دود آتش‌سوزی‌های طبیعی؛ خطرناک‌تر از آنچه تصور می‌شد

آلاینده‌های پنهان: خطری دست‌کم گرفته‌شده

دانشمندان اکنون بر این باورند که میزان آلاینده‌های ناشی از آتش‌سوزی‌های جنگلی، مراتع و پوده‌زارها به شکلی گسترده دست‌کم گرفته شده است. مطالعه‌ای تازه که در نشریه معتبر علوم و فناوری محیط‌زیست انجمن شیمی آمریکا منتشر شده، نشان می‌دهد که آتش‌سوزی‌های طبیعی در سراسر جهان ممکن است تا ۲۱ درصد بیش‌تر از برآوردهای قبلی، گازهای آلاینده منتشر کنند.

این آلاینده‌های پنهان، به‌ویژه در مناطقی که از قبل با آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی مواجه هستند، می‌توانند ذرات ریز مضری را تشکیل داده و کیفیت هوا را به شدت وخیم‌تر کنند.

افزایش ۲۱ درصدی انتشار ترکیبات آلی

لویین هوانگ، نویسنده اصلی این مطالعه، با اشاره به نتایج پژوهش خود می‌گوید: «برآوردهای جدید ما نشان می‌دهد که انتشار ترکیبات آلی از آتش‌سوزی‌های طبیعی حدود ۲۱ درصد افزایش یافته است. این داده‌ها، مبنایی اساسی برای مدل‌سازی دقیق‌تر کیفیت هوا، ارزیابی خطر سلامت و تحلیل سیاست‌های اقلیمی فراهم می‌آورند.»

این ترکیبات آلی شامل بخار آب، خاکستر و مواد شیمیایی کربنی هستند که به جو پراکنده می‌شوند. در میان آن‌ها، ترکیبات آلی نیمه‌فرار (SVOCs) و با فراریت متوسط (IVOCs) از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. این ترکیبات تنها تحت حرارت شدید آتش به گاز تبدیل شده و در دود پخش می‌شوند و نقشی تعیین‌کننده در تشکیل ذرات ریز و فوق‌ریز (PM۲.۵) دارند که استنشاق آن‌ها خطرات جدی برای سلامت انسان به همراه دارد.

کانون‌های بحرانی آلودگی دوگانه در جهان

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که آتش‌سوزی‌های طبیعی سالانه به طور متوسط ۱۴۳ میلیون تُن ترکیبات آلی در هوا منتشر می‌کنند. مقایسه این داده با آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی، چندین کانون بحرانی مشترک را در جهان آشکار کرده است:

• آسیای استوایی: منطقه‌ای با تراکم جمعیتی بالا و فعالیت‌های صنعتی گسترده.
• آفریقای نیمکره شمالی: جایی که آتش‌سوزی‌های فصلی و آلودگی‌های شهری هم‌زمان رخ می‌دهند.
• جنوب شرق آسیا: منطقه‌ای که همواره با چالش‌های آلودگی هوا و آتش‌سوزی‌های جنگلی مواجه است.

در این مناطق، ترکیب آلودگی ناشی از آتش‌سوزی و فعالیت‌های صنعتی انسانی، چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای کیفیت هوا ایجاد کرده است. این وضعیت، نیازمند راهبردهای کنترل آلودگی یکپارچه و متفاوتی نسبت به دیگر نقاط جهان است.

هشدار جدی برای سیاست‌گذاران

این یافته‌ها نه تنها درک ما از تأثیر آتش‌سوزی‌ها بر اقلیم را متحول می‌کند، بلکه هشداری جدی برای بازنگری فوری در سیاست‌های کنترل کیفیت هوا در مناطق بحرانی جهان محسوب می‌شود. ضرورت دارد تا با در نظر گرفتن این ابعاد جدید از آلودگی، راهکارهای مؤثرتری برای حفاظت از سلامت عمومی و محیط زیست اندیشیده شود.