چشم‌انداز صنعت ساختمان ایران: چالش‌ها، راهکارها و نیاز به اعتماد پایدار

چشم‌انداز صنعت ساختمان: چالش‌ها، راهکارها و نیاز به اعتماد

دومین همایش «چشم‌انداز صنعت ساختمان ایران» با هدف بررسی چالش‌ها و ارائه راهکارهای نوین برای خروج از رکود عمیق این صنعت حیاتی، صبح امروز به همت گروه رسانه‌ای دنیای اقتصاد آغاز به کار کرد. این همایش با حضور اساتید، مدیران، فعالان و سرمایه‌گذاران، به تحلیل وضعیت کنونی و ترسیم آینده‌ای روشن برای این بخش کلیدی اقتصاد کشور می‌پردازد.

بختیاری: اعتماد و چشم‌انداز روشن، پیش‌نیاز صنعت ساختمان

چالش‌های بنیادین و نقش حیاتی صنعت ساختمان

علیرضا بختیاری، مدیرمسؤول گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد»، در سخنرانی افتتاحیه، صنعت ساختمان را بازتابی مستقیم از وضعیت کلان اقتصاد کشور دانست و بر نیاز مبرم آن به اعتماد و چشم‌انداز روشن تأکید کرد. وی این صنعت را نه صرفاً یک بخش اقتصادی، بلکه پیشران توسعه، اشتغال، رفاه اجتماعی و ثبات اقتصادی کشور معرفی کرد که نخستین آثار نااطمینانی اقتصادی، تورم مزمن و افت سرمایه‌گذاری را تجربه می‌کند.

صنعت ساختمان بیش از سرمایه و زمین، به اعتماد و چشم‌انداز روشن نیاز دارد؛ اعتمادی که بدون ثبات قواعد بازی و سیاست‌گذاری پایدار شکل نخواهد گرفت.

بختیاری پنج چالش بنیادین این صنعت را به شرح زیر برشمرد:

• بحران سرمایه‌گذاری
• اختلال در نظام تأمین مالی
• ناپایداری سیاست‌گذاری
• شکاف میان عرضه و تقاضای مؤثر
• عقب‌ماندگی فناوری و بهره‌وری

وی همچنین خاطرنشان کرد که مسئله امروز بازار مسکن، نه کمبود واحد، بلکه کمبود مسکن قابل استطاعت است.

فرصت‌ها و نقش رسانه در توسعه پایدار

مدیرمسؤول دنیای اقتصاد با وجود چالش‌های موجود، چشم‌انداز صنعت ساختمان را لزوماً تیره ندانست و به ظرفیت‌هایی چون جمعیت جوان و شهرنشین، نیاز انباشته مسکن، قابلیت‌های بازآفرینی شهری و پتانسیل بازار سرمایه اشاره کرد که می‌توانند دوره‌ای تازه از نوسازی و رشد پایدار را آغاز کنند. این امر مشروط به بازگشت عقلانیت اقتصادی به سیاست‌گذاری مسکن، تحول در نظام تأمین مالی و افزایش شفافیت و گفت‌وگوی مستمر میان دولت، بازار و جامعه است.

بختیاری در ادامه، به نقش گروه رسانه‌ای دنیای اقتصاد پرداخت و آن را نه صرفاً یک رسانه خبری، بلکه نهاد تحلیل‌گر اقتصاد، پل ارتباطی میان سیاست‌گذار و فعالان اقتصادی و تسهیل‌گر گفت‌وگوی ملی درباره توسعه دانست. مأموریت این گروه در حوزه صنعت ساختمان، شفاف‌سازی واقعیت‌ها، نقد مسئولانه سیاست‌گذاری، ترویج نگاه بلندمدت توسعه‌محور و ایجاد زبان مشترک میان ذی‌نفعان است.

جوزی: تاب‌آوری، کلید عبور از رکود عمیق

فشارهای اقتصادی و اهمیت تاب‌آوری

پژمان جوزی، رییس انجمن صنعت ساختمان، با اشاره به فشارهای بی‌سابقه اقتصادی بر بخش ساخت‌وساز، «تاب‌آوری» را مهم‌ترین راهبرد برای عبور صنعت ساختمان از شرایط فعلی دانست. وی تأکید کرد که بدون اصلاح نظام تأمین مالی، بازنگری مقررات و به رسمیت شناختن نقش توسعه‌گران، امکان خروج پایدار از بحران وجود ندارد.

جوزی بیان کرد که صنعت ساختمان پیشران اصلی اقتصاد و متولی بیش از ۱۱ درصد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم کشور است، اما با چالش‌هایی نظیر تورم مزمن، نوسانات ارزی، کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینه مصالح و ضعف نظام تأمین مالی در سال‌های اخیر با رکودی عمیق و کم‌سابقه مواجه شده است.

وی مفهوم تاب‌آوری را به معنای «توان حفظ کارکرد، انطباق با شرایط متغیر و بازیابی توان پس از بحران» تعریف کرد و افزود که صنعت ساختمان برای حفظ اشتغال و بازسازی ظرفیت‌های تولید، ناگزیر از تقویت این مؤلفه است.

موانع اصلی و پیامدهای رکود

رییس انجمن صنعت ساختمان، موانع اصلی پیش‌روی این صنعت را شامل موارد زیر دانست:

• رکود تقاضا و افت قدرت خرید خانوار
• نوسانات شدید قیمت مصالح
• دشواری تأمین مالی و نرخ‌های بالای تسهیلات
• پیچیدگی‌های مقرراتی و فرآیندهای طولانی صدور مجوز

وی تصریح کرد که انقباض تقاضای مصرفی و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری، بازار مسکن را در وضعیت رکود عمیق قرار داده است. پیامدهای این بحران بر اقتصاد کشور نیز شامل افزایش بیکاری، توقف پروژه‌های عمرانی، افت کیفیت ساخت‌وساز و تشدید بحران مسکن است که فراتر از این بخش، کل اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار داده است.

راهکارهای تقویت تاب‌آوری و نقش توسعه‌گران

جوزی مؤلفه‌های اصلی تاب‌آوری صنعت ساختمان را تاب‌آوری مالی، مدیریتی و حکمرانی نهادی دانست و راهکارهایی چون کاهش وابستگی به نظام بانکی، توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی، اصلاح قوانین، کاهش بروکراسی و ایجاد شفافیت در مقررات را پایه‌های اصلی ایجاد ثبات پایدار در این صنعت برشمرد.

وی همچنین راهکارهای عملی برای خروج از بحران را به شرح زیر ارائه داد:

• توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری
• انتشار اوراق رهنی و مشارکت ساخت
• اصلاح آیین‌نامه‌ها
• کاهش زمان صدور پروانه‌های ساختمانی
• تحریک تقاضای واقعی مسکن
• اجرای پروژه‌های حمایتی

رییس انجمن صنعت ساختمان با تأکید بر نقش توسعه‌گران در افزایش تاب‌آوری، خاطرنشان کرد که برای بازگشت اقتصاد کشور به مسیر پایداری، باید توسعه‌گران حرفه‌ای و دارای اهلیت به رسمیت شناخته شوند و دولت به نقش نظارتی خود بازگردد. وی «قانون توسعه‌گر» ارائه شده توسط انجمن صنعت ساختمان را گامی مهم در این مسیر دانست و در پایان ابراز امیدواری کرد که با اتکا به ظرفیت‌های انسانی و مهندسی کشور و اجرای اصلاحات ساختاری، صنعت ساختمان بتواند بار دیگر به موتور محرک اشتغال و رشد اقتصادی تبدیل شود.