جشنواره ملی اسباب‌بازی: از لزوم حمایت مالی تا بازطراحی «دارا و سارا»

نشست دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی با حضور مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و دیگر مسئولان مرتبط، پیش از ظهر امروز سه‌شنبه نهم دی‌ماه در سالن اجتماعات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در این نشست، بر اهمیت حمایت مالی و زیرساختی از برگزیدگان جشنواره و همچنین پیوند اسباب‌بازی با آموزش تاکید شد.

لزوم حمایت‌های مالی و زیرساختی

لیلا بابایی، مدیرکل سرگرمی‌های سازنده کانون پرورش فکری، با اشاره به برگزیدگان دوره‌های گذشته جشنواره اسباب‌بازی، بر لزوم حمایت‌های مالی و زیرساختی نهادهای تخصصی از این افراد تاکید کرد. وی اظهار داشت که ساختارها و سازمان‌هایی نظیر صندوق‌های کارآفرینی تحت نظر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری یا وزارت صمت، باید با ارائه وام و فراهم آوردن زیرساخت‌های لازم، به توسعه کسب‌وکار برگزیدگان کمک کنند.

بابایی تصریح کرد که کانون پرورش فکری بر اساس اساسنامه خود، امکان اعطای وام یا حمایت‌های مالی مستقیم را ندارد. بنابراین، پس از ۹ دوره برگزاری جشنواره، همراهی عملی سایر سازمان‌های مسئول در این حوزه برای دهمین دوره ضروری است.

اسباب‌بازی و آموزش: پیوندی ناگسستنی

مدیرکل سرگرمی‌های سازنده کانون پرورش فکری، پیوند اسباب‌بازی و بازی را با آموزش، تربیت و پرورش، یک نقطه آرمانی دانست. وی افزود که آموزش و پرورش نیز در ساختارهای مختلفی مانند شورای نظارت بر اسباب‌بازی و در کنار جشنواره حضور دارد.

بابایی با یادآوری خاطره‌ای از دوره چهارم جشنواره، به طرح تشکیل «اتاق اسباب‌بازی» در مدارس اشاره کرد که با قول مساعد وزیر آموزش و پرورش وقت آغاز شد. قرار بود در گام اول، هزار مدرسه به فضای بازی مجهز شوند، اما متاسفانه با تغییرات در وزارت آموزش و پرورش، این طرح متوقف شد و گام بعدی برای تجهیز ده‌هزار مدرسه محقق نشد. وی ابراز امیدواری کرد که با همکاری بیشتر آموزش و پرورش، پیوند میان آموزش و بازی بیش از پیش تحکیم یابد.

نوآوری و هوش مصنوعی در دهمین جشنواره

در دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی، نوآوری، ارزیابی پروژه‌های گذشته و همکاری‌های بین‌نهادی مورد توجه قرار خواهد گرفت. رویکرد نوآورانه در داوری آثار، هم در ارائه خدمات بازی‌محور و هم در عرضه اسباب‌بازی، بسیار مهم است. همچنین، فضایی برای بررسی کاربرد هوش مصنوعی در خدمت تولید اسباب‌بازی پیش‌بینی شده است.

پروژه دارا و سارا: ارزیابی مجدد و بازطراحی

لیلا بابایی در ادامه به پروژه «دارا و سارا» اشاره کرد و گفت که تصویر «شکست‌خورده» بودن این محصول در فضای رسانه‌ای تکرار شده است. وی افزود که سال گذشته پژوهشی جامع با همکاری اداره کل آموزش و پژوهش کانون پرورش فکری آغاز شد تا با گفت‌وگو با متخصصان و بر مبنای نظرات کارشناسی، ارزیابی دقیقی از این پروژه صورت گیرد.

بابایی تاکید کرد که قبل از دارا و سارا، دانش فنی تولید عروسک با این سطح از طراحی و شخصیت‌پردازی در کشور وجود نداشت و تمام مراحل طراحی آن در داخل انجام شد که یک دستاورد بزرگ ملی محسوب می‌شود. وی ابراز امیدواری کرد که با پشتوانه این پژوهش، بازطراحی‌هایی در دست انجام است و به زودی خبرهای خوبی در این زمینه منتشر خواهد شد.

محمدرضا کریمی صارمی، معاون تولید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز با رد عنوان شکست‌خورده برای پروژه دارا و سارا گفت: «برچسب شکست‌خورده به این معناست که انبارها پر از محصولات فروش نرفته باشد، در حالی که اگر امروز دنبال یک عروسک دارا یا سارا باشید، خواهید دید که موجود و در دسترس است.»

