بازگشت چهره‌های محبوب به تلویزیون: استراتژی اضطراری در دوران افول

استراتژی «دقیقه ۹۰»: احیای برندهای قدیمی

تلویزیون در طول سالیان متمادی نشان داده که در هنرِ از دست دادن ستاره‌ها و سرمایه‌های انسانی خود استاد است. رسانه‌ای که روزگاری با حضور چهره‌هایی چون عادل فردوسی‌پور، سروش صحت، رضا عطاران و ایرج طهماسب، نبض جامعه را در دست داشت، در حفظ این دارایی‌های معنوی ناتوان عمل کرد. این ناتوانی، منجر به واگذاری میدان رقابت به ماهواره، شبکه‌های اجتماعی و در نهایت غول‌های شبکه نمایش خانگی شد.

اکنون اما، تلویزیون به این نتیجه رسیده که ساختن چهره‌های جدید، مسیری به مراتب دشوارتر از آشتی با قدیمی‌هاست. پس از سال‌ها آزمون و خطا با مجریان و کارگردانان نوظهور که نتوانستند مخاطب قابل توجهی جذب کنند، حالا فرش قرمز برای همان کسانی پهن شده که روزگاری با بی‌مهری از درِ پشتی تلویزیون رانده شده بودند. این وضعیت، نشان‌دهنده یک شکست استراتژیک در پرسونال برندینگ است؛ جایی که رسانه ملی تنها زمانی به سراغ سرمایه‌های خود می‌رود که در رقابت با پلتفرم‌ها به شدت ضربه خورده است.

مهران مدیری: بازگشت «امپراتور» و پرسش‌های بی‌پاسخ

یکی از مهم‌ترین اخبار این روزها، ساخت سریال «شیش‌ماهه» به کارگردانی مهران مدیری است. مدیری که پیش از این در بیانیه‌ای ویدئویی با لحنی قاطع اعلام کرده بود: «نمی‌خواهم حتی یک فریم از تصویرم به هیچ بهانه‌ای از هیچ شبکه‌ای پخش شود!»، حالا با یک سریال بلند و حمایت سیمافیلم به آنتن بازمی‌گردد. این تغییر موضع ناگهانی، علامت سوال بزرگی را بر پیشانی این همکاری نقش بسته است.

آیا موضع‌گیری‌های تند گذشته، تنها یک کات موقت برای استراحت بود؟ یا جادوی قراردادهای میلیاردی، حافظه تاریخی این کارگردان را «ادیت» کرده است؟

بازگشت مدیری به تلویزیون، فراتر از یک همکاری ساده، شبیه به یک پازل مبهم است. شکست پروژه‌های اخیر در پلتفرم‌ها و ریزش مخاطب، شاید او را به این نتیجه رسانده باشد که پناهگاه امن همچنان همان ساختمان شیشه‌ای صداوسیماست. اما سوال اصلی اینجاست: قیمت هر فریم از تصویر او برای تلویزیونی که کفگیرش به ته دیگ خورده، دقیقاً چقدر است؟

سفره‌ای که دوباره پهن شد: از آقاخانی تا سهیلی‌زاده

مدیریت جدید تلویزیون، با فهرست خریدهای اخیر خود نشان داده که به سیم آخر زده است. سعید آقاخانی که با سریال «نون خ» توانایی خود در جذب مخاطب را ثابت کرده بود، با «اسباب زحمت» می‌آید تا شاید طنز خانوادگی را از سقوط نجات دهد. از سوی دیگر، حسین سهیلی‌زاده که مدتی در پلتفرم‌های وی‌او‌دی مشغول ساخت درام‌های پرزرق‌وبرق بود، با «روزی روزگاری آبادی» (پسته خندان سابق) به همان فضای اجتماعی و بومی خود بازگشته است.

حضور چهره‌های نوستالژیکی چون علیرضا خمسه، محمد فیلی و فاطمه گودرزی نیز نشان‌دهنده یک «کستینگ» محافظه‌کارانه است؛ تلاشی برای زنده کردن خاطرات خوش گذشته در ذهن مخاطبی که اکنون گزینه‌های بسیار جذاب‌تری مانند موبایل در اختیار دارد.

ژانرهای استراتژیک: اکشن‌های امنیتی و ملودرام‌های رمضانی

تلویزیون، طبق سنت همیشگی خود، از ژانرهای استراتژیک غافل نشده است:

• راما قویدل با «بیگانگان» به سراغ نبرد با داعش رفته تا سهم «اکشن-امنیتی» سبد سیما تأمین شود.
• حمیدرضا لوافی با «ساهره» اسب خود را برای ماراتن رمضان زین کرده است؛ ماراتنی که امین زندگانی و سیاوش طهمورث بار دراماتیک آن را به دوش می‌کشند.
• احمد معظمی نیز با «دو نیمه ماه» بار دیگر در لبه باریک سیاست و احساس قدم می‌زند تا ثابت کند ژانر «معمایی-سیاسی» همچنان نورچشمی مدیران است.

آیا این یک «کامبک» واقعی است؟

حقیقت تلخ این است که تلویزیون زمانی به فکر بازگشت برندها افتاده که مرجعیت رسانه‌ای خود را تا حد زیادی از دست داده است. بازگشت مهران مدیری، ایرج طهماسب و دیگر چهره‌هایی که در صف ایستاده‌اند، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت آمار مخاطب را اندکی تکان دهد (که این موضوع نیز با توجه به کیفیت آثار دیده شده بعید به نظر می‌رسد)، اما تا زمانی که نگاه ابزاری به چهره‌ها تغییر نکند، این آشتی‌ها چیزی جز یک مسکن موقت برای بدنه بیمار صداوسیما نخواهد بود.