خبر کامل
جیمز وب مدل‌های سیاره‌ای را به چالش کشید: کشف ابرزمین TOI-561 b با جو متراکم
تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا با کشف یک سیاره‌ی فراخورشیدی عجیب، مدل‌های کنونی شکل‌گیری سیارات را به چالش کشیده و افق‌های جدیدی را در علم اخترشناسی گشوده است. این کشف مهم، درک ما از جهان‌های دوردست را دستخوش تغییرات اساسی خواهد کرد.
کشف شگفت‌انگیز جیمز وب: ابرزمین TOI-561 b
تلسکوپ فضایی جیمز وب به‌تازگی یک ابرزمین کهن به نام TOI-561 b را شناسایی کرده که احتمالاً دارای جوی بسیار متراکم است. این یافته، قوی‌ترین مدرک تاکنون برای وجود اتمسفر در یک سیاره‌ی سنگی فراخورشیدی محسوب می‌شود. در صورت عدم وجود این لایه‌ی گازی، دمای نیم‌کره‌ی روشن سیاره به‌مراتب بالاتر از مقادیر فعلی می‌بود.
اگرچه شرایط حرارتی شدید این سیاره امکان هرگونه حیات مبتنی بر شیمی شناخته‌شده را از بین می‌برد، اما دوام یک اتمسفر پایدار در چنین محیط دشوار و در بازه‌ی زمانی طولانی، امید پژوهشگران را برای یافتن سیارات مناسب‌تر برای سکونت در آینده افزایش داده است.
منظومه TOI-561 و ستاره‌ی کهنسال آن
شناسایی منظومه‌ی TOI-561، که شامل سه سیاره‌ی b، c و d است، چهار سال پیش باعث شگفتی اخترشناسان شد. دلیل این شگفتی، قدمت بسیار زیاد ستاره‌ی مرکزی این منظومه است. برآوردها نشان می‌دهد که سن این ستاره به حدود ۱۰ میلیارد سال می‌رسد و بدین ترتیب، یکی از سالخورده‌ترین ستارگان شناخته‌شده در کهکشان راه شیری به شمار می‌آید. با توجه به مدارهای بسیار فشرده‌ی این سیارات، این گمان تقویت می‌شود که آن‌ها هم‌زمان با ستاره‌ی میزبان و از یک توده‌ی غباری مشترک پدید آمده‌اند.
ویژگی‌های منحصر به فرد سیاره TOI-561 b
هر سه عضو این منظومه در دسته‌ی ابرزمین‌ها طبقه‌بندی می‌شوند؛ سیاراتی که ابعادی بزرگ‌تر از زمین اما کوچک‌تر از نپتون دارند. نکته‌ی قابل توجه این است که در دوران شکل‌گیری این منظومه، کهکشان هنوز به اندازه‌ی کافی از عناصر سنگین مورد نیاز برای تشکیل سیارات سنگی برخوردار نبود. با این حال، چگالی TOI-561 b شباهت زیادی به چگالی زمین دارد. اکنون نیز این سیاره که نزدیک‌ترین عضو به ستاره‌ی میزبان خود است، با حفظ یک جو متراکم، بار دیگر دیدگاه‌های پیشین دانشمندان را به چالش کشیده است.
اختلاف دما و مدل‌های پیش‌بینی
سیاره‌ی TOI-561 b چهارمین نمونه از جهان‌های فوق‌داغی است که دمای مشاهده‌شده‌ی آن با پیش‌بینی‌های مدل «سنگ بدون جو» مطابقت ندارد. این سیاره در وضعیت قفل کشندی قرار دارد و همواره یک نیم‌کره‌ی آن رو به ستاره‌ی میزبان است. با اینکه دمای این بخش حدود ۱۸۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد برآورد شده، مدل‌های نظری نشان می‌دهند با توجه به نزدیکی بسیار زیاد سیاره به ستاره‌اش (حدود ۴۰ برابر کمتر از فاصله‌ی عطارد تا خورشید) و همچنین دوره‌ی گردش بسیار کوتاه ۱۰.۶ ساعته، انتظار می‌رفت دمای سطح آن به حدود ۲۷۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد برسد.
مقایسه با 55 Cancri e
در سال گذشته، داده‌های جیمز وب نشان داد که ابرزمین داغ دیگری به نام 55 Cancri e احتمالاً از سازوکاری برای کاهش دمای سمت روز خود بهره می‌برد؛ سازوکاری که به وجود اتمسفر و جریان‌های بادی نیرومند نسبت داده می‌شود. بررسی‌های دقیق‌تر و اخیر روی TOI-561 b نیز همین سناریو را با شواهدی قوی‌تر تأیید می‌کند و بر اهمیت وجود جو در این سیارات فراخورشیدی صحه می‌گذارد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
