آیکون خبر

خبر کامل

چشم‌انداز اقتصاد ایران و جهان: از بحران ارزی تا رقابت بر سر مواد خام آینده

در شرایطی که عبدالناصر همتی برای دومین بار سکان هدایت بانک مرکزی را بر عهده گرفته است، اقتصاد ایران با چالش‌های پیچیده‌ای روبروست. اقتصاددانان معتقدند که موفقیت او در گرو مدیریت فشارهای سیاسی، اتخاذ سیاست‌های شفاف و کنترل نوسانات داخلی و بین‌المللی است.

مدیریت بحران ارزی و توصیه‌های اقتصاددانان

تجربه نشان داده است که تخصیص غیرمستقیم منابع ارزی به کالاهای اساسی، همچون ارز ترجیحی، نه تنها به کاهش قیمت محسوس منجر نشده، بلکه زمینه را برای فساد و تخصیص نابهینه منابع فراهم آورده است. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تمرکز سیاست‌گذار باید بر بازگشت ارز صادراتی از شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی و کاهش فشار بر بخش خصوصی واقعی باشد. از جمله اقدامات کلیدی پیشنهادی شامل موارد زیر است:

  • تک‌نرخی کردن ارز: ایجاد یک نرخ واحد برای ارز به منظور افزایش شفافیت و کاهش رانت.
  • اصلاح ناترازی بانکی: بهبود وضعیت مالی بانک‌ها و کاهش بدهی‌های معوق.
  • کنترل تورم: اتخاذ سیاست‌های پولی و مالی برای مهار رشد قیمت‌ها.
  • بازنگری در سیاست‌های نرخ بهره: تنظیم مجدد نرخ‌های بهره برای حمایت از تولید و کنترل نقدینگی.
  • ایجاد سیستم هشدار زودهنگام: طراحی مکانیزمی برای پیش‌بینی و جلوگیری از بحران‌های ارزی آتی.

با این حال، بسیاری معتقدند که ریشه‌ی اصلی مشکلات ارزی و تورمی ایران نه اقتصادی، بلکه سیاسی است. تحریم‌ها، ریسک‌های ژئوپلیتیک و نااطمینانی در سیاست خارجی، اصلی‌ترین عوامل افزایش نرخ ارز و فشار بر بازار محسوب می‌شوند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که انتظارات مثبت می‌تواند شتاب رشد نرخ ارز را کاهش دهد، اما توان ایجاد ثبات کامل یا کاهش پایدار آن را ندارد.

در کوتاه‌مدت، مدیریت شوک‌های سمت عرضه و تقاضا و شفاف‌سازی وضعیت منابع ارزی، مهم‌ترین ابزار بانک مرکزی برای کاهش نوسانات است. اقداماتی مانند حذف رانت ارزی، آزادسازی تجارت و پذیرش اصول بازار نیز می‌توانند نقش مؤثری در کاهش فشارها و بهبود عملکرد بازار ارز ایفا کنند. در مجموع، همتی در بهترین شرایط می‌تواند با سیاست‌های مستقل و شفاف، از فروپاشی کامل نظام پولی و بانکی جلوگیری کند، اما کاهش پایدار نرخ ارز و ایجاد ثبات بلندمدت، بدون اصلاحات کلان اقتصادی و تصمیمات سیاسی راهبردی، از توان بانک مرکزی خارج است.

چالش‌ها و فرصت‌های کسب‌وکارهای خانوادگی در ۲۰۲۵

کسب‌وکارهای خانوادگی همواره ستون‌های پایداری اقتصاد جهانی بوده‌اند، اما دوازدهمین نظرسنجی جهانی PwC نشان می‌دهد که این بنگاه‌ها تحت فشار بی‌سابقه‌ای قرار گرفته‌اند. تنها یک‌چهارم این کسب‌وکارها در سال گذشته رشد فروش دو رقمی را تجربه کرده‌اند که نسبت به دو سال قبل کاهش چشمگیری داشته است.

این کاهش رشد در حالی است که شرکت‌های خانوادگی حدود دو‌سوم تولید ناخالص داخلی و ۶۰ درصد اشتغال جهان را ایجاد می‌کنند. فشارهای بیرونی از جمله نااطمینانی‌های اقتصاد کلان، تنش‌های ژئوپلیتیک، تغییر سیاست‌های تجاری، مسائل اقلیمی و پیشرفت سریع فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی مولد، فضای فعالیت را پیچیده کرده است.

واکنش غالب این بنگاه‌ها، احتیاط است. بسیاری بر تثبیت هسته اصلی فعالیت و رشد آهسته تمرکز دارند و تنها درصد کمی به بازآفرینی مدل کسب‌وکار یا نوآوری مدیریتی می‌پردازند. PwC هشدار می‌دهد که این محافظه‌کاری در جهانی با سرعت بالای تغییر، می‌تواند به عقب‌ماندن منجر شود.

با این حال، گروهی از کسب‌وکارهای خانوادگی عملکردی به مراتب بهتر دارند که وجه مشترک آن‌ها در چهار عامل کلیدی است:

  • هدف روشن: داشتن چشم‌اندازی واضح و مشخص.
  • چابکی ساختاری: توانایی سریع در تطبیق با تغییرات.
  • سرمایه‌گذاری بلندمدت: رویکردی پایدار در توسعه و رشد.
  • اعتماد و شهرت قوی: حفظ اعتبار و روابط مستحکم.

