افت ۵.۷۸ درصدی صادرات و ۱۵.۲۳ درصدی واردات ایران در ۹ ماهه نخست سال

جدیدترین آمارهای گمرک ایران نشان می‌دهد که تجارت خارجی کشور در ۹ ماهه ابتدایی سال جاری با چالش‌های جدی مواجه شده است. این آمارها از افت قابل توجه ارزش صادرات و واردات خبر می‌دهند که می‌تواند نشانه‌ای از عمیق‌تر شدن رکود در بخش‌های تولیدی و تجاری کشور باشد.

کاهش ارزش صادرات و واردات

بر اساس گزارش گمرک، در ۹ ماهه نخست سال جاری، ارزش صادرات ایران با ۵.۷۸ درصد کاهش و ارزش واردات با ۱۵.۲۳ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال قبل روبرو بوده است. این در حالی است که حجم کلی تجارت خارجی کشور از نظر وزنی رشد داشته، اما از نظر ارزشی با افت مواجه شده است.

• ارزش کل تجارت خارجی: ۸۵ میلیارد و ۳۹۴ میلیون دلار
• کاهش ارزش کل تجارت: ۱۰.۹۲ درصد
• افزایش وزنی کل تجارت: ۱.۳۶ درصد

جزئیات صادرات و واردات

در این دوره، ایران ۱۱۸ میلیون و ۹۰۱ هزار تن کالا به ارزش ۴۱ میلیارد و ۲۴۳ میلیون دلار به کشورهای مختلف صادر کرده است. این میزان صادرات از نظر وزن ۱ درصد افزایش، اما از نظر ارزش ۵.۷۸ درصد کاهش داشته است.

در بخش واردات نیز، ۲۹ میلیون و ۳۲۵ هزار تن کالا به ارزش ۴۴ میلیارد و ۱۵۱ میلیون دلار وارد کشور شده که از نظر وزن ۲.۷۵ درصد افزایش و از نظر ارزش ۱۵.۲۳ درصد کاهش یافته است.

دلایل اصلی افت تجارت

کارشناسان اقتصادی دلایل متعددی را برای این افت ارزش تجارت خارجی ایران مطرح می‌کنند:

• محدودیت شرکای تجاری: تحریم‌ها و مشکلات سیاسی، دایره شرکای تجاری ایران را محدود کرده است.
• فروش کالاهای با ارزش افزوده پایین: بخش عمده‌ای از صادرات ایران همچنان شامل مواد اولیه و کالاهای با ارزش افزوده پایین است که سودآوری کمتری دارد.
• محدود شدن واردات طلا: اعمال محدودیت‌ها بر واردات طلا یکی از عوامل کاهش ارزش واردات بوده است.
• افت واردات ماشین‌آلات: کاهش واردات ماشین‌آلات می‌تواند نشانه‌ای از رکود در بخش تولید و سرمایه‌گذاری باشد.

دیدگاه کارشناسان و چالش‌های پیش‌رو

سیدیوسف قاضی‌عسگر، نایب‌رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی ایران، تاکید کرد که «تجارت خارجی را نمی‌توان با یک معیار کلی سنجید و باید تجارت را به صورت کالا به کالا و در قالب گروه‌های محصولی تحلیل کرد.»

وی همچنین به مشکل عدم تامین ارز از سوی بانک مرکزی اشاره کرد که باعث شده حجم انبوهی از کالاهای اساسی و مواد اولیه خوراک دام و طیور در کشتی‌های حاضر در بنادر و پشت گمرک‌ها باقی بمانند و هنوز تخلیه نشده‌اند. این موضوع می‌تواند به کمبود کالا و افزایش قیمت‌ها در بازار داخلی منجر شود.

فعالان تجاری معتقدند تا زمانی که مشکل تامین ارز حل نشود و صادرات به سمت کالاهای ارزشمندتر با ارزش افزوده بالا حرکت نکند، تجارت ایران با وجود حجم بالا، کم‌اثر خواهد ماند و بازارهای منطقه به رقبای دیگر واگذار خواهد شد.