کشف سیاره شبه زمین «راس ۱۲۸ بی» با پتانسیل بالا برای میزبانی حیات

ویژگی‌های سیاره راس ۱۲۸ بی

راس ۱۲۸ بی، سیاره‌ای سنگی و هم‌اندازه کره زمین است که به دور ستاره‌ای از نوع کوتوله قرمز به نام راس ۱۲۸ می‌چرخد. موقعیت این سیاره نسبت به ستاره مادرش به گونه‌ای است که دمای سطحی آن معتدل بوده و شرایط مساعدی برای وجود آب مایع و در نتیجه حیات فراهم می‌آورد. این سیاره، پس از پروکسیما بی، نزدیک‌ترین سیاره شبه‌زمین به منظومه شمسی است و احتمالاً فاقد گازهای سمی است.

• فاصله از زمین: ۱۱ سال نوری
• اندازه: ۱.۳۵ برابر زمین
• نوع سیاره: سنگی
• ستاره میزبان: راس ۱۲۸ (کوتوله قرمز)
• دوره مداری: ۹.۹ روز
• دمای سطحی: بین منفی ۶۰ تا مثبت ۲۰ درجه سانتی‌گراد

چگونگی کشف و روش‌های مورد استفاده

کشف این سیاره با استفاده از دستگاه هارپس (HARPS)، یک دستگاه سنجش سرعت شعاعی با دقت بالا در شیلی، صورت گرفته است. تحقیقات برای تأیید وجود این سیاره از سال ۲۰۰۵ آغاز شد و از سال ۲۰۱۳ با ۱۵۷ مشاهده پی در پی، تلاش‌ها جدی‌تر شد تا سرانجام ستاره‌شناسان از موجودیت آن اطمینان حاصل کردند. این کشف، اهمیت روش طیف‌سنجی داپلر (Doppler Spectroscopy) را در یافتن سیارات فراخورشیدی جدید نشان می‌دهد.

روش طیف‌سنجی داپلر، با تحلیل تغییرات طیف نوری ستاره‌ها بر اثر کشش گرانشی سیارات در حال گردش، به کشف سیارات فراخورشیدی کمک می‌کند. هنگامی که ستاره به زمین نزدیک می‌شود نور آن آبی‌تر و هنگام دور شدن، قرمزتر به نظر می‌رسد.

این روش با متد «گذر» (Transit Method) که توسط تلسکوپ فضایی کپلر برای شناسایی ۲۳۳۷ سیاره استفاده شده، تفاوت دارد. روش گذر نیازمند عبور سیاره از مقابل ستاره از دید ناظر زمینی است، در حالی که طیف‌سنجی داپلر این محدودیت را ندارد و می‌تواند در مواردی که روش گذر کارایی ندارد، مؤثر واقع شود.

مقایسه با پروکسیما بی و پتانسیل حیات

یکی از مزیت‌های بزرگ راس ۱۲۸ بی نسبت به پروکسیما بی، شدت کمتر شراره‌های خورشیدی ستاره میزبان آن، راس ۱۲۸، است. ستاره پروکسیما قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره به منظومه شمسی، شراره‌های خورشیدی شدیدی تولید می‌کند که می‌تواند برای حیات روی سیاره پروکسیما بی مضر باشد. اما راس ۱۲۸ بی، تنها ۱.۳۸ برابر زمین در معرض تابش ستاره خود قرار دارد که به حفظ دمای معتدل آن کمک می‌کند.

آینده تحقیقات و بررسی اتمسفر

با وجود اینکه وضعیت جوی سیاره راس ۱۲۸ بی هنوز به طور کامل مشخص نیست، دانشمندان امیدوارند با راه‌اندازی نسل جدید تلسکوپ‌های فضایی، بتوانند اتمسفر این سیاره را به دقت بررسی کرده و پتانسیل آن را برای میزبانی از حیات بیگانه ارزیابی کنند. کشف این سیاره، گامی مهم در جستجوی جهان‌های قابل سکونت فراتر از منظومه شمسی است.