آینده کسب‌وکارهای خانوادگی به توانایی آن‌ها در ترکیب نقاط قوت سنتی با شجاعت تغییر وابسته است. خانواده‌هایی که بتوانند این تعادل را حفظ کنند، نه تنها بقا خواهند داشت، بلکه مزیت رقابتی خود را باز خواهند یافت و در اقتصاد جهانی آینده نقش مؤثری ایفا خواهند کرد.

همایش دنیای اقتصاد و آینده صنعت ساختمان

همواره فاصله‌ای معنادار میان سیاست‌گذار و بخش خصوصی در صنعت ساختمان وجود داشته که پیامد تصمیمات و بخشنامه‌ها به‌صورت کامل در بازار مسکن بازتاب نیافته است. گروه رسانه‌ای دنیای اقتصاد با همکاری انجمن صنعت ساختمان، برای کاهش این شکاف، دومین همایش چشم‌انداز صنعت ساختمان را از تاریخ ۱۶ تا ۱۸ دی ماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی برج میلاد برگزار می‌کند.

این همایش فرصتی است تا بخش خصوصی بتواند مهم‌ترین مشکلات و تنگناهای صنعت ساختمان را مطرح کند و پیامدهای تصمیمات سال گذشته را به سیاست‌گذار منتقل نماید. این رویداد گامی مؤثر برای تقویت تعامل میان بخش خصوصی و سیاست‌گذار در مسیر توسعه پایدار صنعت ساختمان است.

کالابرگ یک میلیونی و میزان کارآمدی آن

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در تاریخ ۱۳ دی ۱۴۰۴ از طرح جدید دولت برای تخصیص کالابرگ یک میلیون تومانی به مردم خبر داد. این اعتبار برای چهار ماه و به ازای هر نفر ۴ میلیون تومان به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و از ۲۰ دی ماه قابل برداشت خواهد بود.

سبد کالای این طرح شامل یازده قلم کالای اساسی است. محاسبات نشان می‌دهد که تهیه مقادیر استاندارد این اقلام بر اساس متوسط قیمت خانوار شهری در آذر ۱۴۰۴، برای هر نفر حداقل ۱ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان هزینه دارد، در حالی که دولت تنها یک میلیون تومان به هر نفر اختصاص داده است.

پیش‌بینی می‌شود با توجه به نرخ تورم و حذف احتمالی ارز ترجیحی در ابتدای سال ۱۴۰۵، یک میلیون تومان اعتبار تخصیص‌یافته تنها بخش اندکی از نیاز ماهانه هر فرد را پوشش دهد و امکان خرید کامل اقلام سبد کالابرگ را فراهم نکند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های این طرح، تخصیص برابر اعتبار به تمام دهک‌هاست، چرا که خوراکی‌ها نقش بیشتری در هزینه‌های دهک‌های پایین‌تر دارند و پرداخت یکسان ممکن است اثر حمایتی واقعی برای اقشار آسیب‌پذیر ایجاد نکند. موفقیت این طرح وابسته به ترکیب دقیق تخصیص منابع، مدیریت تورم و شفافیت در تعیین دهک‌های مشمول است.

اهداف ترامپ در آمریکای لاتین: جنگ مواد خام آینده

اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره آمریکای لاتین، نشان‌دهنده تغییر پارادایم واشنگتن در این منطقه است. با کاهش وابستگی آمریکا به نفت، محور اصلی رقابت دیگر منابع نفتی نیست، بلکه تمرکز بر مواد معدنی غیرفسیلی و زنجیره تأمین قرن ۲۱ است. موادی مانند مس، نیکل، کبالت، طلا و کُلتان که ستون فقرات صنایع برق‌محور، باتری‌سازی، دفاعی و هوش مصنوعی آینده را شکل می‌دهند.

کنترل مسیر استخراج، فرآوری و صادرات این منابع از اهمیت بالایی برخوردار است و ارزش واقعی آن‌ها نه در عدد و رقم ذخایر، بلکه در نفوذ سیاسی–امنیتی بر زنجیره تأمین است. در این رقابت، چین و روسیه نقش‌های کلیدی دارند؛ چین از طریق قراردادهای بلندمدت معدنی و سرمایه‌گذاری زیرساختی و روسیه با پیوست‌های امنیتی و شبکه‌های اقتصادی غیرشفاف، حضور دارند.

از نگاه واشنگتن، این ترکیب تهدیدی مستقیم برای ثبات زنجیره تأمین حیاتی آمریکاست. پاسخ ایالات متحده نیز جنگ کلاسیک نیست، بلکه ترکیبی از فشارهای حقوقی، مالی و امنیتی، بی‌اعتبارسازی قراردادها و در صورت نیاز مداخله محدود اما تعیین‌کننده است.

جمع‌بندی نشان می‌دهد که دومینویی در آمریکای لاتین در حال شکل‌گیری است که جنگ انرژی فسیلی نیست؛ بلکه نبردی خاموش بر سر مواد خام دنیای آینده است.

موفقیت آمریکا در تثبیت این «سد» می‌تواند رقابت بعدی را به خاورمیانه و شمال آفریقا منتقل کند، جایی که بانک سرمایه، بازار و زیرساخت‌های هوش مصنوعی به صحنه اصلی رقابت تبدیل خواهد شد. این‌بار جنگ با تانک و ناو نیست؛ بلکه با زنجیره تأمین، فناوری و کنترل گلوگاه‌ها تعریف می‌شود.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