آیکون خبر

خبر کامل

سفر از سبد خانوار ایرانی حذف می‌شود؛ ایران از نقشه گردشگری جهان محو می‌گردد

صنعت گردشگری در ایران با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبروست. افزایش نرخ ارز و تورم فزاینده، سهم سفر را در سبد هزینه‌ای خانوارها به شدت کاهش داده و حتی آن را برای بسیاری به یک کالای لوکس و دست‌نیافتنی تبدیل کرده است. این وضعیت نه تنها بر گردشگری داخلی و خارجی تأثیر گذاشته، بلکه با خروج نیروی انسانی متخصص، زیرساخت‌های این صنعت را نیز در معرض تهدید قرار داده است.

کاهش سهم گردشگری در سبد خانوار

ارشک مسائلی، پژوهشگر حوزه توریسم، با اشاره به اینکه سبد هزینه خانوار تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد، بیان می‌کند که مهم‌ترین این عوامل شامل هزینه‌های خوراکی و آشامیدنی و مسکن است. پس از آن، آموزش، بهداشت، رستوران و هتل، گردشگری و سایر نیازها قرار می‌گیرند. از سال ۱۳۹۶ و با شروع تحریم‌های دور دوم، افزایش نرخ ارز و تورم باعث شده تا سهم بیشتری از درآمد خانوار به نیازهای اساسی اختصاص یابد.

  • در سال ۱۴۰۳، حدود ۸۰ درصد درآمد خانوارها صرف خوراک و مسکن شده است.
  • تنها حدود ۲۰ درصد از درآمد برای نیازهایی مانند بهداشت و درمان، آموزش، گردشگری و سایر هزینه‌های رفاهی باقی می‌ماند.
  • در دهک‌های پایین درآمدی، خانوارها عملاً ۱۰۰ درصد درآمد خود را صرف خوراک و مسکن می‌کنند و حتی مجبور به قرض یا فروش دارایی می‌شوند.

بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۳، بیش از ۵۰ درصد خانوارها در بهار سفر نرفته‌اند و این روند در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تشدید خواهد شد. این بدان معناست که بیش از نیمی از ایرانی‌ها به دلیل محدودیت منابع، سفر را از گزینه‌های خود حذف کرده‌اند.

تغییر ماهیت سفرهای داخلی

مسائلی توضیح می‌دهد که حتی سفرهایی که انجام می‌شوند نیز تغییر ماهیت داده‌اند. بسیاری از خانوارها برای کاهش هزینه‌ها، مقصد یا شیوه سفر خود را تغییر می‌دهند:

  • انتخاب اقامتگاه‌های رایگان مانند خانه اقوام یا مراکز اقامتی سازمانی.
  • کاهش تعداد سفرها (برای مثال از هفت سفر به چهار سفر در سال).
  • کاهش کیفیت سفر (انتخاب هتل سه‌ستاره به جای پنج‌ستاره، اقامتگاه بوم‌گردی یا بسته‌های سفر ارزان‌تر).

چالش‌های گردشگری ورودی و خروجی

در حوزه گردشگری ورودی، شرایط پیچیده‌تر است. با وجود صحبت از ۱۵ تا ۲۰ میلیون گردشگر، سیاست‌گذاری مناسبی برای جذب گردشگر وجود ندارد. آمارهایی مانند ورود ۸ میلیون گردشگر در برخی سال‌ها نیز دقیق نیست، زیرا تمام افرادی که مهر ورود به گذرنامه‌شان خورده، طبق تعریف سازمان جهانی گردشگری، گردشگر محسوب نمی‌شوند. گردشگر فردی است که حداقل ۲۴ ساعت در کشور مقصد اقامت داشته باشد.

در گردشگری خروجی نیز، افزایش نرخ ارز تأثیر مستقیم دارد. گردشگرانی که قبلاً می‌توانستند به مقاصد گران‌تر سفر کنند، اکنون مجبورند این سفرها را حذف کرده یا به مقاصد ارزان‌تر مانند اروپای شرقی، ترکیه یا شرق آسیا بروند.

تراز گردشگری و اهمیت آن

مسائلی بر اهمیت «تراز گردشگری» تأکید می‌کند که مشابه تراز تجاری باید مورد توجه قرار گیرد. این تراز است که تعیین می‌کند ارز وارد کشور می‌شود یا از آن خارج و اشتغال در داخل یا خارج ایجاد می‌شود. برای مثال، اگر ۲ میلیون گردشگر عراقی وارد ایران شوند اما ۶ میلیون ایرانی به عراق سفر کنند، تراز گردشگری ایران با عراق منفی ۴ میلیون خواهد بود.

پرطرفدار شدن مقاصد داخلی و خطرات آن

بخشی از طبقه متوسط که دیگر توان سفر خارجی را ندارد، به مقاصد داخلی روی آورده است. این گروه که قبلاً به مقاصد کم‌هزینه خارجی سفر می‌کردند، اکنون به کمپینگ‌های نسبتاً لوکس یا مقاصدی مانند کیش، قشم و هرمز می‌روند. این افزایش فشار سفر به مقاصد داخلی، در بسیاری موارد آنها را فراتر از «ظرفیت تحمل» قرار داده و خطر آسیب به محیط‌زیست و جاذبه‌های گردشگری را افزایش داده است.

ایرانیان، محروم از سفر؛ ایران، حذف از مقاصد جهانی

مهدی گوهری، راهنمای گردشگری، می‌گوید که گردشگری همواره اولین صنعتی است که در هر بحران دچار رکود می‌شود و آخرین صنعتی است که به روال عادی بازمی‌گردد. او ثبات را یکی از پیش‌نیازهای توسعه صنعت گردشگری می‌داند و اشاره می‌کند که تورم و شرایط نامطلوب اقتصادی، سفر را برای ایرانیان دشوار کرده است.

«متاسفانه قرار دادن ایران در فهرست کشورهایی که نباید به آنها سفر کرد، چالش جدی توریسم ورودی ماست.» – مهدی گوهری

تبلیغات نادرست درباره ناامنی، در کنار کم‌کاری جدی در معرفی کشور به جهان (مانند عدم حضور مؤثر در رویدادهایی چون اکسپو)، موجب حذف تدریجی ایران از فهرست مقاصد گردشگری بین‌المللی شده است. این در حالی است که کشورهای خاورمیانه در رقابتی فشرده به موفقیت‌های بزرگی در جذب گردشگر دست یافته‌اند.

گوهری معتقد است که باور به شناخته شده بودن ایران از نظر تاریخ و فرهنگ در سطح جهانی، نگاهی خوش‌بینانه و تا حدی نادرست است. او می‌افزاید: «همان‌طور که سفر از زندگی ایرانیان حذف می‌شود، ایران نیز به‌تدریج از فهرست مقاصد گردشگری جهان محو می‌شود.»

خروج نیروی انسانی متخصص

بخش بزرگی از نیروی انسانی آموزش‌دیده صنعت گردشگری، شامل راهنمایان، کارکنان و مدیران مراکز خدماتی، در حال خروج از این صنعت هستند. این موضوع باعث می‌شود زیرساخت‌های گردشگری کشور، روزبه‌روز در سایه بی‌توجهی مدیران و تصمیم‌گیران، وضعیت نامطلوب‌تری پیدا کند و جبران آن نیازمند زمان و هزینه بسیار زیادی خواهد بود.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