جزیره خارگ: قلب تپنده صادرات نفت ایران و نماد مقاومت اقتصادی

خارگ در دوران دفاع مقدس: نماد پایداری

در دوران دفاع مقدس، جزیره خارگ به نمادی از مقاومت اقتصادی ایران تبدیل شد. رژیم بعث عراق در ۲۴ مرداد ۱۳۶۴، پایانه‌های نفتی این جزیره را هدف حملات خود قرار داد و خارگ در طول جنگ بیش از ۲۸۰۰ نوبت بمباران شد. با این حال، کارکنان صنعت نفت با تقدیم بیش از هزار شهید، میدان مبارزه را ترک نکردند و اجازه ندادند خللی در چرخه اقتصاد کشور وارد شود و این جزیره، استوار باقی ماند.

ویژگی‌های جغرافیایی و اهمیت استراتژیک

• موقعیت: خارگ با ۸ کیلومتر طول و ۴ کیلومتر عرض، در ۳۸ کیلومتری بندر گناوه و ۷۰ کیلومتری غرب بوشهر واقع شده است.
• سهم در صادرات: ۹۰ درصد نفت خام کشور از طریق این جزیره صادر می‌شود.
• حفاظت: به دلیل موقعیت استراتژیک، تحت حفاظت کامل نیروهای نظامی و امنیتی قرار دارد و ورود بدون مجوز رسمی به آن ممنوع است.

خارگ: مرکز ثقل صادرات نفت کشور

عباس اسدروز، مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران، جزیره خارگ را مرکز ثقل صادرات نفت کشور معرفی کرد. او به خبرنگاران توضیح داد:

مخازن ذخیره‌سازی در مرتفع‌ترین نقطه جزیره قرار دارند که این امکان را فراهم می‌کند تا نفت بدون نیاز به پمپ و تنها با استفاده از جریان طبیعی و اختلاف ارتفاع با سطح دریا به کشتی‌ها منتقل شود. این ویژگی منحصربه‌فرد، ایجاد چنین ارتفاعی را برای رقبای ایران به صورت مصنوعی غیرممکن می‌سازد.

وی همچنین به مزایای بستر مرجانی جزیره خارگ اشاره کرد که هزینه‌های لایروبی را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. اسدروز افزود که خارگ در نزدیکی محل تولید نفت قرار دارد و نفت از طریق خطوط لوله و با فشار توربین به آن منتقل می‌شود. مساحت جزیره خارگ ۳۲ کیلومتر مربع است، در حالی که مساحت میدان نفتی آن ۱۲۵ کیلومتر مربع می‌باشد و بخشی از چاه‌های نفتی در خود جزیره و بخشی دیگر در بستر دریا قرار دارند.

اسکله T و سیستم‌های پیشرفته اندازه‌گیری

مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران در ادامه به ویژگی‌های پایانه نفتی خارگ پرداخت:

• اسکله شرقی: با عمق ۲۲ متر، قابلیت پهلوگیری کشتی‌های تا ۲ میلیون بشکه (۳۰۰ هزار تن) را دارد.
• اسکله T: دارای ۶ پهلوگاه است که امکان پهلوگیری همزمان ۶ کشتی را فراهم می‌کند.

او همچنین به سیستم‌های اندازه‌گیری پیشرفته نفت اشاره کرد:

پایانه خارگ از مدرن‌ترین سیستم‌های اندازه‌گیری نفت به نام مترهای توربینی با دقت بالا استفاده می‌کند. نفت از چهار منبع اندازه‌گیری شده و نتایج توسط مترهای مکانیکی و الکترونیکی ارائه می‌شود. هر پهلوگاه دارای ۵ دستگاه اندازه‌گیری است که در هر ساعت ۶۷۵۰۰ بشکه نفت را اندازه‌گیری می‌کنند. این دقت بالا باعث شده تا مشتریان خارجی تاکنون شکایتی در زمینه نفت ارائه شده، نداشته باشند.

اسدروز درباره شناسایی تهدیدات محتمل طبیعی و انسان‌ساز در جزیره خارگ گفت که این تهدیدات شناسایی و پیامدهای آن‌ها ارزیابی شده است و راهکارهای متنوعی در سطوح مختلف برای مقابله با آن‌ها در نظر گرفته شده است. همچنین، در صورت بروز تهدیدات، امکان صادرات نفت از طریق پایانه‌های جایگزین وجود دارد.

