آیا همتی می‌تواند ترمز صعودی نرخ ارز را بکشد؟

در بحبوحه طوفان‌های اقتصادی، نرخ ارز در ایران مدت‌هاست که بی‌اعتنا به هرگونه خبردرمانی، مسیر صعودی خود را با شتاب ادامه می‌دهد. هر نوسان در این نرخ، زخم عمیقی بر پیکره اقتصاد کشور وارد کرده و وعده حفظ ارزش پول ملی به یک چالش عمیق تبدیل شده است. اکنون سوال اصلی اینجاست که آیا با تغییر سکاندار بانک مرکزی و روی کار آمدن همتی، می‌توان جلوی روند صعودی نرخ ارز را گرفت؟

دانش و اختیارات: دو روی یک سکه

شاهین آرانی، کارشناس حوزه ارز، در تحلیل توانایی آقای همتی برای کنترل نرخ دلار، به دو بعد مهم اشاره می‌کند: «توانایی در این زمینه دو بعد دارد؛ یکی دانش و درک موضوع و دیگری اختیارات لازم برای اجرای تصمیمات است.» به گفته آرانی، آقای همتی از آگاهی کارشناسی و دانش کافی برای متعادل کردن و حفظ ثبات نرخ ارز برخوردار است. با این حال، چالش اصلی در بعد دوم نهفته است: «آیا به ایشان اختیارات لازم داده می‌شود تا از این دانش و توانایی به نحو احسن استفاده کند؟ تجربه نشان می‌دهد که بسیاری از روسای بانک‌های مرکزی با این بعد دوم مشکل دارند.»

نفوذهای سیاسی و مطالبات گروه‌های مختلف، فضای فعالیت بانک مرکزی را پیچیده کرده و اثرگذاری توانایی‌های رئیس‌کل را کاهش می‌دهد.

آرانی همچنین به عوامل بیرونی مؤثر بر فعالیت بانک مرکزی اشاره می‌کند: «نفوذهای سیاسی و مطالبات مختلف گروه‌ها می‌توانند فضا را پیچیده کنند و اثرگذاری این توانایی‌ها را کاهش دهند. همچنین تحریم‌ها نیز به دلیل قفل شدن منابع ارزی کشور، اختیارات رئیس‌کل بانک مرکزی را محدود می‌کند.»

نقش عوامل خارجی و وظیفه بانک مرکزی

سیاوش غیبی‌پور، دیگر کارشناس اقتصادی، نیز تأکید می‌کند که عوامل خارجی مانند تحریم‌ها و محدودیت‌های ورود و خروج سرمایه، می‌تواند توانایی‌های هر شخصی را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، وی معتقد است که رئیس بانک مرکزی باید بتواند فرایند سقوط ارزش پول ملی را متوقف کند.

مصطفی صفاری، کارشناس بازار ارز، به ماهیت بازار ارز اشاره دارد: «بازار ارز از تقاضا و عرضه تشکیل شده و قیمت ارز تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. سیاست‌های بانک مرکزی، به‌ویژه سیاست نرخ ارز شناور کنترل‌شده، تعیین‌کننده نوسانات نرخ ارز است.» صفاری با اشاره به تورم بالای ۴۵ درصد، هشدار می‌دهد: «در صورتی که نرخ ارز را ثابت نگه داریم، نیاز به تزریق منابع در بازار احساس می‌شود، که این منابع در نهایت تخلیه خواهند شد.»

فراتر از تغییر اشخاص: نیاز به اصلاحات بنیادی

حجت‌الله فرزانی، کارشناس بانکی، با تأکید بر وظیفه قانونی بانک مرکزی در حفظ ارزش پول ملی، خاطرنشان می‌کند که این وظیفه صرفاً بر عهده این نهاد نیست و نمی‌توان انتظار داشت که با تغییر رئیس کل، اوضاع به طور معجزه‌آسا بهبود یابد. فرزانی تصریح می‌کند: «صرف تغییر سکاندار بانک مرکزی نمی‌تواند به تنهایی منجر به موفقیت در کنترل نرخ ارز شود و برای بهبود شرایط، نیاز به تغییرات بنیادی در سیاست‌های اقتصادی و مدیریت کلان کشور داریم.»