معرفی ۱۰ چهره برتر علم سال ۲۰۲۵ توسط نشریه نیچر

پیشگامان اکتشافات زیستی و فضایی

در میان این چهره‌های برجسته، نام‌هایی به چشم می‌خورند که با کشفیات خود در اعماق اقیانوس‌ها تا کرانه‌های فضا، درک ما را از جهان هستی دگرگون کرده‌اند.

منگران دو: کاشف اکوسیستم‌های اعماق اقیانوس

منگران دو، دانشمند چینی، در زیردریایی «فندوزهه»، اکوسیستم جانوری بی‌سابقه‌ای را در منطقه هادال، تقریباً ۱۰ کیلومتر زیر سطح اقیانوس، کشف کرد. این اکوسیستم که با میکروب‌های شیمیایی تغذیه می‌شود، درک ما را از حیات و تنوع زیستی در اعماق دریا متحول کرده است.

تونی تایسون: پیشگام تلسکوپ و رصدخانه ورا روبین

پس از بیش از ۳۰ سال تلاش، تونی تایسون شاهد ارسال نخستین تصاویر از هزاران کهکشان توسط رصدخانه ورا روبین (Vera Rubin Observatory) در شیلی در سال ۲۰۲۵ بود. این رصدخانه با دوربین ۳۲۰۰ مگاپیکسلی خود، به نقشه‌برداری از ماده تاریک، رصد سیارک‌ها و ثبت رویدادهای کیهانی خواهد پرداخت.

مدافعان سلامت و شفافیت

برخی از این دانشمندان، نه تنها در آزمایشگاه‌ها، بلکه در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز نقش‌آفرینی کرده‌اند و به دفاع از اصول علمی و سلامت عمومی پرداخته‌اند.

سوزان مونارز: مدافع یکپارچگی سلامت عمومی

سوزان مونارز، مدیر سابق مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) آمریکا، به دلیل امتناع از تأیید دستورالعمل‌های واکسن بدون بررسی علمی، از سمت خود برکنار شد. او با شهادت در کنگره آمریکا، مواضع خود را در دفاع از شواهد علمی، نه اقدامات سیاسی، روشن کرد.

آچال آگراوال: پیشتاز شفافیت در تحقیقات آکادمیک

آچال آگراوال فساد گسترده در محافل آکادمیک هند را افشا کرد و از طریق «دیده‌بان پژوهشی هند» (India Research Watch) سرقت علمی و مقالات جعلی را مستند ساخت. تلاش‌های او دولت هند را وادار کرد تا برای نخستین بار، دانشگاه‌هایی را که تعداد زیادی مقاله پس‌گرفته شده دارند، جریمه کند.

پرشس ماتسوسو: معمار پیمان جهانی پاندمی

پرشس ماتسوسو، مدیر کل سابق وزارت بهداشت آفریقای جنوبی، موفق شد ۱۹۰ کشور را در آوریل ۲۰۲۵ به توافق بر سر نخستین پیمان جهانی پاندمی هدایت کند. این پیمان شامل بندهایی برای به اشتراک‌گذاری داده‌ها و دسترسی کشورهای فقیرتر به اقدامات متقابل پزشکی است.

نوآوران درمانی و فناوری

در حوزه پزشکی و فناوری، این دانشمندان با روش‌های درمانی نوین و پیشرفت‌های هوش مصنوعی، افق‌های جدیدی را گشوده‌اند.

سارا تبریزی: قهرمان مبارزه با بیماری هانتینگتون

سارا تبریزی، متخصص مغز و اعصاب بریتانیایی، تحقیقات پیشگامانه‌ای روی ژن‌درمانی AMT-130 برای بیماری هانتینگتون (Huntington’s disease) انجام داد. این دارو، که مستقیماً به مغز تزریق می‌شود، پیشرفت بیماری را در دوزهای بالا تا ۷۵ درصد کاهش داده و امید تازه‌ای به این اختلال عصبی مهلک بخشیده است.

لوچیانو موریرا: رهبر کنترل بیماری‌های ناقل پشه

لوچیانو موریرا روش تجربی کنترل پشه‌ها را به یک برنامه بهداشت عمومی در سراسر برزیل تبدیل کرد. او با تولید پشه‌های آئدس آژپتی (Aedes aegypti) آلوده به باکتری ولباکیا (Wolbachia)، میزان انتقال بیماری‌هایی مانند تب دنگی را در برخی شهرها تقریباً ۹۰ درصد کاهش داده است.

لیانگ ونفنگ: نوآور هوش مصنوعی با دیپ‌سیک

لیانگ ونفنگ و شرکتش دیپ‌سیک (DeepSeek) مدل R1 را منتشر کردند؛ یک مدل زبانی بزرگ (LLM) قدرتمند، ارزان و متن‌باز با تمرکز بر استدلال. این نوآوری غول‌های هوش مصنوعی آمریکا را غافلگیر کرد و دیدگاه‌ها نسبت به چشم‌انداز هوش مصنوعی چین را از مقلد به نوآور تغییر داد.

کاشفان مکانیسم‌های پنهان

برخی دیگر از این دانشمندان، با کاوش در پیچیدگی‌های زیستی و ژنتیکی، به کشف مکانیسم‌های ناشناخته‌ای دست یافته‌اند.

ییفات مربل: کارآگاه سیستم ایمنی پنهان

ییفات مربل، زیست‌شناس سیستمی، با بررسی «سطل‌های زباله سلول‌ها»، سیستم ضدمیکروبی پنهانی را درون پروتئازوم‌ها کشف کرد. تیم او دریافت که پروتئازوم‌ها در طول عفونت باکتریایی، پپتیدهای دفاعی تولید می‌کنند که نشان‌دهنده یک مسیر ایمنی ناشناخته قبلی است.

کی‌جی مالدون: پیشگام درمان با کریسپر شخصی‌سازی‌شده

کی‌جی مالدون، یک نوزاد، نخستین فردی شد که در جهان درمان مبتنی بر کریسپر (CRISPR) کاملاً شخصی‌سازی‌شده را دریافت کرد. این درمان برای اصلاح یک جهش تک‌حرفی در DNA او که عامل اختلالی متابولیکی کشنده بود، طراحی شده بود و پس از آن سطح آمونیای او تثبیت شد.