چالش‌ها و نیازهای نیروی انسانی در صنعت نفت خارگ

علیرضا متعالی، رئیس منطقه عملیاتی خارگ شرکت نفت فلات قاره ایران، در جمع خبرنگاران به فعالیت‌های این شرکت در توسعه و بهره‌برداری از مخازن نفت و گاز خلیج فارس اشاره کرد. او توضیح داد که پس از اکتشاف نفت، اقدامات توسعه‌ای شامل حفر چاه‌ها، نصب سکوهای دریایی و احداث خطوط لوله توسط شرکت فلات قاره انجام می‌شود که خارگ یکی از شش منطقه عملیاتی آن است.

متعالی به پیچیدگی‌های حوزه کاری نفت فلات قاره شامل مهندسی حفاری، تکمیل چاه و بهره‌برداری اشاره کرد و افزود که کار در دریا بسیار دشوار و خطرناک است. وی تاکید کرد که فعالیت در مجموعه نفتی خارگ خطراتی مانند نشت هیدروژن سولفوریک که بسیار سمی است، به همراه دارد و نیاز به دقت فراوان دارد.

اهمیت سرمایه‌گذاری در دریا و حفظ سرمایه ملی

اگر در دریا سرمایه‌گذاری نکنیم، کشورهای همسایه از این سرمایه طبیعی استفاده خواهند کرد. عدم بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در این حوزه، به معنای بلااستفاده ماندن سرمایه ملی است. کارکنان خارگ باید از دانش و توانمندی بالایی برخوردار باشند تا این سرمایه را حفظ کنند و اغلب همکاران اقداماتی فراتر از استانداردها انجام می‌دهند.

متعالی با اشاره به کاهش نصف تعداد کارکنان رسمی طی ۱۰ سال گذشته و فرسودگی تاسیسات، بر نیاز به افزایش حقوق کارکنان متخصص متناسب با تورم تاکید کرد. او بیان داشت که وزارت نفت در گذشته با پرداخت حقوق متعارف، سرمایه‌گذاری در حوزه دریا را انجام داده است و برای تداوم این روند، پرورش نیروهای متخصص و افزایش جذابیت این حوزه برای نخبگان ضروری است.

مدیریت عملیات عمومی جزیره خارگ: تعادل و تعامل

محمدرضا دشتی‌زاده، مدیرعامل عملیات عمومی جزیره خارگ، به خبرنگاران گفت که این جزیره از سال ۱۳۳۷ به دلیل اهمیت صادرات نفت، همواره دارای محدودیت‌های ورود و خروج بوده است. او افزود که ورود و خروج افراد از طریق سامانه کارت هوشمند کنترل می‌شود و نیاز به استعلامات و دریافت روادید ۷۲ ساعت قبل از ورود دارد.

دشتی‌زاده مدیریت در جزیره خارگ را نیازمند دانش مدیریت بحران دانست، زیرا کوچکترین تصمیمات می‌تواند ابعاد بین‌المللی، امنیتی، سیاسی و اجتماعی پیدا کند. از اهداف مهم این مدیریت، ایجاد تعادل و تعامل بین سازمان‌های دولتی، ارگان‌های نظامی، ادارات شهری و صنایع است.

وی خاطرنشان کرد که مدیریت عملیات عمومی از زمان تاسیس تاکنون، زیرساخت‌های شهری شامل جاده‌ها، ساختمان‌ها، فاضلاب، آب، فرودگاه و اسکله را ایجاد کرده است. هدف این مدیریت، تمرکز شرکت‌های نفتی بر تولید، صادرات و فرآوری نفت و همچنین ایجاد تعادل بین مطالبات مردمی و پیشرفت صنعت است.

دشتی‌زاده جزیره خارگ را یک جزیره ۲۴ ساعته برشمرد که خدمات مختلفی از جمله خدمات دریایی، بازیافت، حفاظت از اراضی، خدمات شهری و پدافند غیرعامل به صورت شبانه‌روزی در آن ارائه می‌شود. او همچنین به اقدامات انجام شده یا در دست اقدام توسط مدیریت عملیات عمومی اشاره کرد:

• جداسازی سالن ورودی و خروجی فرودگاه
• نوسازی دستگاه‌های ناوبری و تجهیزات فرودگاه
• احداث جاده سلامت به طول یک کیلومتر در ساحل
• اعزام بیماران به خارج از جزیره با بالگردهای عملیاتی فلات قاره
• احیای قنات‌های جزیره
• تامین روزانه ۲ هزار متر مکعب آب رایگان برای ساکنان
• تامین علوفه برای آهوان جزیره
• بازسازی پل میترینگ و بهسازی جاده
• بازسازی کامل مدرسه و مسجد امیرالمومنین (ع)