گام‌های مؤثر شهرداری تهران در ساماندهی آسیب‌های اجتماعی و بهبود چهره شهر

مدیریت شهری تهران با تمرکز بر حقوق شهروندی و صیانت از حقوق عامه، گام‌های مؤثری در ساماندهی معتادان متجاهر و کودکان کار برداشته است. این اقدامات که با رویکردی شهروندمحور و همکاری نهادهای مختلف انجام شده، نتایج محسوسی در بهبود چهره شهر و افزایش امنیت روانی شهروندان به همراه داشته است.

پذیرش و ساماندهی معتادان متجاهر

عبدالمجید رحمانی، مدیرعامل سازمان خدمات و مشارکت اجتماعی شهرداری تهران، در چهلمین همایش ملی مددکاری اجتماعی اعلام کرد که یکی از مهمترین اقدامات مدیریت شهری تهران در حوزه حقوق شهروندی، ساماندهی و پذیرش معتادان متجاهر بوده است. شهرداری تهران از سال ۱۴۰۱ و در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی خود، پذیرش گروه‌هایی از معتادان متجاهر را که پیش از این مشمول منع پذیرش بودند، آغاز کرده است.

• ظرفیت‌سازی: اکنون حدود هفت هزار ظرفیت برای ارائه خدمات به این افراد ایجاد شده و فرآیند خدمت‌رسانی به صورت مستمر در حال انجام است.
• هزینه‌های سنگین: هزینه‌های نگهداری و درمان این گروه از معتادان به مراتب سنگین‌تر و متفاوت‌تر از سایر گروه‌هاست، اما این مسئولیت اجتماعی به طور جدی دنبال شده است.

ساماندهی کودکان کار و خیابان

در حوزه کودکان در موقعیت خیابان نیز پس از تفویض اختیارات از سوی رئیس‌جمهور و واگذاری مدیریت سامانه مربوطه، گام مهمی برداشته شد. ساماندهی کودکان کار و خیابان با محوریت سازمان بهزیستی و با همکاری دستگاه قضایی و فراجا در دو سال اخیر منجر به ساماندهی حدود پنج هزار کودک شده است.

ساماندهی کودکان کار و خیابان با محوریت سازمان بهزیستی و با همکاری دستگاه قضایی و فراجا در ۲ سال اخیر منجر به ساماندهی حدود پنج هزار کودک شده است.

در سال ۱۴۰۳، مجتمع «شغل و زندگی» راه‌اندازی شد تا کودکانی که جذب این چرخه می‌شوند، در یک مرکز مشخص مورد ارزیابی قرار گرفته و وضعیت آنان تعیین تکلیف شود. این اقدام حاصل هماهنگی و وفاق کم‌سابقه میان دستگاه‌های مسئول بوده و می‌توان آن را از دستاوردهای مهم مدیریت شهری در این دوره دانست.

تقویت ساختار مددکاری اجتماعی

نگاه ویژه شهردار تهران به تقویت ساختار سازمان‌های خدماتی و اجتماعی از دیگر نکات قابل توجه است. در ساختار جدید که اخیراً ابلاغ شده، معاونت پیشگیری و رصد آسیب‌های اجتماعی ایجاد و اداره‌ای مستقل با عنوان «اداره مددکاری اجتماعی» نیز به تصویب رسیده است. این تغییر ساختاری مبتنی بر این باور است که ریشه و اساس موفقیت در حوزه رفاه و خدمات اجتماعی، رویکرد مددکارمحور است.

نقش مددکاران اجتماعی در طرح‌های شهری

شناسایی دقیق نیازمندان و افراد در معرض آسیب و آسیب‌دیدگان اجتماعی تنها از مسیر مددکاری حرفه‌ای و تشکیل پرونده‌های دقیق امکان‌پذیر است. از این طریق می‌توان ظرفیت‌های مدیریت شهری و سایر دستگاه‌ها را به صورت هدفمند به خدمت گرفت.

• مراکز یاورشهر: اکنون از ظرفیت مددکاران اجتماعی در ۱۱ مرکز یاورشهر برای ساماندهی معتادان متجاهر استفاده می‌شود.
• مددسراها: ۱۵ مددسرا برای افراد بی‌خانمان با ظرفیت هزار و ۵۰۰ نفر فعال هستند.
• پایگاه‌های خدمات اجتماعی: این پایگاه‌ها در بیست‌ودوگانه مناطق و همچنین پایانه‌هایی نظیر غرب، جنوب و آزادی خدمات ارائه می‌دهند.

رویکرد جدید مدیریت شهری آن است که از سال جاری و در سال آینده، در تمامی ۳۵۲ سرای محله شهر تهران واحد مشاوره و مددکاری اجتماعی فعال شود تا نیازهای محلات به صورت دقیق شناسایی و پاسخ داده شود.

استمرار سیاست‌ها و بهبود چهره شهر

یکی دیگر از نکات مهم، استمرار سیاست‌ها و پرهیز از اقدامات مقطعی در حوزه آسیب‌های اجتماعی است. در این دوره مدیریت شهری، موضوع ساماندهی آسیب‌های اجتماعی هرگز رها نشده و برنامه‌ها به صورت پیوسته دنبال شده‌اند. نتیجه این رویکرد را می‌توان در بهبود محسوس چهره شهر از نظر امنیت و آرامش روانی شهروندان مشاهده کرد، به گونه‌ای که بسیاری از مظاهر نگران‌کننده گذشته در سطح شهر کاهش یافته است.