بحران مدیریت پسماند در ایران؛ از مافیا تا سوءاستفاده از صندوق محیط زیست

تولید بی‌رویه پسماند و بحران مدیریت در ایران

رحمت‌اله نوروزی، نماینده مردم علی‌آبادکتول در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی بحران مدیریت پسماند در کشور پرداخت. وی با اشاره به حجم عظیم تولید پسماند و مشکلات ناشی از نبود شفافیت و نظارت، خواستار اقدامات فوری برای حل این معضل زیست‌محیطی شد.

حجم نگران‌کننده تولید پسماند

نوروزی اظهار داشت که سالانه بیش از ۲۱ میلیون تن پسماند عادی و شهری در کشور تولید می‌شود. علاوه بر این، تولید پسماند صنعتی و ویژه نیز در حال حاضر حدود ۴۰ میلیون تن است که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری به ۵۰ میلیون تن افزایش یابد. این ارقام نشان‌دهنده یک چالش بزرگ در مدیریت پسماند و حفظ محیط زیست است.

چالش‌های اساسی در مدیریت پسماند

به گفته این نماینده مجلس، عوامل متعددی به بحران مدیریت پسماند دامن زده‌اند:

• نبود پایگاه داده اطلاعات اولیه: فقدان یک سیستم جامع اطلاعاتی، کنترل و برنامه‌ریزی برای کاهش آثار زیست‌محیطی پسماند را دشوار کرده است.
• عدم شفافیت: روند مدیریت پسماند فاقد شفافیت لازم است که این امر به مشکلات موجود می‌افزاید.
• وجود مافیا: نوروزی صراحتاً به وجود مافیا در حوزه پسماند اشاره کرد.
• ضعف نظارت و فرایندهای اجرایی: نبود نظارت کافی و ضعف در اجرای قوانین، به فساد و سوءمدیریت دامن زده است.
• عدم تناسب بین جرم و جزا: فقدان مجازات‌های بازدارنده، عامل مهمی در تشدید بحران است.
• عدم صلاحیت برخی مدیران: برخی از مدیران پسماند فاقد صلاحیت‌های لازم برای انجام وظایف خود هستند.
• ترک فعل دستگاه‌های اجرایی: وزارتخانه‌های نفت، نیرو، کشاورزی و بهداشت در انجام وظایف خود در این حوزه کوتاهی کرده‌اند.

تخصیص نابرابر بودجه محیط زیست به استان‌های شمالی

نوروزی به نابرابری در سهم استان‌های شمالی از بودجه محیط زیست اشاره کرد. وی گفت که در دوره یازدهم مجلس، ۱,۵۰۰ میلیارد تومان برای محیط زیست اختصاص یافت، اما توزیع آن عادلانه نبوده است:

• استان گیلان: ۵۲ درصد
• استان مازندران: ۴۷ درصد
• استان گلستان: تنها ۷ درصد

این نابرابری در تخصیص بودجه، مشکلات زیست‌محیطی استان‌هایی مانند گلستان را تشدید می‌کند.

مشکلات ناشی از عدم زیرساخت کافی

وی افزود که با وجود اعطای اختیارات به استانداری‌ها، امکانات و زیرساخت‌های لازم برای اجرای صحیح این اختیارات فراهم نشده است. این موضوع به ضعف عملکرد مدیریتی در استان‌ها منجر شده و حل مشکلات پسماند را با چالش مواجه کرده است.

ضرورت شفافیت مالی و نظارت بر صندوق محیط زیست

نماینده علی‌آبادکتول بر ضرورت شفاف شدن گردش مالی مرتبط با محیط زیست تأکید کرد. وی با اشاره به گزارش‌هایی مبنی بر سوء استفاده از صندوق محیط زیست در سال‌های اخیر، این امر را نشان‌دهنده ضعف جدی در نظارت و مدیریت منابع مالی این حوزه دانست.

«سوء مدیریت در کنترل آلودگی‌ها، نبود پایگاه داده و ترک فعل در دستگاه‌های اجرایی باعث شده برخی اقدامات لازم برای حفاظت از محیط زیست و کاهش آلودگی‌ها اجرا نشود.»

اقدامات فوری برای سلامت مردم و محیط زیست

نوروزی در پایان تأکید کرد که مدیریت پسماند نیازمند اقدامات فوری، افزایش شفافیت، نظارت مستمر و اعمال مجازات‌های بازدارنده است. وی از مسئولان ذی‌ربط خواست تا پاسخگوی کوتاهی‌ها و سوءمدیریت‌ها باشند تا سلامت مردم و محیط زیست در استان‌های شمالی تأمین شود.