مجسمه «شکست والرین» سرانجام در ورودی فرودگاه مهرآباد نصب شد

رونمایی و انتقال: از میدان انقلاب تا فرودگاه مهرآباد

مجسمه «شکست والرین» برای نخستین بار در تاریخ ۱۶ آبان‌ماه ۱۴۰۴ در میدان انقلاب تهران رونمایی شد و به صورت موقت در معرض دید عموم قرار گرفت. سازمان زیباسازی شهر تهران از همان ابتدا اعلام کرده بود که این نمایش صرفاً بخشی از یک برنامه کوتاه‌مدت است و محل دائمی نصب تندیس، ورودی فرودگاه مهرآباد خواهد بود.

با پایان مهلت نمایش موقت، این تندیس پس از انجام مراحل فنی و مقاوم‌سازی، به صورت شبانه از میدان انقلاب جمع‌آوری شد. در نهایت، در تاریخ ۱۲ دی‌ماه، مجسمه در مسیر غرب به شرق اتوبان لشگری، پیش از دوربرگردان فرودگاه مهرآباد، جانمایی و نصب گردید.

اهمیت استراتژیک جانمایی

مسئولان شهری تأکید کرده‌اند که این جانمایی با هدف قرار گرفتن اثر در معرض دید دیپلمات‌ها، سفیران خارجی و میهمانان رسمی کشور در بدو ورود به ایران انجام شده است؛ چراکه عمده پروازهای رسمی خارجی از طریق فرودگاه مهرآباد صورت می‌گیرد.

داود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران، هرگونه تغییر در تصمیم اولیه را رد کرده و اظهار داشته است که از ابتدای طراحی پروژه، محل دائمی تندیس در محدوده ورودی فرودگاه مهرآباد و میدان آزادی تعیین شده بود. او همچنین واکنش‌ها و حواشی ایجاد شده را ناشی از «فضاسازی رسانه‌ای» دانسته و بر عزم شهرداری برای تقویت نمادهای تاریخی و هویتی شهر تأکید کرده است.

انتقادات هنری و روند ساخت

با وجود توضیحات رسمی، مجسمه «شکست والرین» با نقدهایی نیز از سوی برخی هنرمندان و منتقدان هنر شهری مواجه شده است. بهداد لاهوتی، یکی از منتقدان برجسته، این اثر را از نظر ایده، کیفیت اجرا و جنس متریال، فاقد استانداردهای لازم دانسته است. او معتقد است که بازآفرینی یک نقش‌برجسته تاریخی و میراثی، نیازمند دقت، مشورت تخصصی و استفاده از مصالح شایسته است و نباید نتیجه تصمیم‌های شتاب‌زده اداری باشد.

منتقدان همچنین به روند شکل‌گیری این پروژه اشاره کرده‌اند؛ روندی که به گفته آنان بدون برگزاری فراخوان تخصصی، بدون مشارکت انجمن مجسمه‌سازان و با شفافیت محدود در انتخاب هنرمند و اجرای اثر پیش رفته است. این در حالی است که مجسمه توسط پیام قانع ساخته شده و حتی پیش از نصب نیز نقدهایی نسبت به فرآیند ساخت آن مطرح بود.

نمادی برای روایت تاریخ

در مجموع، مجسمه «شکست والرین» اکنون در نقطه‌ای با کارکرد بین‌المللی مستقر شده و قرار است به عنوان نمادی تاریخی و هویتی، بخشی از گذشته ایران را برای مخاطبان داخلی و خارجی روایت کند. با این حال، مسیر طی شده برای نصب این اثر نشان داد که هنر شهری، بیش از هر چیز، نیازمند گفت‌وگوی مستمر و سازنده میان مدیران، هنرمندان و افکار عمومی است تا آثاری با کیفیت و مورد اجماع عمومی خلق شوند.