خبر کامل
«گس‌لایتینگ» در محیط کار: تحریف واقعیت و پیامدهای مخرب بر سلامت روانی کارکنان
انسان به عنوان موجودی اجتماعی، بخش قابل توجهی از زندگی خود را در تعامل با دیگران سپری می‌کند و محیط‌های کاری از مهم‌ترین بسترهای این تعاملات به شمار می‌روند. سازمان‌ها فراتر از محلی برای انجام وظایف اداری، فضاهای اجتماعی هستند که در آن‌ها روابط انسانی شکل می‌گیرد و بر احساس امنیت، رضایت و کارآمدی افراد تأثیرگذار است. ارتباطات مؤثر در سازمان می‌تواند نیازهای اساسی کارکنان، از جمله احساس درک شدن، احترام و حمایت عاطفی را برآورده سازد و بستری آرام‌تر برای پیگیری اهداف شغلی و شخصی فراهم آورد. تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که کیفیت روابط کاری، ارتباط مستقیمی با بهزیستی روانی، عزت‌نفس و حتی سلامت جسمی کارکنان دارد و نادیده گرفتن این روابط می‌تواند پیامدهای منفی گسترده‌ای به دنبال داشته باشد.
افزایش اهمیت شناخت آسیب‌های پنهان
در سال‌های اخیر و با افزایش فشارهای شغلی، رقابت سازمانی و پیچیده‌تر شدن ساختارهای مدیریتی، توجه به آسیب‌های پنهان در روابط کاری اهمیت فزاینده‌ای یافته است. برخی الگوهای ارتباطی، به جای حمایت و همکاری، به تضعیف تدریجی افراد منجر می‌شوند؛ به گونه‌ای که فرد قربانی حتی قادر به تشخیص دقیق آنچه بر او می‌گذرد نیست. یکی از این الگوهای مخرب، پدیده‌ای است که به عنوان نوعی سوءاستفاده عاطفی شناخته می‌شود و می‌تواند باعث شود کارکنان به درک خود از واقعیت، توانایی‌ها و قضاوت‌هایشان شک کنند. این رفتارها غالباً آشکار نیستند و به دلیل عادی‌سازی در محیط کار، ممکن است از سوی دیگران نیز جدی گرفته نشوند. همین ماهیت پنهان، ضرورت مطالعه و شناخت علمی این پدیده را دوچندان می‌کند.
پژوهشی درباره «گس‌لایتینگ» در سازمان‌ها
در همین راستا، علی یاسینی، دانشیار گروه مدیریت دانشگاه ایلام، به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود و با همکاری واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشی را در خصوص این نوع رفتار مخرب در روابط کاری انجام داده‌اند. این پژوهش که به بررسی درک و تجربه کارکنان از «گس‌لایتینگ» در محیط‌های سازمانی می‌پردازد، تلاش کرده است بدون استفاده از زبان پیچیده دانشگاهی، ابعاد مختلف این پدیده را شناسایی و مفهوم‌سازی کند.
روش‌شناسی تحقیق
در این پژوهش، کارکنان سازمان‌های دولتی شهر کرمانشاه که به نوعی تجربه مواجهه با پدیده «گس‌لایتینگ» را داشته‌اند، به صورت هدفمند انتخاب شدند. در مجموع ۲۰ مصاحبه عمیق انجام گرفت و این فرآیند تا زمانی ادامه یافت که اطلاعات جدیدی به داده‌ها اضافه نمی‌شد. سپس این داده‌ها مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند.
یافته‌های کلیدی
یافته‌های این پژوهش، که در فصلنامه «مدیریت سازمان‌های دولتی» وابسته به دانشگاه پیام نور منتشر شده است، نشان می‌دهد که «گس‌لایتینگ» در روابط سازمانی تنها یک رفتار ساده یا مقطعی نیست، بلکه مجموعه‌ای پیچیده از رفتارها را در بر می‌گیرد. تحلیل مصاحبه‌ها به شناسایی ۱۸ مقوله اصلی انجامید که در چهار حوزه کلی قابل دسته‌بندی هستند:
- مدیریت و رهبری: شامل رفتارهایی که از سوی مدیران و رهبران سازمان بروز می‌کند.
- ارتباطات و تعاملات اجتماعی: الگوهای ارتباطی میان همکاران و سطوح مختلف.
- رفتارهای مدیریتی و شغلی: اقدامات مرتبط با وظایف و مسئولیت‌های شغلی.
- حوزه روان‌شناختی: تأثیرات روانی بر فرد قربانی.
در هر یک از این حوزه‌ها، الگوهایی مشاهده می‌شوند که می‌توانند به تضعیف اعتماد، افزایش تردید و فرسایش تدریجی روحیه کارکنان منجر شوند.
تحریف واقعیت؛ جوهره اصلی «گس‌لایتینگ»
پژوهشگران تأکید می‌کنند که جوهره اصلی «گس‌لایتینگ» در محیط‌های کاری، تحریف واقعیت و سلب اعتماد از افراد یا گروه‌های کاری است. این رفتار می‌تواند به اشکال گوناگونی بروز کند، از جمله:
- نپذیرفتن اشتباهات مدیریتی
- پخش اطلاعات نادرست
- سرزنش مداوم کارکنان
- دخالت در زندگی شخصی کارکنان
پیامد این فرآیند، ایجاد فضایی ناامن و پرتنش است که نه تنها عملکرد شغلی، بلکه سلامت روانی افراد را نیز به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.
پیامدها و راهکارهای پیشگیری
بر اساس این تحقیق، «گس‌لایتینگ» می‌تواند به کاهش عزت‌نفس، افزایش اضطراب و احساس ناتوانی در کارکنان منجر شود و در بلندمدت بهره‌وری سازمان را کاهش دهد. پژوهشگران در پایان اشاره کرده‌اند که راهکارهای مهمی برای پیشگیری از این پدیده وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- ارتباطات شفاف
- پذیرش مسئولیت از سوی مدیران
- همدلی
- ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت
زمانی که کارکنان احساس کنند دیده می‌شوند و صدای آن‌ها شنیده می‌شود، احتمال شکل‌گیری چنین رفتارهای مخربی به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۲:۳۱ - ۱۴۰۴/۱۰/۱۴