دعوت بسیج دانشجویی از رئیس بانک مرکزی برای پاسخگویی به چالش‌های اقتصادی

نقش بانک مرکزی در اقتصاد مقاومتی

در شرایط کنونی که کشور درگیر نبردی تمام‌عیار اقتصادی است، ثبات پولی و کارآمدی نظام بانکی به عنوان ستون‌های اصلی اقتصاد مقاومتی، نیازمند نقش‌آفرینی فعال و راهبردی بانک مرکزی هستند. بسیج دانشجویی با اشاره به تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری، انتظار دارد بانک مرکزی از جایگاه تنظیم‌گر منفعل فراتر رفته و حکمرانی پولی کشور را به صورت فعالانه مدیریت کند.

شکاف میان وعده و عمل

دکتر همتی بارها در مواضع رسمی خود بر لزوم کنترل انتظارات تورمی، مهار خلق نقدینگی بی‌ضابطه و بازگشت اقتدار بانک مرکزی تأکید کرده است. اما بررسی عملکرد مدیریتی وی در میدان عمل، نشان‌دهنده شکافی نگران‌کننده میان این گزاره‌ها و واقعیت‌های اقتصادی است. این نامه با اشاره به بازگشت مجدد همتی به این مسئولیت، خواستار ارائه برنامه عملیاتی برای سامان بخشیدن به بانک مرکزی شده و دوران مدیریت بر مبنای آزمون و خطا را به پایان رسیده می‌داند.

چالش‌های اساسی نظام پولی و بانکی

بسیج دانشجویی در این نامه به چهار چالش اصلی در حوزه پولی و بانکی کشور اشاره کرده است:

۱. دیالکتیک ثبات ارزی: از مدیریت واکنشی تا نقشه راه ساختاری

با وجود تأکیدات مکرر بر مدیریت علمی بازار ارز، تاکنون نقشه راه جامع و زمان‌بندی‌شده برای کنترل نوسانات ارزی در افق‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت ارائه نشده است. این سیاست‌گذاری فاقد نقشه راه، به واکنش‌های مقطعی و نتایج پرهزینه در بلندمدت منجر شده است. عدم شفافیت در تخصیص منابع ارزی، علاوه بر اخلال در تولید و تجارت مولد، بستری برای بروز رانت و بی‌انضباطی فراهم آورده است. انتظار می‌رود بانک مرکزی با همکاری دستگاه‌های ذی‌صلاح، نقشه جامع ارزی مبتنی بر الزامات ساختاری اقتصاد ایران را طراحی کند.

۲. فرسایش سرمایه اجتماعی پول ملی

گسترش ترازنامه بانک‌ها، رشد افسارگسیخته نقدینگی و تداوم رفتارهای پرریسک در برخی بانک‌های خصوصی، نشان می‌دهد ابزارهای نظارتی بانک مرکزی فاقد اثرگذاری لازم هستند. اعتماد عمومی نه با وعده، بلکه با پاسخگویی، شفافیت و برخورد قاطع با تخلفات ساختاری بازسازی می‌شود. تداوم سیاست‌های ناکارآمد، سرمایه اجتماعی نظام پولی را به شدت تضعیف کرده و ثبات نظامات پولی و اعتماد عمومی را هدف قرار داده است.

۳. انحراف اعتبارات: نیازهای مردم در برابر اولویت‌های سودمحور

در شرایطی که تأمین مسکن، معیشت خانوارها و ازدواج جوانان به بحرانی جدی تبدیل شده، نظام بانکی همچنان درگیر بنگاه‌داری و فعالیت‌های غیرمولد است. انفعال بانک مرکزی در موضوعاتی مانند وام ازدواج و فرزندآوری، به افزایش صف‌های انتظار منجر شده است. از بانک مرکزی انتظار می‌رود با اعمال سیاست‌های الزام‌آور، مسیر اعتبارات را به سمت نیازهای واقعی مردم و تقویت تولید هدایت کند.

۴. اقتصاد تحریمی و انفعال ژئوپلیتیک پولی

تحت شدیدترین تحریم‌های ظالمانه، عدم فعال‌سازی مؤثر کانال‌های پرداخت رسمی با کشورهای همسو و شرکای تجاری، فشار مضاعفی بر تجارت خارجی و اقتصاد ملی وارد کرده است. این حوزه نیازمند برنامه‌ریزی فعال است و عدم اتخاذ سیاست‌های درست با قید فوریت، کشور را با بحران‌های بسیاری مواجه خواهد کرد.

شش پرسش راهبردی از رئیس بانک مرکزی

بسیج دانشجویی در ادامه نامه خود، شش پرسش اساسی و روشن را مطرح کرده و خواستار پاسخگویی شفاف دکتر همتی به آنها شده است:

1. برنامه عملیاتی برای مدیریت بازار ارز در افق کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت چیست و بر چه شاخص‌های قابل ارزیابی و زمان‌بندی مشخصی استوار است؟
2. آیا بانک مرکزی در دوره مسئولیت جنابعالی، نقشه جامع و هدفمند تخصیص ارز متناسب با الزامات ساختاری اقتصاد کشور و اولویت‌های واقعی تولید و معیشت طراحی و اجرا خواهد کرد؟
3. برنامه صریح و شفاف بانک مرکزی برای مقابله ساختاری با خلق نقدینگی بی‌ضابطه در شبکه بانکی، به ویژه در بانک‌های خصوصی و مؤسسات مالی، چیست؟
4. آیا احیای حکمرانی پول ملی و بازسازی اعتماد عمومی به سیاست‌گذار پولی در دستور کار قرار دارد، یا استمرار سیاست‌های پرهزینه گذشته مبنای عمل بانک مرکزی است؟
5. برنامه دقیق بانک مرکزی در هدایت اعتبارات به سمت تأمین نیازهای اساسی خانواده‌ها، از جمله مسکن، ازدواج و فرزندآوری چیست و چه ابزارها و سیاست‌های عملیاتی و الزام‌آوری برای جلوگیری از انحراف منابع بانکی در نظر گرفته شده است؟
6. برنامه عملیاتی و هدفمند بانک مرکزی در پیگیری پیمان‌های پولی دوجانبه و احیای کانال‌های رسمی پرداخت با کشورهای شریک تجاری و همسو چیست و چرا این حوزه همچنان در وضعیت انفعال قرار دارد؟

حمایت مشروط جنبش دانشجویی

در پایان این نامه تأکید شده است که این نامه از موضع دلسوزانه نوشته شده و هدف آن اعلام حمایت جنبش دانشجویی از اتخاذ سیاست‌های درست و در جهت منافع مردم است. با این حال، تذکری جدی مبنی بر ایستادگی بدنه دانشجویی با جدیت مقابل سیاست‌های اشتباه احتمالی و پیگیری کامل حقوق مردم داده شده است. اصلاح نظام بانکی و بازگشت اقتدار بانک مرکزی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی فوری برای حفظ ثبات اقتصادی و تحقق منافع ملی قلمداد شده است.

بسیج دانشجویی همچنین رسماً از دکتر همتی دعوت کرده تا با حضور در فضای دانشگاه و پاسخگویی مستدل، عملیاتی و کارشناسانه به سوالات مطرح شده، دغدغه بدنه نخبگانی جامعه را رفع کرده و همراهی بدنه دانشجویی را در ادامه مسیر با خود داشته باشد.