خبر کامل
کشف سکونتگاه ۷۰۰۰ ساله و شواهد حضور ۵۰ هزار ساله انسان در تپه قلعه فلک‌الافلاک
کاوش‌های باستان‌شناسی اخیر در تپه تاریخی قلعه فلک‌الافلاک، با مجوز رسمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، نتایجی شگفت‌انگیز و تحول‌آفرین به همراه داشته است. این پژوهش‌ها که مستقیماً در راستای الزامات یونسکو برای ثبت جهانی این اثر انجام شده، نه تنها قلعه فلک‌الافلاک را یک گام به ادغام در پرونده «مکان‌های پیش‌ازتاریخ دره خرم‌آباد» نزدیک‌تر کرده، بلکه تاریخچه این محوطه مهم را بازنویسی کرده است.
کشف معماری ۷۰۰۰ ساله: سکونتگاه دائمی در قلعه فلک‌الافلاک
محوری‌ترین یافته این فصل از کاوش‌ها، کشف بقایای معماری برجا متعلق به دوره «مس‌وسنگ جدید» بر روی بستر سنگی تپه قلعه فلک‌الافلاک است. این کشف مهم، باورهای پیشین مبنی بر محدود بودن لایه‌های این تپه به دوران تاریخی را به چالش کشیده و افق‌های جدیدی را در شناخت گذشته این منطقه گشوده است.
تیم باستان‌شناسی به سرپرستی دکتر حمزه قبادی‌زاده موفق به شناسایی دیوارها و کف‌های کوبیده‌شده‌ای شده‌اند که وجود یک سکونتگاه دائمی را در این محوطه تأیید می‌کند.
حمزه قبادی‌زاده، سرپرست هیئت کاوش، در این باره گفت: «این کشف، نخستین فاز مستند و مطمئن از معماری دائمی در تپه قلعه فلک‌الافلاک به شمار می‌رود و ثابت می‌کند که این مکان صرفاً یک اردوگاه موقت نبوده، بلکه مرکزی برای سکونت دائمی هم‌زمان با فازهای متأخر گاه‌نگاری پیش‌ازتاریخ دره خرم‌آباد بوده است.»
سفال‌های هفت هزار ساله و پیوند با تمدن‌های کهن
کاوش‌های انجام‌شده همچنین منجر به شناسایی مجموعه‌های متنوع سفالی شده که جایگاه تپه قلعه فلک‌الافلاک را در گاه‌نگاری پیش‌ازتاریخ منطقه زاگرس مشخص می‌کند. بر اساس این یافته‌ها:
- قطعات سفال متعلق به دوره‌های نوسنگی متأخر و مس‌وسنگ قدیم، مربوط به حدود ۵۳۰۰ تا ۴۳۰۰ سال پیش از میلاد، نشان‌دهنده آغاز استقرار روستایی در این نقطه از حدود هفت هزار سال پیش است.
- کشف سفال‌های دوره آغاز ایلامی، خرم‌آباد را به شبکه‌های ارتباطی کهن و گسترده غرب ایران پیوند می‌دهد.
سابقه حضور انسان تا ۵۰ هزار سال پیش
عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، نتایج این کاوش‌ها را «تحول‌آفرین» توصیف کرد و بر اهمیت فراتر از نخستین سکونتگاه‌های روستایی تپه قلعه فلک‌الافلاک تأکید کرد.
بررسی‌های سطحی انجام‌شده توسط متخصصان دوره پارینه‌سنگی طی دو سال اخیر نشان می‌دهد که صخره آهکی طبیعی قلعه و حریم آن، در دوره‌های پارینه‌سنگی میانه و جدید، توسط شکارچی–گردآوران مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
زنجیره‌ای از سکونتگاه‌های پیش‌ازتاریخ
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان تصریح کرد که یافته‌های پیش‌ازتاریخ تپه قلعه فلک‌الافلاک نشان می‌دهد ساکنان پیش‌ازتاریخ دره خرم‌آباد از غارها، پناهگاه‌های صخره‌ای و همچنین تپه و صخره زیر قلعه، به‌عنوان یک زنجیره پیوسته از سکونتگاه‌ها برای کارکردهای مختلف استفاده می‌کرده‌اند.
وجود صخره به‌عنوان پناهگاه طبیعی و دسترسی مستقیم به آب گوارای چشمه گلستان در پای تپه، این مکان را به کانون فعالیت‌های انسانی برای حداقل ۵۰ هزار سال تبدیل کرده است.
آزادسازی حریم بصری و گامی کلیدی در دیپلماسی فرهنگی
حسن‌پور همچنین از اجرای طرح جامع آزادسازی حریم بصری قلعه فلک‌الافلاک و ایجاد مسیر یکپارچه گردشگری خبر داد. این اقدامات در راستای تکمیل پرونده ثبت جهانی و ارتقای جایگاه گردشگری این اثر تاریخی در حال انجام است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان در پایان تأکید کرد: «ارسال نهایی پرونده قلعه فلک‌الافلاک به یونسکو، لحظه‌ای کلیدی در دیپلماسی فرهنگی کشور محسوب می‌شود.» وی افزود این اقدام، قلعه فلک‌الافلاک را به لحاظ فیزیکی و فرهنگی به غارهای پیش‌ازتاریخ و قلب بافت تاریخی خرم‌آباد پیوند می‌زند و فصلی نو از تداوم فرهنگ‌های پیش از تاریخ در زاگرس را به نمایش می‌گذارد؛ موضوعی که هویت لرستان را به‌عنوان سرزمین پیش‌ازتاریخ بیش از پیش تثبیت می‌کند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.