تغییر سیاست‌های ارزی با بازگشت همتی به بانک مرکزی: تحلیل یک کارشناس

تحلیل عملکرد روسای بانک مرکزی: فرزین و همتی

حجت‌الله فرزانی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی سوابق و کارنامه مدیریتی محمدرضا فرزین و عبدالناصر همتی در بانک مرکزی پرداخته است. او تاکید می‌کند که مشکلات اقتصادی کشور ریشه‌های عمیق‌تری دارند و صرفاً به عملکرد یک فرد محدود نمی‌شوند.

نقش بانک مرکزی در اقتصاد کلان

«بخشی از مشکلات اقتصادی، به شرایط کلی اقتصاد کشور بازمی‌گردد و الزاماً به عملکرد یک فرد یا یک مقام خاص محدود نیست. نمی‌توان همه تحولات ناشی از متغیرهای کلان اقتصادی را به سیاست‌گذاری یک شخص یا این فرض نسبت داد که با تغییر مدیر، لزوماً عملکرد اقتصادی به‌طور بنیادین بهبود خواهد یافت یا مشکلات ساختاری اقتصاد حل می‌شود.»

فرزانی توضیح می‌دهد که اگرچه بانک مرکزی بر اساس قانون وظایف مشخصی در حوزه سیاست پولی دارد، اما بخش عمده مشکلات جامعه، از جمله نوسانات نرخ ارز، ریشه در وضعیت کلان اقتصاد دارد و نمی‌توان انتظار داشت که بانک مرکزی به‌تنهایی قادر به کنترل کامل این متغیرها باشد.

دوره ریاست محمدرضا فرزین: نقاط قوت و ضعف

عملکرد محمدرضا فرزین در بانک مرکزی، مانند دیگر رؤسای پیشین، ترکیبی از نقاط قوت و ضعف بوده است. کاهش ارزش پول ملی، پدیده‌ای متأثر از شرایط عمومی اقتصاد کشور است که در دوره‌های مختلف تجربه شده و مختص دوره فرزین نیست.

مدیریت بحران و کنترل نقدینگی

• مدیریت بحران: در بزنگاه‌های حساسی مانند جنگ ۱۲ روزه و درگذشت رئیس دولت سیزدهم، بانک مرکزی با اتخاذ سیاست‌های مناسب توانست تا حدی اوضاع را کنترل کرده و مانع از بروز آسیب‌های گسترده‌تر شود.
• کنترل رشد نقدینگی: یکی از جنبه‌های مثبت عملکرد فرزین، سیاست کنترل رشد نقدینگی بود. در ابتدای مسئولیت او، رشد نقدینگی بیش از ۴۲ درصد بود که با اجرای سیاست کنترل ترازنامه بانک‌ها، این شاخص به تدریج به حدود ۲۵ درصد کاهش یافت.

نیاز به شفافیت بیشتر

برای قضاوت دقیق‌تر و جامع‌تر عملکرد فرزین، انتشار شفاف صورت‌های مالی بانک مرکزی و جزئیات آماری سیاست‌ها ضروری است. به عنوان مثال، رشد تسهیلات تکلیفی مانند تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، با وجود حجم بالای پرداخت‌ها، به دلیل عدم تناسب منابع شبکه بانکی با حجم تقاضا، منجر به ایجاد صف‌های طولانی شده است.

عبدالناصر همتی: رویکردها و انتظارات

سوابق عبدالناصر همتی، چه در جایگاه رئیس کل بانک مرکزی و چه در مقام وزیر اقتصاد، قابل ارزیابی است. دیدگاه او در مدیریت بازار ارز، به ویژه تأکید بر چارچوب‌مندی و حرکت در قالب قواعد بازار، از نقاط قوت او محسوب می‌شود.

سیاست‌های پولی و هماهنگی با دولت

• سیاست‌گذاری پولی: همتی در دوره قبلی مسئولیت خود، بر ابزارهایی مانند عملیات بازار باز و عملیات ریپو برای تأمین نقدینگی بانک‌ها تأکید داشت که انتظار می‌رود این سیاست‌ها در دوره جدید نیز ادامه یابد.
• هماهنگی با دولت: سابقه حضور همتی در دولت فعلی و آشنایی او با ساختار تصمیم‌گیری و تیم اقتصادی دولت، می‌تواند به هماهنگی بیشتر میان بانک مرکزی، رئیس‌جمهور و تیم اقتصادی دولت کمک کند و زمینه را برای اجرای سریع‌تر سیاست‌ها فراهم آورد.

چالش پیش‌بینی‌ناپذیری اقتصاد ایران

فرزانی در پایان خاطرنشان می‌کند که اقتصاد کشور از ثبات و پیش‌بینی‌پذیری بالایی برخوردار نیست. این پیش‌بینی‌ناپذیری، چالش اساسی برای سیاست‌گذاران، فعالان اقتصادی و عموم جامعه است و ایجاب می‌کند که سیاست‌گذاری‌ها با هماهنگی بیشتری با دولت صورت گیرد.