هماهنگی دستگاه‌ها برای احیای تالاب هامون و رفع چالش‌های سیستان

اولویت‌های مردم و نقش مشارکت همگانی

مهرداد عرب‌اول، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان، با اشاره به حضور نمایندگان جوامع محلی در این نشست، تأکید کرد که اولویت‌های مطرح‌شده از سوی مردم منطقه شامل تأمین آب آشامیدنی، حفظ محیط‌زیست و سپس تثبیت و ایجاد اشتغال است. این نگاه جامع مردم به مسائل منطقه سیستان، اهمیت همکاری و مشارکت آنان با دولت را دوچندان می‌کند؛ چرا که بدون همراهی مردمی، توفیق در تصمیم‌گیری و اجرا حاصل نخواهد شد.

امید به بارش‌ها و لایروبی انهار

عرب‌اول ابراز امیدواری کرد که با توجه به بارش‌های مناسب و ذخایر برفی در بالادست، در ماه‌های آینده شاهد جاری شدن آب به سمت منطقه سیستان باشیم. وی همچنین به موضوع لایروبی انهار و کانال‌های دشت منطقه سیستان اشاره کرد و گفت: «با وجود آغاز عملیات، روند اجرا کند است و نیاز به افزایش سرعت و توان اجرایی دارد.» او افزود که تأمین منابع مالی این عملیات بخشی بر عهده وزارت نیرو و بخشی از محل منابع استان پیگیری خواهد شد و اولویت، لایروبی مناطق بحرانی و اثرگذار پیش از ورود احتمالی سیلاب به منطقه است.

تالاب هامون: اهمیت و چالش‌ها

تالاب بین‌المللی هامون، متشکل از سه بخش هامون پوزک، صابری و هیرمند، یکی از مهم‌ترین تالاب‌های آب شیرین ایران و از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره یونسکو است. این تالاب که در شمال استان سیستان و بلوچستان و در مرز ایران و افغانستان قرار دارد، نقش حیاتی در معیشت، کشاورزی، دامداری و تثبیت ریزگردهای منطقه ایفا می‌کند.

در دو دهه اخیر، به دلیل کاهش آورد رودخانه هیرمند، خشکسالی‌های پیاپی و مدیریت ناپایدار منابع آبی در بالادست، بخش عمده‌ای از هامون خشک شده و به کانون اصلی گردوغبار در شمال استان تبدیل شده است. این پدیده، علاوه بر خسارت‌های گسترده زیست‌محیطی، سبب مهاجرت جمعیت، نابودی پوشش گیاهی و افزایش بیماری‌های تنفسی در منطقه سیستان شده است.

راهکارهای یکپارچه برای احیای هامون

در سال‌های اخیر، طرح‌های متعددی از سوی دستگاه‌های اجرایی برای مهار ریزگردها، تثبیت ماسه‌های روان و احیای تالاب اجرا شده است. با این حال، به دلیل پراکندگی اقدامات و نبود یک مدل واحد، اثربخشی آنها محدود بوده است. اکنون تصمیم شورای اداری استان برای استفاده از مطالعات دانشگاه زابل به عنوان مبنای مدل اجرایی کنترل ریزگردها، تلاشی برای یکپارچه‌سازی رویکرد علمی و اجرایی در مدیریت بحران هامون به شمار می‌رود.