راه‌آهن شهرکرد: ۸۰ درصد پیشرفت و چالش‌های مالی در آستانه بهره‌برداری

پروژه راه‌آهن شهرکرد: پیشرفت ۸۰ درصدی و چالش‌های مالی

پروژه راه‌آهن شهرکرد که سال‌ها در سایه بی‌توجهی قرار داشت، اکنون با پیشرفت فیزیکی بیش از ۸۰ درصد، در آستانه تحول مسیر توسعه چهارمحال و بختیاری قرار گرفته است. این پروژه ملی که از سال ۱۳۹۸ با جدیت بیشتری پیگیری شده، نه تنها نمادی از توان مهندسان داخلی است، بلکه می‌تواند نقش حیاتی در اتصال استان به شبکه ریلی سراسری کشور ایفا کند. با این حال، تأخیر در تأمین منابع مالی، ادامه فعالیت این طرح مهم را با تهدید جدی مواجه کرده است.

اهمیت راهبردی و پیشرفت پروژه

پروژه راه‌آهن شهرکرد، فراتر از یک اتصال ریلی محلی، بخشی از شبکه سراسری کشور است که از اصفهان آغاز شده و با عبور از شهرکرد، به جنوب کشور و حتی مرزهای بین‌المللی متصل می‌شود. علیرضا توکلی، سرپرست دستگاه نظارت شرکت پلرود، با اشاره به پیشرفت ۸۰ درصدی زیرسازی پروژه، تأکید کرد که این طرح سال‌ها پیش باید به این منطقه می‌رسید، اما به دلیل برخی بی‌توجهی‌ها، به تعویق افتاده بود. وی افزود که تصور عمومی مبنی بر هدف اصلی جابه‌جایی مسافر از این راه‌آهن نادرست است؛ ۸۰ درصد ظرفیت این پروژه به حمل‌ونقل بار و کاهش هزینه‌های جاده‌ای اختصاص دارد و تنها ۲۰ درصد آن برای جابه‌جایی مسافر در نظر گرفته شده است.

«با توجه به گرانی مصالح و هزینه‌های بالای ساخت جاده در کشور، توسعه خطوط ریلی می‌تواند هزینه‌ها را تا یک‌هفتم کاهش دهد. علاوه بر آن، راه‌آهن نقش مهمی در رشد فرهنگی و اجتماعی مناطق دارد و توسعه آن به‌طور مستقیم بر شاخص‌های توسعه‌ای اثرگذار است.»

چالش‌های مالی و تهدید توقف

با وجود پیشرفت چشمگیر، پروژه راه‌آهن شهرکرد از بحران تأمین منابع مالی در امان نمانده است. توکلی از تأخیر در پرداخت مرحله دوم اعتبارات خبر داد و گفت که این وضعیت، شرکت مجری را با مشکلات جدی در تأمین هزینه‌های جاری، خرید مصالح و پرداخت حقوق پرسنل مواجه کرده است. او به طلب ۳۵۰ میلیارد ریالی شرکت از این پروژه اشاره کرد و هشدار داد که تعطیلی کارگاه در دستور کار قرار گرفته بود، اما با پیگیری‌های مسئولان، فرصت کوتاهی برای ادامه فعالیت داده شده است. وی تأکید کرد که اگر این پروژه به دلیل کمبود منابع مالی متوقف شود، خسارت ۲۰۰ میلیارد تومانی به کشور وارد خواهد شد.

• تأخیر در پرداخت حقوق: حقوق بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر پرسنل با تأخیر دوماهه پرداخت می‌شود.
• نیاز به آرماتور: برای ادامه کار، نیازمند ۴۰ میلیارد تومان جهت خرید آرماتور است.
• وعده‌های محقق نشده: مرحله دوم منابع مالی که قرار بود سه ماه پیش پرداخت شود، هنوز محقق نشده است.

توانمندی مهندسان داخلی و مزایای اقتصادی

توکلی با تأکید بر توانمندی مهندسان داخلی، گفت که امروز جوانان فرخ‌شهر و شهرکرد در مدت کوتاهی پل‌هایی طراحی و اجرا می‌کنند که زمانی برای آن منتظر مهندسان خارجی بودیم. وی به تجربه همکاری با مهندسان اتریشی اشاره کرد که از توان فنی و خلاقیت مهندسان ایرانی شگفت‌زده شده بودند. ناصر رضایی، کارشناس حمل‌ونقل، نیز این پروژه را الگویی موفق برای سایر طرح‌های عمرانی کشور دانست و بر لزوم حمایت از این ظرفیت تأکید کرد.

مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی این پروژه نیز قابل توجه است:

• کاهش هزینه‌ها: حمل یک تن بار با قطار تنها ۷ لیتر گازوئیل مصرف می‌کند، در حالی که حمل جاده‌ای ۳۵ لیتر سوخت نیاز دارد.
• کاهش تصادفات: نقش مهمی در کاهش تصادفات جاده‌ای و مصرف سوخت ایفا می‌کند.
• تسهیل تجارت: دسترسی به بازارهای ملی و بین‌المللی برای تولیدکنندگان محلی تسهیل می‌شود.

وضعیت کلی پروژه و نیاز به اعتبار

احسان حسینی، سرپرست راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری، اعلام کرد که پروژه راه‌آهن شهرکرد – سفیددشت – مبارکه به طول حدود ۹۰ کیلومتر در قالب پنج پیمانکار در حال احداث است. پیشرفت کلی طرح حدود ۵۷ درصد است، با این حال، بخش زیرسازی ۸۰ درصد و روسازی (ریل‌گذاری) حدود ۷ درصد پیشرفت داشته است. وی افزود که تاکنون حدود ۲۴ هزار میلیارد ریال (۲.۴ همت) برای این پروژه هزینه شده و برای تکمیل آن، حدود ۴۰ هزار میلیارد ریال (چهار همت) اعتبار دیگر نیاز است.

حسینی ابراز امیدواری کرد که با تأمین اعتبار لازم، این طرح تا پایان دولت به بهره‌برداری برسد و نقش اساسی در توسعه اقتصادی، حمل‌ونقل بار و مسافر، و رونق گردشگری استان ایفا کند.

آینده پروژه و تعهد مسئولان

پروژه راه‌آهن شهرکرد امروز در نقطه‌ای حساس قرار دارد که هر تصمیمی درباره آن، پیامدهای بلندمدتی برای استان و کشور خواهد داشت. توقف آن، به معنای از دست رفتن سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده و تضعیف اعتماد عمومی است. در مقابل، تکمیل این پروژه می‌تواند به عنوان الگویی موفق از اجرای طرح‌های ملی با تکیه بر توان داخلی مطرح شود. تأمین منابع مالی مورد نیاز، نه تنها به سرانجام رساندن یک پروژه عمرانی است، بلکه پاسخی به سال‌ها انتظار مردم منطقه برای اتصال به شبکه ریلی کشور است. این پروژه آزمونی برای سنجش میزان تعهد مسئولان به توسعه متوازن و عدالت‌محور است.