چالش‌های نابینایان یزد: از اشتغال تا مناسب‌سازی شهری و انتقاد از شهردار

آمار و علل نابینایی در یزد

هومنیان با اشاره به اینکه بخشی از جامعه آماری نابینایان از خدمات بهزیستی استفاده می‌کنند، تعداد این افراد در استان یزد را ۵۷۵۸ نفر با شدت‌های مختلف نابینایی (از خفیف تا خیلی شدید) اعلام کرد.

• علت اصلی نابینایی: عمده‌ترین علت نابینایی در استان یزد، علاوه بر عیوب انکساری مرتبط با افزایش سن، تنبلی چشم در دوران کودکی ذکر شد.
• شدت معلولیت: شدت معلولیت در استان یزد تقریباً معادل متوسط کشوری است و میانگین کلی معلولیت در جمعیت استان بین ۴.۲ تا ۱۱ درصد متغیر است.

پیشگیری از نابینایی: طرح غربالگری تنبلی چشم

یکی از مهمترین اقدامات بهزیستی در راستای پیشگیری از نابینایی، اجرای طرح غربالگری تنبلی چشم (آمبلوپی) است. این طرح سال‌هاست که به صورت کشوری برای کودکان زیر ۶ سال اجرا می‌شود.

• هدف طرح: شناسایی سریع‌تر کودکان دارای آسیب‌های چشمی و ارائه درمان موثر با کمترین هزینه.
• عملکرد در یزد: عملکرد سال گذشته استان در این طرح حدود ۵۷ درصد کودکان ۳ تا ۶ ساله بوده است.
• اولویت سال جاری: این طرح در سال جاری جزو اولویت‌های بهزیستی استان قرار گرفته و هدف‌گذاری شده تا پایان سال به مشارکت ۹۰ درصدی جامعه هدف برسد.
• روند غربالگری: کودکان مشکوک پس از غربالگری اولیه با دستگاه بینایی‌سنجی، جهت بررسی دقیق‌تر با دستگاه‌های پیشرفته‌تر فراخوانده شده و در صورت تایید مشکل، با حمایت بهزیستی و وزارت بهداشت تحت درمان قرار می‌گیرند.

مدیرکل بهزیستی استان از هم‌افزایی و وفاق ایجاد شده بین دستگاه‌های استانی از جمله بهزیستی و دانشگاه علوم پزشکی در راستای پیشگیری و کنترل آسیب‌های اجتماعی تقدیر کرد.

چالش اشتغال نابینایان و راهکارهای جدید

هومنیان، اشتغال را مهم‌ترین چالش نابینایانی دانست که به سن بلوغ می‌رسند و تاکید کرد که نابینایان سخت‌اشتغال‌ترین جامعه آماری بهزیستی را تشکیل می‌دهند.

• سهمیه قانونی: دستگاه‌های دولتی موظف به اختصاص سه درصد از سهمیه استخدامی خود به جامعه نابینایان هستند، اما این ظرفیت قانونی کافی نیست.
• پیشنهاد قانون مسئولیت‌های اجتماعی: در همایش منطقه‌ای خلیج فارس بهزیستی که به میزبانی یزد برگزار شد، پیش‌نویس قانون مسئولیت‌های اجتماعی شرکت‌های غیردولتی ارائه شد تا این شرکت‌ها نیز در زمینه اشتغال معلولان نقش ایفا کنند.
• اقدامات خیرین و صنعتگران یزد: استان یزد به همت خیرین و صنعتگران، واحدهای صنعتی با نیروی کار صرفاً معلول راه‌اندازی کرده و رایزنی‌ها برای افزایش این واحدها ادامه دارد.

مسکن و مناسب‌سازی فضاهای شهری

در حوزه مسکن و مناسب‌سازی شهری نیز چالش‌هایی برای جامعه نابینایان وجود دارد:

مسکن معلولان

• واحدهای در حال ساخت: حدود ۶۰۰ واحد مسکونی ویژه معلولان در استان در حال ساخت است که اولویت با خانواده‌های دارای دو معلول و بیشتر است.
• حمایت مالی: با اختصاص اعتبار ۳۰۰ میلیون تومانی برای حمایت از مسکن معلولان در سال جاری، امیدواری برای گره‌گشایی در این حوزه افزایش یافته است.
• پروژه‌های بنیاد مسکن: طرح‌های مسکن معلولین در شهرستان‌های یزد، اردکان، میبد و مهریز توسط بنیاد مسکن استان در حال اجرا و پیشرفت قابل قبولی دارند.

عدم مناسب‌سازی فضاهای شهری

«یکی از موضوعات مهم در عملیات شهرسازی، در دسترس بودن آن برای تمام آحاد جامعه اعم از کودک، زن باردار، معلولان و سالمندان در کنار افراد سالم است؛ لذا اگر فضایی عمومی در شهر ایجاد می‌شود حتماً باید شرایط حضور و برخورداری همه افراد از جمله معلولان نیز فراهم شود.»

هومنیان از بی‌توجهی شهردار یزد به موضوع معلولان و توان‌خواهان انتقاد کرد و تاکید داشت که یزد به عنوان یک شهر جهانی و میراث جهانی باید به «شهر در دسترس» تبدیل شود، همانند اردکان که اولین شهر در دسترس کشور شناخته شده است.

• پاتوق سالمندی: با توجه به روند سالمندی جمعیت، ایجاد پاتوق‌های سالمندی در فضاهای آرامبخش شهری مانند بوستان‌ها ضروری است.
• همکاری با شورای شهر: با قدردانی از اهتمام اعضای شورای اسلامی شهر یزد به موضوع معلولان، اولین جلسه «شهر، محیط دوستدار سالمند» با حضور استاندار برگزار شده و نشست دوم نیز در راه است، اما هنوز همکاری شهردار یزد جلب نشده است.
• اهمیت مناسب‌سازی برای نابینایان: مدیرکل بهزیستی تاکید کرد که مناسب‌سازی شهر برای نابینایان نیازمند اهتمام ویژه حوزه عمران شهرداری برای بهبود شرایط فیزیکی معابر و اماکن است تا زمینه حضور بیشتر آنها در جامعه و بهره‌مندی از توانمندی‌هایشان فراهم شود.