خارگ؛ شصت‌وششمین سالگرد صادرات نفت ایران و مزایای استراتژیک این پایانه

جزیره استراتژیک خارگ، به‌عنوان مهم‌ترین پایانه نفتی ایران، امسال شصت‌وششمین سالگرد آغاز صادرات نفت خود را جشن می‌گیرد. این جزیره از دوم ژانویه ۱۹۶۰ میلادی، با بارگیری نخستین محموله نفتی، نقش محوری خود را در اقتصاد کشور آغاز کرده است. عباس اسدروز، مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران، در جمع خبرنگاران اعزامی به این جزیره، به تشریح ویژگی‌های منحصربه‌فرد و مزایای راهبردی خارگ پرداخت.

مطالعات اولیه و راهبردی از همان ابتدا نشان داد که خارگ به دلیل ویژگی‌های طبیعی و فنی خاص خود، بهترین گزینه برای تبدیل شدن به مرکز ثقل صادرات نفت کشور است.

مزایای راهبردی خارگ: طبیعت در خدمت صنعت

مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران به چند مزیت کلیدی این جزیره اشاره کرد که آن را از سایر پایانه‌های نفتی متمایز می‌کند:

• ارتفاع طبیعی مخازن: مخازن ذخیره‌سازی نفت در مرتفع‌ترین نقاط جزیره احداث شده‌اند. اختلاف ارتفاع ۶۰ تا ۷۰ متری با سطح دریا، امکان انتقال نفت به سمت نفتکش‌ها را بدون نیاز به پمپ و صرفاً با اتکا به انرژی پتانسیل فراهم می‌کند. این مزیت به صورت مصنوعی قابل ایجاد نیست و صرفه‌جویی عظیمی در هزینه‌ها و انرژی به همراه دارد.
• بستر مرجانی و زمین‌شناسی پایدار: هر مخزن با قطر ۱۱۰ متر و ظرفیت تقریبی یک میلیون بشکه، نیازمند بستری بسیار پایدار است. بستر مرجانی و شرایط زمین‌شناسی خارگ این امکان را فراهم کرده است که چنین مخازنی با حداقل عملیات عمرانی و بالاترین ضریب ایمنی احداث شوند. این ویژگی همچنین نیاز به لایروبی‌های پرهزینه و مستمر را که در بسیاری از بنادر نفتی منطقه اجتناب‌ناپذیر است، از بین برده و صرفه‌جویی میلیاردی در هزینه‌های نگهداری به همراه داشته است.
• عمق مناسب اسکله‌ها: فاصله اسکله‌های دریایی تا خشکی حدود ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰ متر است و در همین فاصله کوتاه، عمق آب به ۲۲ متر می‌رسد. این ویژگی امکان پهلوگیری نفتکش‌های غول‌پیکر تا ظرفیت ۲ میلیون بشکه (معادل ۳۰۰ هزار تن) را فراهم کرده و از نظر عملیاتی، ایمنی و ملاحظات زیست‌محیطی، یک مزیت کم‌نظیر در خلیج فارس به شمار می‌رود.

انتقال، ذخیره‌سازی و صادرات با بالاترین استانداردها

نفت خام کشور از طریق خطوط لوله زیردریایی و با فشار توربین از مبادی تولید به خارگ منتقل، ذخیره، اندازه‌گیری و سپس صادر می‌شود. علاوه بر این، خود جزیره خارگ بر روی میدانی نفتی به وسعت ۱۲۵ کیلومتر مربع قرار دارد که چندین برابر مساحت ۳۲ کیلومتر مربعی جزیره است.

«پایانه خارگ از مدرن‌ترین سیستم‌های اندازه‌گیری تورباینی دنیا بهره می‌برد و نفت صادراتی به صورت همزمان از چهار منبع مستقل، شامل اندازه‌گیری‌های مکانیکی و الکترونیکی، سنجش می‌شود. سیستم‌های صحت‌سنجی نیز در هر پهلوگاه مستقر است.»

این پایانه امکان پهلوگیری شش نفتکش را به صورت همزمان دارد و در هر پهلوگاه، پنج دستگاه اندازه‌گیری فعال است که هر کدام توان اندازه‌گیری ۱۳۵۰۰ بشکه در ساعت را دارند. این ظرفیت بالا، امکان صادرات نفت مطابق با آخرین استانداردهای بین‌المللی را فراهم می‌کند.

پدافند غیرعامل و آینده صادرات نفت

در خصوص پدافند غیرعامل و تهدیدات احتمالی، اسدروز تأکید کرد که تمامی تهدیدات طبیعی از جمله زلزله، سیل و سونامی، و همچنین تهدیدات انسان‌ساز به طور کامل شناسایی شده و پیامدهای هر سناریو بررسی شده است. بر این اساس، راهکارهای متنوعی در سطوح راهبردی، مدیریتی، فرایندی و نیروی انسانی پیش‌بینی شده و جای هیچ‌گونه نگرانی برای تداوم صادرات وجود ندارد.

مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران همچنین اشاره کرد که علاوه بر خارگ، پایانه‌های دیگری نظیر ماهشهر، شمال و جاسک نیز فعال هستند و بخشی از صادرات نفت کشور می‌تواند از این مسیرها انجام شود. پروژه‌های توسعه‌ای در این پایانه‌ها نیز در مراحل تکمیل قرار دارند که نشان‌دهنده چشم‌انداز روشن برای آینده صادرات نفت ایران است.