کریمی صارمی افزود که پروژه دارا و سارا ادامه دارد و مراحل توسعه آن در جریان است. طراحی‌های جدید (نسل چهارم) که کوچکتر شده و مفاصل بهتری دارند، آماده است. وی همچنین به وجود نزدیک به ۵۰۰۰ کاراکتر انیمیشنی در ایران اشاره کرد که بسیاری از آنها متعلق به آثار کانون پرورش فکری هستند و نمونه‌هایی مانند «بچه‌زرنگ» در حال تولید و ورود به بازار هستند.

سیاست‌گذاری واردات و طراحی اسباب‌بازی

بابایی به مصوبات مهم شورای نظارت بر اسباب‌بازی و پیگیری اجرایی‌سازی آن‌ها اشاره کرد. وی هماهنگی عمیق و دقیق بین شورای نظارت و وزارت صمت را برای سیاست‌گذاری مؤثر در حوزه واردات ضروری دانست و اظهار داشت که این دو نهاد در بهترین نقطه همکاری خود در طول دهه گذشته قرار دارند. برگزاری جلسات منظم ماهانه سیاست‌گذاری، در حال ایجاد این هماهنگی است تا فعالان حوزه به یک فهم مشترک برسند و از اختلال در سیاست‌گذاری جلوگیری شود.

در زمینه طراحی اسباب‌بازی، بابایی به عدم وجود رشته طراحی اسباب‌بازی به شکل گسترده در دانشگاه‌های کشور اشاره کرد و این حوزه را نیازمند حمایت نهادهای مختلف دانست. جشنواره ملی اسباب‌بازی می‌تواند به معرفی و ترغیب طراحان متعهد به هویت ایرانی-اسلامی کمک کند، اما تداوم این مسیر در گرو استقبال تولیدکنندگان از خروجی‌های رویداد و تقویت پیوند بین طراحان و صنعت است.

اسباب‌بازی: یک ابزار پرورشی و هویت‌ساز

احسان منشی، رئیس انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی کشور، ضمن قدردانی از کانون پرورش فکری، تاکید کرد که اسباب‌بازی هویت‌سازترین صنعت فرهنگی کشور است. وی افزود که اسباب‌بازی صرفاً ابزار سرگرمی نیست، بلکه یک ابزار پرورشی است که می‌تواند به رشد کودکان سالم، شاداب و امیدوار کمک کند.

منشی وظیفه تولیدکنندگان را ارائه محصولی باکیفیت و هدفمند دانست و خواستار آن شد که با رشد تولید داخلی و کاهش بهای تمام شده، اسباب‌بازی از حالت یک کالای لوکس خارج شده و در دسترس همه خانواده‌های ایرانی قرار گیرد. وی از رسانه‌ها درخواست کرد تا با ترویج فرهنگ بازی و اسباب‌بازی با رویکرد رشد نسل متعالی، در این رسالت یاریگر باشند.

فرصت‌های صادراتی و چالش‌های صنعت

رئیس انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی با اشاره به برگزاری ۱۸ روزه جشنواره، آن را فرصتی برای آشنایی خانواده‌ها با کارکردهای بازی و برنامه‌های جذاب دانست.

وی ماهیت بین‌رشته‌ای صنعت اسباب‌بازی را مورد توجه قرار داد و گفت که تولیدکنندگان این حوزه از پیشینه‌های صنعتی مختلفی وارد شده‌اند. منشی صادرات را از دو منظر ارزآوری و توسعه بازار حیاتی خواند و با اشاره به بازار داخلی ۸۵ میلیونی، هدف‌گیری بازارهای همسایه و منطقه (مانند آسیای میانه) را برای دستیابی به بازاری ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیونی مهم دانست.

موفقیت در صادرات نیازمند عواملی مانند تمایل کشور هدف، توان رقابت با کالای چینی از نظر قیمت و بهره‌وری، و تنوع محصولی است. منشی نقطه قوت اسباب‌بازی ایرانی را هدفمندی و انطباق فرهنگی آن با کشورهای همسایه دانست که می‌تواند مزیت رقابتی ایجاد کند، البته رفع موانع تعرفه‌ای نیازمند همراهی دولت است.

ماندگاری کاراکترها و نیاز به آمار دقیق

منشی تاکید کرد که کلید ماندگاری یک کاراکتر در دنیا، تداوم حضور و بهبود مستمر است و برای پروژه‌هایی مانند دارا و سارا، باید برنامه‌ای مبتنی بر تداوم و ارتقای مداوم طراحی شود.

وی همچنین بر ضرورت تهیه آمار دقیق و حرفه‌ای از بازار اسباب‌بازی تاکید کرد و گفت که متاسفانه در کشور داده درستی از اندازه بازار، میزان قاچاق یا تولید وجود ندارد. اجرای طرح پیمایش آماری بازار اسباب‌بازی که در شورای نظارت مصوب شده، می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های درست برای آینده این صنعت قرار گیرد.