کاهش نسبت چک‌های برگشتی در آبان ماه؛ رکود اقتصادی عمیق‌تر می‌شود

رکورد ۸ ساله چک‌های برگشتی و اثرات آن

بررسی روند چک‌های برگشتی در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که اثرات جنگ ۱۲ روزه بر معاملات اقتصادی کشور چشم‌گیر بوده است. در تابستان سال جاری، نسبت مبلغ چک‌های برگشتی به کل چک‌های مبادله شده به رقم بی‌سابقه ۲۲.۵ درصد رسید که از آبان سال ۱۳۹۶ تاکنون بی‌سابقه بوده است. این نسبت در تیر ماه ۲۲.۶ درصد، در مرداد ماه ۱۸.۹ درصد و در شهریور ماه ۱۸.۳ درصد گزارش شده است. از نظر تعداد نیز، تیر ماه با ۱۴.۵ درصد بالاترین نسبت چک‌های برگشتی را ثبت کرد که از فروردین ۱۳۹۹ بی‌سابقه بود. این ارقام بالا در ماه‌های مرداد و شهریور نیز به ترتیب ۱۲ و ۱۲.۲ درصد را نشان می‌دهند.

بهبود نسبی در آبان ماه و تله رکود تورمی

با پایان یافتن فصل تابستان، وضعیت چک‌های مبادله شده از نظر برگشتی‌ها بهبود نسبی یافته است. در آبان ماه سال جاری، ۷۶۰ هزار فقره چک به ارزش ۱۷۴.۱ هزار میلیارد تومان برگشت خورده است. این در حالی است که در آبان ماه سال گذشته، ۸۵۸ هزار فقره چک به ارزش ۱۰۹ هزار میلیارد تومان برگشت خورده بود. نسبت تعداد چک‌های برگشتی به کل چک‌ها از ۹.۲ درصد در مهرماه به ۸.۷ درصد در آبان ماه کاهش یافته است. اما نکته قابل‌تأمل این است که نسبت مبلغ چک‌های برگشتی به کل چک‌ها از ۱۳.۱ درصد در مهرماه با ۲.۱ واحد درصد افزایش به ۱۵.۲ درصد در آبان ماه رسیده است. این موضوع نشان‌دهنده گرفتاری فعالیت‌های اقتصادی کشور در تله رکود تورمی است. در آبان ماه، ۹۷.۲ درصد از تعداد و ۹۳.۷ درصد از مبلغ کل چک‌های برگشتی به دلیل کسری یا فقدان موجودی بوده است.

وضعیت چک‌های برگشتی در استان‌ها

استان تهران، همانطور که انتظار می‌رود، بیشترین سهم را در تعداد و مبلغ چک‌های مبادله شده در کشور دارد؛ ۲۹ درصد از تعداد و ۴۸.۸ درصد از مبلغ کل چک‌ها در آبان ماه به این استان اختصاص دارد. در آبان ماه سال جاری، سهم استان تهران از کل چک‌های برگشتی کشور نیز قابل توجه بوده است:

• تعداد: ۲۷.۳ درصد
• ارزش: ۵۵.۸ درصد

پس از تهران، استان‌های اصفهان (۱۱.۱ درصد)، خراسان رضوی (۷.۷ درصد) و آذربایجان شرقی (۷.۳ درصد) بیشترین سهم را در تعداد چک‌های برگشتی داشته‌اند.

استان‌های با بالاترین و پایین‌ترین نسبت برگشتی

در آبان ماه، نسبت تعداد چک‌های برگشتی به کل چک‌های مبادله شده در استان تهران ۸.۳ درصد و از نظر ارزش ۱۷.۴ درصد بوده است. استان‌های کهگیلویه و بویراحمد (۱۳.۹ درصد)، لرستان (۱۲.۲ درصد) و کردستان (۱۲.۱ درصد) بالاترین نسبت تعداد چک‌های برگشتی را به خود اختصاص داده‌اند. در مقابل، استان‌های گیلان (۶.۵ درصد)، مازندران (۷.۵ درصد) و البرز (۷.۹ درصد) کمترین نسبت تعداد چک‌های برگشتی را ثبت کرده‌اند.

از نظر نسبت ارزش چک‌های برگشتی به کل ارزش چک‌های مبادله شده، استان ایلام با ۳۵.۵ درصد در صدر قرار دارد. پس از آن، بوشهر (۲۵.۱ درصد) و سمنان (۱۹.۵ درصد) قرار گرفته‌اند. نسبت ۳۵ درصدی در ایلام نه تنها نشان‌دهنده اختلال در فعالیت‌های اقتصادی ماه مورد بررسی است، بلکه هشداری جدی برای ادامه فرآیندهای تولیدی در ماه‌های آتی این استان محسوب می‌شود.

چک‌های رمزدار و نقش آنها

در آبان ماه سال جاری، ۱۳۳۳ فقره چک رمزدار در کل کشور صادر شده است. چک‌های رمزدار ابزاری برای تسهیل و تسریع نقل و انتقال وجوه بین بانکی هستند که پرداخت وجه آن‌ها توسط بانک صادرکننده تضمین می‌شود. نکته قابل‌توجه این است که در استان‌های ایلام و کهگیلویه و بویراحمد تنها یک فقره چک رمزدار صادر شده است. استان تهران هم از نظر تعداد چک‌های رمزدار صادر شده و هم از نظر وصول شده در صدر استان‌ها قرار دارد.