرایی و سازمانی نیز با ایجاد موانع در مسیر صدور مجوزها، دسترسی‌ها یا احداث زیرساخت‌ها، فعالیت معدن را با چالش جدی مواجه می‌کنند.»
بارها دیده شده معدنی پس از طی تمام مراحل قانونی و دریافت مجوز بهره‌برداری در مرحله ایجاد واحد فرآوری یا دسترسی جاده‌ای با مخالفت نهادهای مختلف روبه‌رو شده و امکان استحصال منابع از بین رفته است.
دبیر انجمن سنگ‌آهن ایران در پایان خاطرنشان کرد: تعطیلی معادن حاصل مجموعه‌ای از عوامل متنوع و متغیر است، اما در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان این دلایل را در دو دسته اقتصادی و سیاستی طبقه‌بندی کرد؛ عواملی که در نهایت حتی یک معدن اقتصادی را نیز به سمت رکود، وضعیت نیمه‌تعطیل یا توقف کامل فعالیت سوق می‌دهند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۸:۳۰ - ۱۴۰۴/۱۰/۰۹