تحلیلی بر بازی مرجانه گلچین و بهنوش بختیاری در سریال «بامداد خمار»

شخصیت‌پردازی و خاستگاه اجتماعی

بازیگران در مواجهه با هر نقش، می‌بایست جنبه‌های مختلفی از شخصیت از جمله سن، روحیات، عواطف و طبقه اجتماعی را مد نظر قرار دهند. برخی شخصیت‌ها نیازمند بازی‌های کنترل‌شده و درون‌گرایانه هستند، در حالی که برخی دیگر به بازی برون‌گرایانه همراه با استفاده چشمگیر از زبان بدن نیاز دارند.

در سریال «بامداد خمار»، بهنوش بختیاری در نقش «دده» و مرجانه گلچین در نقش «دایه خانوم» با هوشمندی تمام این نکته را در بازی خود لحاظ کرده‌اند. جنس بازی آن‌ها که با اندکی اغراق کنترل‌شده همراه است، با توجه به خاستگاه اجتماعی-اقتصادی شخصیت‌ها و جایگاه آن‌ها در درام شکل گرفته است. این دو شخصیت که متعلق به طبقات پایین جامعه هستند، نیازی به نگرانی مداوم درباره بازتاب بیرونی کنش‌های روزمره‌شان ندارند و همین آزادی عمل به بازیگران اجازه داده تا از ابزارهای بیشتری در ایفای نقش خود بهره ببرند.

تقابل با طبقات مرفه

بازی گلچین و بختیاری در «بامداد خمار» به وضوح در تقابل با بازیگرانی قرار می‌گیرد که نقش افراد متعلق به طبقات بالای جامعه را ایفا می‌کنند، به خصوص شخصیت‌های میانسال. مقایسه بازیگرانی چون لاله اسکندری، علی مصفا، سولماز غنی، پریوش نظریه و رضا کیانیان با بختیاری و گلچین، درک بهتری از چیدمان دقیق اثر به دست می‌دهد.

نقطه اشتراک بازیگرانی که نقش شخصیت‌های میانسال متعلق به طبقه اشراف را ایفا کرده‌اند، کنترل‌شدگی لحن، اجزاء صورت و زبان بدن است. آن‌ها حتی در اوج عصبانیت یا شادی نیز کمتر عواطف خود را آشکارا بروز می‌دهند و سعی می‌کنند بیشتر با جزئیات کلامی (که با دقت در فیلمنامه طراحی شده) منظور خود را منتقل کنند.

اما گلچین و بختیاری مسیری متفاوت را طی می‌کنند. آن‌ها احساسات خود را مستقیماً بیان کرده و این امر را با استفاده زیاد از حرکات دست یا تغییرات واضح در حالت چهره نیز تأکید می‌کنند. با وجود اینکه دایه و دده ممکن است سواد کتابی چندانی نداشته باشند، اما تجربه بالایی در زندگی دارند و در لحظات کلیدی می‌توانند با همان حال و هوای شوخ و شنگ همیشگی، درس‌های زندگی را به جوان‌ترها منتقل کنند.

حفظ تعادل و باورپذیری

شخصیت‌های دایه و دده، آزادانه‌تر خود را ابراز می‌کنند، گاهی بیش از دیگران حامی جوانان هستند، وظیفه ملایم کردن فضای سریال را در لحظات حساس بر عهده دارند و در عین حال قرار نیست کاریکاتوری به نظر برسند. حفظ تمام این ویژگی‌ها در کنار هم برای خلق شخصیت‌هایی یکدست، نیازمند جزیی‌نگری و تعادلی است که در بازی مرجانه گلچین و بهنوش بختیاری به چشم می‌خورد.

ذره‌ای اغراق بیش از اندازه در پرداخت تصویری این دو کاراکتر می‌توانست از آن‌ها چهره‌ای کاریکاتوری بسازد و ضربه‌ای جدی به همدلی تماشاگر وارد کند. اما این اتفاق نیفتاده است و این موفقیت تا حد قابل توجهی ناشی از کنترل‌شدگی بازی بازیگران این دو نقش است، حتی با وجود برون‌گرایی ذاتی شخصیت‌ها.

گلچین و بختیاری با در نظر گرفتن ویژگی‌های کلیدی موجود در فیلمنامه حسین کیانی و اجرای نرگس آبیار، و با رعایت تمام این جزئیات در بازی‌شان، توانسته‌اند به خلق شخصیت‌هایی باورپذیر و شناسنامه‌دار کمک کنند که رفتارشان هم از نظر سنی و هم از نظر طبقه اجتماعی قابل توجیه و درک است.