انرژی تاریک درحال تضعیف است؛ آیا جهان به سوی «انقباض بزرگ» می‌رود؟

تضعیف انرژی تاریک و تغییر سرنوشت جهان

پروفسور «یانگ ووک لی» از دانشگاه یانسه سئول و تیمش معتقدند که انرژی تاریک ثابت نیست و درحال ضعیف‌شدن است. اگر این نیرو به اندازه کافی تضعیف شود، دیگر قادر نخواهد بود بر گرانش غلبه کند و در نتیجه، گرانش کهکشان‌ها را به سمت یکدیگر خواهد کشید تا همه چیز در یک انقباض بزرگ به پایان برسد. این نظریه در تضاد با نظریه‌های رایج «انجماد بزرگ» (Big Freeze) یا «گسست بزرگ» (Big Rip) قرار می‌گیرد که پیش‌بینی می‌کردند جهان تا ابد منبسط و سرد می‌شود یا ذرات آن از هم می‌پاشند.

انرژی تاریک، نیروی مرموزی است که حدود ۶۸ درصد جهان را تشکیل می‌دهد و مسئول شتاب‌گرفتن انبساط کیهان است. دانشمندان در سال ۱۹۹۸ با رصد ابرنواخترها (ستاره‌های درحال انفجار) کشف کردند که جهان با سرعت فزاینده‌ای درحال بزرگ‌شدن است. اما داده‌های جدید، که بخشی از آن توسط «ابزار طیف‌سنجی انرژی تاریک» (DESI) در آریزونا به دست آمده، نشان می‌دهد که شتاب دورشدن کهکشان‌ها در طول زمان تغییر کرده است. پروفسور «اوفر لاهاو» از دانشگاه کالج لندن تاکید می‌کند که اگر انرژی تاریک کم و زیاد شود، کل فیزیک نیاز به بازنگری خواهد داشت.

بازنگری در داده‌های ابرنواختری

محققان کره جنوبی برای این پژوهش، دوباره به سراغ داده‌های ابرنواخترهای نوع IA رفتند که به عنوان «شمع‌های استاندارد» برای اندازه‌گیری فواصل کیهانی استفاده می‌شوند. آنها برخلاف روش‌های قبلی، سن کهکشان‌های میزبان را در محاسبات خود لحاظ کردند. نتیجه این بررسی‌ها شگفت‌انگیز بود؛ محققان دریافتند که درخشندگی ابرنواخترها با سن ستارگان ارتباط دارد و ستاره‌های جوان‌تر کم‌نورتر هستند. با اعمال این اصلاحات، داده‌ها نشان دادند که انبساط جهان درحال‌حاضر شتاب نمی‌گیرد، بلکه درحال کندشدن است. این یافته به این معنی است که انرژی تاریک درحال ازدست‌دادن قدرت خود است.

مخالفان و چشم‌انداز آینده

البته این یافته‌ها مخالفان سرسختی نیز دارد. بسیاری از اخترشناسان برجسته مانند پروفسور «جورج افستاتیو» از دانشگاه کمبریج معتقدند که این نتایج ناشی از پیچیدگی‌های داده‌های ابرنواخترهاست و همبستگی ادعاشده ضعیف است. بااین‌حال، پروفسور لی با قاطعیت از نتایج خود دفاع می‌کند و می‌گوید شانس تصادفی‌بودن این داده‌ها «یک در تریلیون» است. با وجود انتقادات، حتی تیم‌های دیگری که داده‌ها را بررسی کرده‌اند، نتوانستند این احتمالات را کاملاً رد کنند. برای رسیدن به پاسخ قطعی و تایید نهایی این نظریه، باید منتظر داده‌های رصدخانه «ورا روبین» در شیلی باشیم که قرار است هزاران ابرنواختر جدید را رصد کند.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Monthly Notices Of the Royal Astronomical Society منتشر شده است.