طوفان ملیسا؛ قدرتمندترین طوفان تاریخ جامائیکا و تشدید آن بر اثر گرمایش زمین

طوفان ملیسا: ابعاد ویرانی و تلفات

در تاریخ ۲۸ اکتبر، ملیسا به عنوان یک طوفان رده ۵ با بادهایی به سرعت ۱۸۵ مایل بر ساعت (معادل ۲۹۸ کیلومتر بر ساعت) به جامائیکا یورش برد و ویرانی گسترده‌ای به بار آورد. این پژوهش نشان می‌دهد که بادهایی با قدرت ملیسا اکنون به دلیل بحران اقلیمی پنج برابر بیش از گذشته رخ می‌دهند.

این طوفان خانه‌ها، کسب‌وکارها، محصولات کشاورزی و معیشت مردم را در هم کوبید و خسارتی معادل حدود یک‌سوم تولید ناخالص داخلی این کشور جزیره‌ای بر جای گذاشت. ملیسا صدها هزار نفر را نیز آواره کرد و پس از رسیدن به کوبا، بادهای ویرانگرش تا جمهوری دومینیکن و هائیتی نیز پیش رفت و به آن‌ها نیز خسارت وارد کرد. متاسفانه، دست‌کم ۶۱ نفر در نتیجه این طوفان جان خود را از دست دادند.

نقش تغییرات اقلیمی در تشدید طوفان

تیمی بین‌المللی از دانشمندان به این نتیجه رسیده‌اند که شدت بی‌سابقه ملیسا با هوای بیش از حد گرم و اقیانوس‌های داغ، که نتیجه انتشار گازهای ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی است، تشدید شده است.

گروه پژوهشی بررسی نقش تغییرات اقلیمی (World Weather Attribution) که کنسرسیومی متشکل از ۲۰ پژوهشگر از آمریکا، بریتانیا، سوئد، جمهوری دومینیکن، هلند، جامائیکا و کوبا است، اعلام کرده که تغییرات اقلیمی حداکثر سرعت باد ملیسا را ۷ درصد و بارش‌ها را ۱۶ درصد افزایش داده است.

این تحلیل نشان می‌دهد که رخدادهایی مانند پنج روز بارندگی شدید در جامائیکا بر اثر ملیسا، در اقلیم کنونی که به طور میانگین جهانی حدود ۱.۳ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از دوران پیشاصنعتی است، حدود ۳۰ درصد شدیدتر و دو برابر محتمل‌تر شده‌اند. گرمایش جهانی شرایط جوی و دریایی زمینه‌ساز چنین رخدادهایی را شش برابر محتمل‌تر کرده است.

فریدریکه اتو، دانشمند محیط زیست در کالج امپریال لندن و از نویسندگان این مطالعه، هشدار می‌دهد: «آنچه در طوفان ملیسا و دیگر طوفان‌های غول‌آسای اخیر می‌بینیم این است که آن‌ها آن‌قدر شدید می‌شوند که به زودی میلیون‌ها نفر را تحت تاثیر قرار خواهند داد. اگر سوزاندن زغال‌سنگ، نفت و گاز را متوقف نکنیم، شاهد این خواهیم بود که کشورهای بیشتری به این مرحله می‌رسند.»

شدت گرفتن سریع و هشدار جهانی

ملیسا جدیدترین نمونه از طوفان‌های بزرگی است که ناگهان و با سرعتی غیرمعمول قدرت می‌گیرند. این «شدت گرفتن سریع» در مورد این طوفان چشمگیر بود؛ سرعت بادهای ملیسا تنها در یک روز از ۶۸ مایل به ۱۳۹ مایل بر ساعت افزایش پیدا کرد.

دانشمندان می‌گویند این فرایند از نشانه‌های شاخص اقلیم در حال گرم شدن است؛ جایی که طوفان‌ها می‌توانند از گرمای اقیانوس و جو تغذیه کنند و به مراتب خشن‌تر شوند. ملیسا به آهستگی بر فراز دریاهایی حرکت کرد که تقریباً ۱.۵ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از میانگین دما بودند و قدرتی بی‌رحمانه اندوخت و سپس بر جامائیکا فرود آمد.

جایاکا کمپبل، استاد ارشد دانشگاه وست ایندیز در جامائیکا، معتقد است: «فرود فاجعه‌بار طوفان ملیسا در جامائیکا یک استثنا نیست؛ این یک هشدار زودهنگام است. وقتی طوفانی می‌تواند طی کمتر از سه روز، بر فراز آب‌هایی که ۱.۵ درجه گرم‌تر از حد معمول‌اند، به طور انفجاری از ۷۰ به ۱۸۵ مایل بر ساعت برسد، ما شاهد واقعیت خطرناک تازه‌ای از جهان در حال گرم شدن خود هستیم.»

چالش تأمین مالی تغییرات اقلیمی

کار عظیم پاک‌سازی و بازسازی پس از طوفانی که حدود ۶ میلیارد دلار خسارت به جامائیکا وارد کرد، بار دیگر پرسش پیچیده تأمین مالی تغییرات اقلیمی بین‌المللی را برجسته کرده است. سال‌هاست که کشورهای در حال توسعه و آسیب‌پذیر در برابر اقلیم، از کشورهای ثروتمند خواسته‌اند منابع مالی‌ای فراهم کنند تا با موج‌های گرما، طوفان‌ها و خشکسالی‌هایی مقابله کنند که خود سهم اندکی در ایجادشان داشته‌اند.

هفته آینده، کشورها برای گفت‌وگوهای سالانه اقلیمی سازمان ملل در بلم برزیل گرد هم می‌آیند تا بار دیگر درباره تأمین مالی تغییرات اقلیمی بحث کنند. در سپتامبر، پیش از طوفان ملیسا، اندرو هولنس، نخست‌وزیر جامائیکا، به رهبران جهان در سازمان ملل گفت که کمک‌ها به صندوق حمایت از کشورهایی مانند جامائیکا تاکنون «به شدت ناکافی» بوده است. او تاکید کرد: «کشورهای توسعه‌یافته باید به تعهدات خود عمل کنند و با این درک که سازگاری برای بقای کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه یک ضرورت است، تأمین مالی تغییرات اقلیمی را افزایش دهند.»