دانشگاه آزاد: از مقاله‌محوری تا حل مسائل واقعی جامعه و صنعت

تحول دانشگاه آزاد؛ از مقاله تا حل مسئله

حامد افشاری، معاون پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی، مسیر حرکت این دانشگاه را بر اساس «سند تحول و تعالی» تبیین کرد. این سند که به همت شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی تدوین شده، یک برنامه پنج‌ساله است که سال آینده به پایان می‌رسد و شاخص‌ها و اهداف مشخصی را برای تمامی واحدهای دانشگاهی تعیین کرده است. رویکرد جدید دانشگاه آزاد، تمرکز بر حل مسائل واقعی جامعه و صنعت و تبدیل شدن از یک دانشگاه صرفاً مقاله‌محور به دانشگاهی مسئله‌محور است.

«طرح پایش» و ارتباط با صنعت

در راستای اجرای سند تحول و تعالی، معاونت‌های موضوعی دانشگاه آزاد شامل علوم انسانی، فنی، علوم پایه، فنی‌مهندسی و کشاورزی، و مهارتی، «طرح پایش» را اجرا می‌کنند. این طرح با هدف شناسایی نظام موضوعات و چالش‌های صنعت و جامعه طراحی شده است. دانشجویان تحصیلات تکمیلی، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دکتری خود را بر اساس این نظام موضوعات انتخاب می‌کنند. خروجی این پژوهش‌ها پس از کسب مقبولیت از صنعت در سطوح پایین‌تر آمادگی فناوری (TRL)، مسیر توسعه خود را در معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری ادامه می‌دهند.

افشاری بر اهمیت ارتباط با صنعت تأکید کرد و توضیح داد که نیازها و پروژه‌های صنعتی به‌صورت کلان از طریق سازمان مرکزی و به‌صورت جزئی از طریق واحدهای دانشگاهی دریافت و در سراهای نوآوری دانشگاه آزاد پیگیری می‌شوند. این سراها با ماهیت مسئله‌محور و حضور مراکز تحقیقاتی و متخصصان، فعالیت‌های فناورانه را پیش می‌برند و اداره کل ارتباط با صنعت مسئول هدایت این فرآیندهاست.

رویکرد تقاضامحور در پژوهش

معاون پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی به دو رویکرد متفاوت در حوزه پژوهش اشاره کرد:

• رویکرد عرضه‌محور: پژوهشگر بر اساس علاقه شخصی خود پژوهش می‌کند و در صورت نیاز جامعه، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• رویکرد تقاضامحور: ابتدا نیاز و مسئله جامعه شناسایی شده و سپس پژوهش در همان مسیر تعریف و اجرا می‌شود.

افشاری تأکید کرد که رویکرد دانشگاه آزاد اسلامی حرکت به سمت پژوهش‌های تقاضامحور است. این پژوهش‌ها علاوه بر ایجاد مقالات علمی و ثبت اختراع، به فرآیند تیم‌سازی، شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و خلق ثروت برای صنعت و جامعه منجر می‌شوند. مراکز رشد دانشگاه نیز بستری برای تیم‌سازی و توسعه فناوری فراهم می‌کنند.

دستاوردهای ملموس در حوزه فناوری

دانشگاه آزاد اسلامی دستاوردهای قابل توجهی در حوزه فناوری داشته که به مرحله صنعت‌سازی رسیده‌اند. از جمله این دستاوردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تولید مخازن کامپوزیتی: برای نخستین بار در کشور، استانداردهای مربوطه تعریف و صنعت تولید این مخازن در استان آذربایجان شرقی راه‌اندازی شده است. این مخازن در گازسوز کردن خودروها، کاهش آلودگی هوا و صادرات گاز نقش مهمی دارند.
• تولیدات لیزری: دستاوردهای خوبی در زمینه برش و جوش لیزری به دست آمده و تولیدات صنعتی در این حوزه در حال انجام است.
• بذر: دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان یکی از تولیدکنندگان مؤثر بذر در کشور شناخته می‌شود و بخشی از نیاز کشور را تأمین می‌کند.
• تولید جلبک: حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از تولید جلبک کشور توسط دانشگاه آزاد انجام می‌شود که کاربردهای متنوع صنعتی دارد.

این دستاوردها نشان‌دهنده حرکت دانشگاه آزاد اسلامی در مسیر ایجاد آثار اجتماعی و اقتصادی پایدار برای کشور است.