ثبت اختراع «اثر انگشت دیجیتال» برای فرش دستباف ایرانی توسط دانشگاه امیرکبیر

حفاظت از میراث ملی با فناوری پیشرفته

این اختراع با هدف صیانت از اصالت بی‌بدیل فرش دست‌باف ایرانی و مقابله با چالش‌های جدی جعل و کپی‌برداری طراحی شده است. «چمروش» نمونه‌ای برجسته از پیوند هوشمندانه فناوری‌های پیشرفته با میراث فرهنگی غنی کشور به شمار می‌آید. در این سامانه، ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد هر فرش، از جمله الگوی پیچیده گره‌ها و ترکیب رنگ‌های خاص آن، با بهره‌گیری از الگوریتم‌های پیشرفته مورد تحلیل قرار می‌گیرد و در نهایت برای هر قطعه فرش یک «اثر انگشت دیجیتال» کاملاً یکتا و غیرقابل تکرار ایجاد می‌شود.

فناوری‌های نوین در خدمت اصالت فرش

اجرای موفقیت‌آمیز این پروژه مرهون استفاده از مجموعه‌ای از فناوری‌های نوین و پیشرفته است که شامل:

• هوش مصنوعی: برای تحلیل الگوها و ویژگی‌های بصری فرش.
• بلاکچین: جهت ثبت امن و غیرقابل تغییر اثر انگشت دیجیتال و گواهی مالکیت.
• اینترنت اشیاء: برای جمع‌آوری داده‌ها و تعامل با سیستم‌های فیزیکی.
• پردازش تصویر: به منظور استخراج دقیق ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد هر فرش.
• توکن‌سازی دیجیتال: برای ایجاد گواهی مالکیت دیجیتال و افزایش شفافیت در معاملات.

اثر انگشت دیجیتال ایجادشده به همراه کلیه مشخصات و مستندات مربوط به فرش در بستر بلاکچین ثبت می‌شود و این اطلاعات مبنای صدور گواهی مالکیت دیجیتال قرار می‌گیرد. این فرآیند جامع، امکان تأیید اصالت، ردیابی دقیق، جلوگیری از جعل و افزایش شفافیت در تمامی مراحل معاملات فرش دست‌باف را فراهم می‌سازد و جایگاه فرش ایرانی را به عنوان یک دارایی هنری بی‌نظیر و قابل اعتماد تقویت می‌کند.

تحول دیجیتال در صنعت فرش

مسئولان پروژه «چمروش»، اهمیت این سامانه را فراتر از یک نوآوری صرفاً فناورانه می‌دانند. آنها این دستاورد را گامی اساسی در مسیر تحول دیجیتال صنعت فرش دست‌باف ایران ارزیابی می‌کنند. این تحول می‌تواند:

• الگوی جدیدی از خلق ارزش در زنجیره تأمین، فروش و سرمایه‌گذاری این هنر-صنعت اصیل ارائه دهد.
• زمینه تبدیل فرش‌های فاخر ایرانی به دارایی‌های قابل اتکا در اقتصاد خلاق دیجیتال را فراهم آورد.

همکاری‌های گسترده و تیم متخصص

این پروژه ملی با همکاری ارزشمند موزه فرش ایران و با حمایت دفتر نوآوری و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت به مرحله اجرا رسیده است. تیمی از اساتید برجسته، پژوهشگران و متخصصان در رشته‌های مختلف در این طرح مشارکت داشته‌اند. از جمله اعضای کلیدی این تیم می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

• دکتر امیرحسین روشن‌ضمیر: استاد مدعو و پژوهشگر تحول دیجیتال و نوآوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مخترع طرح.
• دکتر محمد رحمتی: استاد هوش مصنوعی و پردازش تصویر دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
• دکتر مهدی شجری: استادیار فناوری و امنیت اطلاعات دانشگاه تورنتو متروپولیتن کانادا.
• سروش ضیایی‌نژاد: دانشجوی دکترای دانشگاه ویندزور کانادا.
• شاهین میرزایی: پژوهشگر فناوری مالی و کارشناس ارشد بانکداری دیجیتال.
• محمد خاکبازان: تولیدکننده و صادرکننده فرش دست‌باف.

رویکرد آینده‌نگرانه دانشگاه امیرکبیر

ثبت این اختراع، نشان‌دهنده رویکرد آینده‌نگرانه و هوشمندانه دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پیوند میان پژوهش‌های فناورانه پیشرفته و حفظ میراث فرهنگی کشور است. این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای جایگاه فرش اصیل ایرانی در بازارهای داخلی و بین‌المللی شود و تحولی بنیادین در فرآیندهای تأمین، فروش و صادرات این هنر ملی ایجاد کند.