چالش‌های صنعت نفت دریایی ایران: از هزینه‌های دلاری تا نارضایتی کارکنان

مأموریت و جایگاه استراتژیک خارگ

شرکت نفت فلات قاره ایران مسئولیت بهره‌برداری از میادین نفت و گاز خلیج فارس (به‌جز پارس جنوبی) را بر عهده دارد. این مأموریت شامل تمامی مراحل از توسعه تا تولید، از جمله حفاری، نصب سکوها، احداث خطوط لوله دریایی و بهره‌برداری می‌شود. منطقه عملیاتی خارگ یکی از شش منطقه اصلی این شرکت است که بیش از نیمی از تولید شرکت در آن صورت می‌گیرد.

میادین اصلی و اهمیت میدان فروزان

نفت استحصال‌شده از میادین نفتی درود، فروزان و ابوذر پس از فرآورش اولیه، یا آماده صادرات می‌شود یا به پالایشگاه‌های داخلی انتقال می‌یابد. میدان فروزان به دلیل مشترک بودن با عربستان، از اهمیت راهبردی ویژه‌ای برخوردار است.

پیچیدگی‌ها و چالش‌های صنعت نفت دریایی

صنعت نفت دریایی مجموعه‌ای گسترده از تخصص‌ها را در بر می‌گیرد؛ از مهندسی حفاری و بهره‌برداری گرفته تا فرآورش، برق، ابزار دقیق، مکانیک، عمران، اتاق کنترل و ناوگان پشتیبانی شامل شناورها، بالگردها و هواپیماها، همگی نقش کلیدی در زنجیره تولید ایفا می‌کنند.

سختی کار و ریسک‌های ایمنی بالا

متعالی با تأکید بر سختی کار در دریا، این فعالیت را یکی از دشوارترین مشاغل صنعتی دانست. «کار در شرایط نامساعد جوی، استقرار طولانی‌مدت نیروها روی سکوها، شیفت‌های فشرده و ریسک‌های ایمنی بالا، این نوع فعالیت را به یکی از دشوارترین مشاغل صنعتی تبدیل کرده است. کوچک‌ترین خطای فنی یا جرقه می‌تواند به حوادث گسترده منجر شود، ازاین‌رو رعایت دقیق دستورالعمل‌های ایمنی حیاتی است.»

هزینه‌های گزاف عملیات دریایی

تقریباً تمام هزینه‌ها در عملیات دریایی دلاری است. به عنوان مثال:

• اجاره دکل‌های حفاری: روزانه بین ۷۰ تا ۱۰۰ هزار دلار
• گردش مالی ماهانه ناوگان ۱۸ فروندی شناورها: حدود ۳۰۰ میلیارد تومان
• گردش مالی ماهانه فعالیت چند دکل حفاری: هزاران میلیارد تومان

همچنین، حدود ۳۰ توربین صنعتی به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار در این منطقه در حال بهره‌برداری هستند که نگهداری و تعمیر آن‌ها نیازمند نیروهای متخصص است.

چالش‌های نیروی انسانی و راهکارهای حفظ تولید

متعالی از شکاف عمیق میان تورم و حقوق کارکنان صنعت نفت انتقاد کرد. بر اساس آمار رسمی، نرخ تورم تجمعی از سال ۱۳۸۸ تاکنون بیش از ۱۱ برابر شده، در حالی که رشد حقوق کارکنان به‌مراتب کمتر بوده و این امر به کاهش جدی قدرت خرید نیروهای متخصص منجر شده است. این روند در بلندمدت می‌تواند به تضعیف بدنه کارشناسی صنعت نفت بینجامد.

سابقه و فشار مضاعف بر کارکنان

میانگین سابقه کارکنان منطقه خارگ بیش از ۲۰ سال است. سال‌هاست که جذب نیروی جدید به صورت گسترده انجام نشده و فرسودگی تأسیسات و شرایط تحریمی، فشار مضاعفی بر نیروی انسانی وارد کرده است. در بسیاری موارد، استمرار تولید با اتکا به خلاقیت، دانش و تلاش مضاعف نیروهای داخلی ممکن شده است.

اقدامات زیست‌محیطی و افزایش تولید

برای کاهش آلودگی‌های احتمالی، دستورالعمل‌های جبرانی اجرا و تیم‌های تعمیرات زیرآب تقویت شده‌اند. همچنین با داخلی‌سازی مواد مهارکننده زیستی، توان واکنش سریع به آلودگی‌های دریایی افزایش یافته است. با انجام تعمیرات گسترده خطوط لوله، تولید میدان ابوذر در نیمه فروردین‌ماه مجدداً برقرار شد و به‌تدریج از ۳۰ هزار بشکه به حدود ۶۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت. برنامه‌های تزریق آب و گاز نیز در میادین درود، فروزان و ابوذر با هدف حفظ فشار مخزن و تداوم تولید در حال اجراست.

متعالی در پایان تأکید کرد: «اگر هدف، حفظ تولید پایدار و صیانتی است، باید رضایت و معیشت نیروی انسانی در اولویت قرار گیرد. هیچ شرکت موفقی در دنیا بدون نیروهای راضی و باانگیزه به عملکرد مطلوب نرسیده است و صنعت نفت ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.»