تناقض آماری در کردستان: ۲۶۵ هزار بی‌سواد در کنار نرخ باسوادی ۹۷ درصدی

تناقض آماری و ضرورت آمارگیری دقیق

علی‌اکبر ورمقانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان، در نشست شورای پشتیبانی سوادآموزی استان بر لزوم ورود تمامی کودکان به مدرسه و انسداد مبادی بی‌سوادی به عنوان مهم‌ترین راهکار افزایش آمار باسوادی تأکید کرد. او همچنین شناسایی دقیق جامعه هدف ۱۰ تا ۴۹ سال بی‌سواد را با بهره‌گیری از ظرفیت تمامی دستگاه‌ها ضروری دانست و هشدار داد که بدون آمارگیری دقیق، برنامه‌ریزی‌ها با مشکل مواجه خواهند شد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که جدیدترین آمار رسمی، نرخ باسوادی جمعیت ۱۰ تا ۴۹ سال استان کردستان را حدود ۹۷.۳۶ درصد اعلام کرده است که نشان‌دهنده رشد شاخص‌های سوادآموزی در استان است. با این حال، گزارش‌های وزارت آموزش و پرورش و قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در جریان سفر به استان، از وجود حدود ۲۶۵ هزار بی‌سواد و بازمانده از تحصیل در کردستان حکایت دارد. این تفاوت فاحش در آمار، سؤالات جدی درباره کیفیت و دقت داده‌های موجود ایجاد می‌کند.

چالش‌های پنهان بی‌سوادی

تناقض آماری موجود نشان می‌دهد که نرخ کلی باسوادی نمی‌تواند چالش‌های زمینه‌ای و ساختاری را به‌طور کامل منعکس کند. واقعیت بی‌سوادی در برخی مناطق، به‌ویژه روستاها و میان زنان روستایی، همچنان ملموس نیست. مدیرکل آموزش و پرورش کردستان نیز بر پایین‌تر بودن درصد سواد در میان زنان روستایی تأکید کرده و خواستار توجه جدی‌تر و اقدامات فرهنگی هدفمند برای این قشر شده است. در همین راستا، طرح «مدرسه‌محور» برای بهره‌گیری از ظرفیت مدارس و فضاهای آموزشی در حال اجراست تا ضعف‌های موجود کاهش یابد.

نقد کارشناسان و راهکارهای پیشنهادی

کارشناسان آموزشی معتقدند که تمرکز صرف بر «انسداد مبادی بی‌سوادی» و آمارهای کلی، بدون تحلیل دقیق شاخص‌های منطقه‌ای، جنسیتی و طبقه‌ای، نمی‌تواند سیاست‌های عملیاتی مؤثر در ارتقای سواد را تضمین کند. آنها بر لزوم توجه جدی به داده‌های محلی و تجربیات میدانی تأکید دارند تا برنامه‌های توسعه سواد پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد.

خبرنگاران محلی نیز گزارش داده‌اند که بسیاری از خانواده‌ها در شهرستان‌ها و روستاهای استان، به دلیل محدودیت‌های اقتصادی، فرهنگی و زیرساختی، فرزندان خود را از تحصیل باز می‌دارند؛ موضوعی که آمارهای رسمی به‌تنهایی قادر به بیان عمق آن نیستند.

آمار رسمی از بازماندگان تحصیل

در تاریخ ۱۵ آبان ماه سال جاری، در جریان سفر رئیس‌جمهور به کردستان، قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در نشست رسمی «نهضت توسعه عدالت آموزشی با مشارکت مردم» در استانداری کردستان اعلام کرد: بر اساس آمار دریافتی از وزارت آموزش و پرورش، در استان کردستان در جمعیت شش سال به بالا، ۲۶۵ هزار نفر فاقد سواد هستند و ۲ هزار و ۳۷۶ نفر در دوره ابتدایی و بیش از ۱۶ هزار نفر در دوره متوسطه از تحصیل بازمانده‌اند. این آمار در مجموع از ۱۸ هزار و ۸۱۱ نفر جامانده از تحصیل حکایت دارد. این در حالی است که مسئولان آموزش و پرورش جامعه هدف را ۱۰ تا ۴۹ سال اعلام می‌کنند.

با نزدیک شدن به اهداف ۱۰۰ درصدی باسوادی در استان، چالش اصلی نه فقط افزایش آمار، بلکه واقعی کردن آموزش برای تمامی گروه‌های اجتماعی است؛ به‌گونه‌ای که سواد در عمل نیز قابل مشاهده و مؤثر در زندگی روزمره مردم باشد.