چالش‌ها و فرصت‌های صنعت پتروشیمی ایران؛ از ناترازی خوراک تا پیشتازی بندر امام

مقدمه: پتروشیمی، پیشران اقتصاد ایران

صنعت پتروشیمی در ایران طی دهه‌های اخیر به یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور تبدیل شده است. سپهدار انصاری‌نیک، مدیرعامل پتروشیمی بندر امام، در نشستی خبری با اصحاب رسانه، ضمن تأکید بر نقش محوری این صنعت در پیشبرد اقتصاد ملی، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی آن پرداخت. وی با اشاره به تحولات جهانی و داخلی، چشم‌اندازی از وضعیت کنونی و آینده صنعت پتروشیمی ارائه داد.

تحولات جهانی و روند سرمایه‌گذاری در ایران

انصاری‌نیک بیان کرد که صنعت نفت و پتروشیمی در پنج دهه گذشته شاهد تحولات عظیمی در سطح جهان بوده و رشد تقاضا در بازارهای جهانی به طور متوسط بین ۲ تا ۵ درصد نوسان داشته است. این تحولات، به طور طبیعی، تراز و ناترازی خوراک را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به روند سرمایه‌گذاری بی‌سابقه در ایران افزود: «طی دو دهه اخیر شاهد انفجار سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی ایران بوده‌ایم، به طوری که ظرفیت تولید از حدود ۲ میلیون تن در سال‌های ابتدایی به هدف‌گذاری ۱۳۰ میلیون تن در برنامه هفتم توسعه رسیده است.»

کاهش رشد تقاضای جهانی و دلایل آن

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام تصریح کرد که در دهه اخیر، رشد تقاضای جهانی کاهش یافته است. دلایل این کاهش شامل

• محدودیت منابع خوراک در برخی مناطق جهان
• سخت‌گیرانه‌تر شدن استانداردهای محیط‌زیستی

با وجود این شرایط، ایران طی دو دهه گذشته یکی از بازیگران فعال و اثرگذار صنعت پتروشیمی بوده و سالانه بین ۴ تا ۵ میلیون تن به ظرفیت تولید کشور افزوده شده است.

چالش‌های پیش روی صنعت پتروشیمی

انصاری‌نیک ناترازی خوراک را یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعلی صنعت پتروشیمی عنوان کرد و گفت: «طی پنج سال گذشته به دلیل تشدید ناترازی‌های خوراک، تحریم‌های جهانی، مازاد عرضه در بازارهای بین‌المللی و محدودیت‌های بانکی و پولی، رشد تولید کاهش یافته و فشار مضاعفی بر صنعت وارد شده است.»

وی افزود: «همچنین هزینه‌های بازاریابی به دلیل این محدودیت‌ها تقریباً دو برابر شده و در برخی مجتمع‌ها، کمبود یا قطع خوراک گاز و انرژی، تولید را با اختلال مواجه کرده است.»

تأمین مالی و سرمایه‌گذاری: چالش اساسی آینده

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام، تأمین مالی و سرمایه‌گذاری را چالش اساسی سال‌های آینده صنعت پتروشیمی دانست و راهکارهایی برای عبور از این شرایط ارائه داد:

• جلوگیری از افزایش قیمت خوراک
• جذاب کردن سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران
• اجرای جدی قوانین تسهیل‌گر سرمایه‌گذاری

در غیر این صورت، صنعت پتروشیمی که سالانه حدود ۱۳.۵ میلیارد دلار درآمد ارزی برای کشور ایجاد می‌کند، با کاهش نقش و اثرگذاری مواجه خواهد شد.

عملکرد درخشان پتروشیمی بندر امام

انصاری‌نیک در ادامه به عملکرد پتروشیمی بندر امام اشاره کرد و گفت: «این مجتمع دارای سه زنجیره ارزش و ظرفیت تولید ۵.۹ میلیون تن است و در سال ۱۴۰۳ رتبه نخست تولید در میان صنایع پتروشیمی کشور را کسب کرده است.»

وی افزود: «پتروشیمی بندر امام با ۹ هزار و ۷۰۰ نفر اشتغال مستقیم، در حال اجرای ۳۷۰ پروژه فعال است که ۹۳ درصد نیروهای آن بومی استان هستند.»

رشد تولید و افزایش صادرات

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام خاطرنشان کرد که رشد تولید این مجتمع حدود ۸ درصد بوده که تأثیر مستقیمی بر صادرات داشته است. ارزش صادرات از ۳۰۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۱ به ۹۰۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳ رسیده است. همچنین طی ۹ ماه نخست امسال، ۷۰۰ میلیون دلار ارزآوری از محل صادرات محقق شده است.