افزایش نجومی هزینه‌های پیشگیری؛ زنگ خطر برای سلامت زنان ایرانی

افزایش سرسام‌آور هزینه‌های غربالگری؛ زنگ خطر برای سلامت زنان

در ماه‌های اخیر، بسیاری از زنان با افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها در مراکز آزمایشگاهی و تصویربرداری مواجه شده‌اند. این افزایش قیمت‌ها، دسترسی به آزمایش‌های حیاتی پیشگیرانه را برای بخش بزرگی از زنان، به ویژه در دهک‌های پایین درآمدی، دشوار یا حتی غیرممکن کرده است.

• هزینه پاپ‌اسمیر: در حالی که نرخ مصوب وزارت بهداشت بین 700 تا 900 هزار تومان است، برخی مطب‌ها تا بیش از 1 میلیون و 500 هزار تومان دریافت می‌کنند.
• هزینه ماموگرافی: نرخ مصوب وزارت بهداشت بین 900 هزار تا 1 میلیون و 300 هزار تومان است، اما در مراکز مختلف گاهی به بیش از 3 میلیون تومان می‌رسد.

بسیاری از این مراکز با هیچ بیمه‌ای طرف قرارداد نیستند و با بهانه‌هایی نظیر استفاده از دستگاه‌های پیشرفته یا بررسی‌های چندبعدی، مبالغی فراتر از نرخ‌های مصوب دریافت می‌کنند.

شکاف سلامت در جامعه؛ پیشگیری به کالایی لوکس تبدیل شده است

یکی از مشکلات اساسی، پوشش ناکافی بیمه‌ها برای خدمات پیشگیرانه است. بسیاری از بیمه‌ها پاپ‌اسمیر را تنها در شرایط خاص یا با فواصل طولانی پوشش می‌دهند و ماموگرافی نیز اغلب با فرانشیز بالا انجام می‌شود. این وضعیت، زنان را مجبور می‌کند تا بین نیازهای اساسی زندگی و آزمایش‌های پیشگیرانه، یکی را انتخاب کنند؛ انتخابی که در شرایط فشار اقتصادی، اغلب به ضرر سلامت آنها تمام می‌شود.

در چنین شرایطی، پیشگیری به کالایی لوکس تبدیل شده است؛ کالایی که تنها طبقات متوسط رو به بالا توان استفاده منظم از آن را دارند. این نابرابری، شکاف سلامت در جامعه را عمیق‌تر کرده و در نهایت هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی سنگینی را به کشور تحمیل خواهد کرد.

موجی از تشخیص‌های دیرهنگام؛ انتقال بحران به آینده

دکتر فرح نژادپاک، متخصص زنان و زایمان، در این باره هشدار می‌دهد که پاپ‌اسمیر و ماموگرافی از ساده‌ترین و موثرترین روش‌های پیشگیری هستند. او تاکید می‌کند که اگر زنان به دلیل مشکلات مالی این آزمایش‌ها را انجام ندهند، جامعه با موجی از تشخیص‌های دیرهنگام مواجه خواهد شد.

• سرطان دهانه رحم: در مراحل اولیه تقریباً قابل کنترل است، اما تشخیص دیرهنگام درمان را سخت، پرهزینه و گاهی غیرممکن می‌کند.
• سرطان پستان: ماموگرافی قادر به شناسایی توده‌های بسیار کوچک در مراحل اولیه است. عدم انجام آن به دلیل مشکلات مالی می‌تواند منجر به تشخیص در مراحل پیشرفته‌تر و کاهش شانس درمان شود.

دکتر نژادپاک خاطرنشان می‌کند که حذف عملی پیشگیری از سبد سلامت خانواده‌ها، به معنای انتقال بحران به آینده و ساختن هزینه‌های سنگین برای فردا است.

تناقض‌های حوزه بهداشت و درمان؛ پای جان انسان‌ها در میان است

او در ادامه به تناقض‌های موجود در حوزه بهداشت و درمان اشاره می‌کند: «از یک سو مسئولان از افزایش بار سرطان و لزوم غربالگری صحبت می‌کنند، از سوی دیگر تعرفه‌ها را بالا می‌برند و بیمه‌ها نیز از زیر بار این هزینه‌ها شانه خالی می‌کنند. این تناقض، فقط یک مساله مدیریتی نیست؛ مساله‌ای است که مستقیماً با جان انسان‌ها سر و کار دارد.»

دکتر نژادپاک همچنین به مشکل بدحسابی بیمه‌ها اشاره می‌کند که باعث می‌شود بیماران تمام هزینه را از جیب پرداخت کرده و سپس برای بازپس‌گیری درصدی از آن با مشکل مواجه شوند. او هشدار می‌دهد: «زنی که امروز مجبور است به دلیل هزینه‌های بالا از انجام آزمایش‌های پیشگیرانه صرف نظر کند، ممکن است چند سال بعد با هزینه‌های ده‌ها یا صدها میلیون تومانی درمان سرطان مواجه شود. اما آن زمان، دیگر فقط مساله پول در میان نیست؛ پای رنج، ناتوانی و حتی مرگ در میان است.»

سلامت زنان را نمی‌توان به بازار سپرد

دکتر نژادپاک تاکید می‌کند که سلامت زنان را نمی‌توان به بازار سپرد. اگر دولت و بیمه‌ها از مسئولیت خود شانه خالی کنند، نتیجه آن افزایش مرگ‌ومیر قابل پیشگیری خواهد بود که یک فاجعه خاموش است.

اقتصاد بیمار، سلامت بیمارتر؛ پیشگیری به حاشیه رانده شده است

سیاست‌گذاری سلامت نمی‌تواند جدا از واقعیت‌های اقتصادی جامعه باشد. در شرایط تورم افسارگسیخته، دستمزدهای عقب‌مانده و هزینه‌های بالای زندگی، انتظار اینکه زنان به طور منظم برای آزمایش‌های پیشگیرانه هزینه کنند، غیرواقع‌بینانه است. اینجاست که نقش دولت و بیمه‌ها پررنگ می‌شود؛ نقشی که در حال حاضر به خوبی ایفا نمی‌شود.

اگر سیاست‌گذار واقعاً به پیشگیری باور دارد، باید آن را ارزان، در دسترس و حتی رایگان کند؛ نه اینکه با افزایش تعرفه‌ها و کاهش پوشش بیمه‌ای، پیشگیری را به حاشیه براند. تجربه بسیاری از کشورها نشان می‌دهد که هر ریالی که در پیشگیری هزینه می‌شود، چندین برابر در درمان صرفه‌جویی به همراه دارد.