ثبت اختراع ملی «سیستم اثر انگشت دیجیتال فرش دست‌باف» توسط دانشگاه امیرکبیر

ثبت اختراع و مالکیت

این اختراع با شماره ۱۱۲۸۲۳ در مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به ثبت رسیده است. دانشگاه صنعتی امیرکبیر، به عنوان مبدع و حامی اصلی این طرح، ۲۰ درصد از مالکیت این اختراع را در اختیار دارد که نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری این نهاد علمی در پیوند فناوری‌های نوین با صنایع سنتی کشور است.

این اختراع با هدف صیانت از اصالت فرش دست‌باف ایرانی و مقابله با جعل و کپی‌برداری طراحی شده و نمونه‌ای شاخص از پیوند فناوری‌های پیشرفته با میراث فرهنگی کشور به‌شمار می‌آید.

«اثر انگشت دیجیتال» برای هر فرش

سامانه «چمروش» با بهره‌گیری از الگوریتم‌های پیشرفته، ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر فرش دست‌باف، از جمله الگوی گره‌ها و ترکیب رنگ‌ها را تحلیل کرده و برای هر تخته فرش، یک «اثر انگشت دیجیتال» یکتا ایجاد می‌کند. این اثر انگشت دیجیتال، به همراه مشخصات و مستندات کامل فرش، در بستر بلاک‌چین ثبت شده و مبنای صدور گواهی مالکیت دیجیتال قرار می‌گیرد.

فناوری‌های به کار رفته

• هوش مصنوعی: برای تحلیل الگوها و ویژگی‌های فرش.
• بلاک‌چین: جهت ثبت امن و غیرقابل تغییر اطلاعات و صدور گواهی مالکیت.
• اینترنت اشیاء (IoT): برای ردیابی و مدیریت هوشمند.
• پردازش تصویر: برای شناسایی دقیق جزئیات فرش.
• توکن‌سازی دیجیتال: برای ایجاد دارایی‌های دیجیتال منحصربه‌فرد.

این فرآیند نوین، امکان تأیید اصالت، ردیابی، جلوگیری از جعل و افزایش شفافیت در معاملات فرش دست‌باف را فراهم می‌سازد و جایگاه فرش ایرانی را به عنوان یک دارایی هنری منحصربه‌فرد در اقتصاد دیجیتال تقویت می‌کند.

تحول دیجیتال در صنعت فرش

مسئولان پروژه «چمروش»، اهمیت این سامانه را فراتر از یک نوآوری فناورانه صرف می‌دانند. آنها این طرح را گامی مهم در مسیر تحول دیجیتال صنعت فرش دست‌باف ایران ارزیابی می‌کنند؛ تحولی که می‌تواند الگوی جدیدی از خلق ارزش در زنجیره تأمین، فروش و سرمایه‌گذاری این هنر-صنعت اصیل ارائه دهد و زمینه تبدیل فرش‌های فاخر ایرانی به دارایی‌های قابل اتکا در اقتصاد خلاق دیجیتال را فراهم کند.

همکاری‌ها و مشارکت‌کنندگان

این پروژه با همکاری موزه فرش ایران و با حمایت دفتر نوآوری و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت اجرا شده است. جمعی از اساتید، پژوهشگران و متخصصان برجسته در این طرح مشارکت داشته‌اند:

• امیرحسین روشن‌ضمیر: استاد مدعو، پژوهشگر تحول دیجیتال و نوآوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مخترع طرح.
• محمد رحمتی: استاد هوش مصنوعی و پردازش تصویر دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
• مهدی شجری: استادیار فناوری و امنیت اطلاعات دانشگاه تورنتو متروپولیتن کانادا.
• سروش ضیایی‌نژاد: دانشجوی دکترای دانشگاه ویندزور کانادا.
• شاهین میرزایی: پژوهشگر فناوری مالی و کارشناس ارشد بانکداری دیجیتال.
• محمد خاکبازان: تولیدکننده و صادرکننده فرش دست‌باف.

ثبت این اختراع، رویکرد آینده‌نگرانه دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر را در پیوند میان پژوهش‌های فناورانه و میراث فرهنگی کشور نشان می‌دهد؛ رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای جایگاه فرش اصیل ایرانی در بازارهای داخلی و بین‌المللی و ایجاد تحول در فرآیندهای تأمین، فروش و صادرات این هنر ملی شود.