بازگشایی قریب‌الوقوع گذرگاه رفح و نقش‌آفرینی تشکیلات خودگردان در غزه

در تحولی مهم برای نوار غزه، منابع فلسطینی از بازگشایی قریب‌الوقوع گذرگاه مرزی رفح بین مصر و غزه در ماه ژانویه خبر می‌دهند. این اقدام می‌تواند نقطه عطفی در وضعیت انسانی و سیاسی منطقه باشد و گمانه‌زنی‌ها درباره آینده حکمرانی در غزه را تقویت کند. آنچه این خبر را حائز اهمیت می‌کند، نقش محوری تشکیلات خودگردان فلسطین در اداره این گذرگاه است؛ موضوعی که پیش از این با مخالفت صریح اسرائیل روبرو بود.

جزئیات بازگشایی و نقش تشکیلات خودگردان

یک منبع فلسطینی ناشناس به اسکای نیوز عربی اعلام کرده است که انتظار می‌رود گذرگاه رفح در اواسط ژانویه بازگشایی شود. طبق این گزارش، کارکنان این گذرگاه از میان پرسنل تشکیلات خودگردان فلسطین انتخاب خواهند شد. این خبر در حالی منتشر می‌شود که اسرائیل پیش از این حماس را به استفاده از گذرگاه رفح برای قاچاق متهم کرده و به طور علنی هرگونه نقش تشکیلات خودگردان فلسطین را در حکمرانی غزه پس از جنگ رد کرده بود.

طرح ۲۰ ماده‌ای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای آتش‌بس در غزه، مشارکت تشکیلات خودگردان در حکومت بر نوار غزه را پس از انجام اصلاحات پیش‌بینی کرده است.

برای مذاکره درباره نقش تشکیلات خودگردان در اداره گذرگاه مرزی رفح، حسین الشیخ، معاون رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، و ماجد فرج، رئیس دستگاه اطلاعاتی، وارد غزه شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود در آغاز مرحله دوم آتش‌بس در غزه، نقش تشکیلات خودگردان به اداره این گذرگاه محدود شود.

ساختار مدیریتی و نظارت بین‌المللی

این گذرگاه توسط تیمی متشکل از حدود ۲۰۰ تکنسین غیرنظامی، سربازان گارد ریاست جمهوری تشکیلات خودگردان و افسران اطلاعاتی اداره خواهد شد. نکته قابل توجه این است که نیروهای اروپایی و اسرائیلی از راه دور بر این گذرگاه نظارت خواهند داشت. این ساختار مدیریتی بر اساس توافقی است که اسرائیل و تشکیلات خودگردان در نوامبر ۲۰۰۵، پیش از آنکه حماس در سال ۲۰۰۷ کنترل غزه را به دست گیرد، به آن دست یافته بودند.

• توافق ۲۰۰۵: تشکیلات خودگردان گذرگاه رفح را اداره می‌کرد.
• مشاوره دائمی: تشکیلات خودگردان ملزم به مشورت دائمی با اسرائیل بود.
• نظارت ثالث: یک هیأت غیرنظامی از سوی اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۰۵ برای نظارت بر گذرگاه مشغول به کار شد.
• تعلیق: این روند پس از تسلط حماس بر غزه در سال ۲۰۰۷ به حالت تعلیق درآمد.

مخالفت اسرائیل و تغییر رویکرد

اسرائیل پیشتر به طور آشکار با بازگشایی گذرگاه رفح در هر دو جهت، تا زمان بازگشت جسد آخرین سرباز ارتش خود، مخالفت کرده بود. با این حال، گزارش کانال ۱۲ اسرائیل در روز جمعه نشان می‌دهد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قرار است دستور بازگشایی گذرگاه را صادر کند. همچنین، یک محل بازرسی از سوی اسرائیل در سمت غزه ایجاد خواهد شد که نشان‌دهنده تغییر در رویکرد اسرائیل و پذیرش ساز و کار جدید مدیریتی است.