تقویت تقاضا در آذر ماه؛ نقش خرید اعتباری و بلک فرایدی در اقتصاد ایران

تحلیل وضعیت تقاضا در اقتصاد ایران: نقش خرید اعتباری و بلک فرایدی

با وجود کاهش جزئی در تعداد کالاهای خریداری شده، ارزش حقیقی تراکنش‌های کارتی در آذر ماه سال جاری نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته که نشان‌دهنده تقویت طرف تقاضا در اقتصاد ایران است. این افزایش به ویژه با توجه به رویداد «بلک فرایدی» و افزایش تبلیغات برای خرید اعتباری، تحلیل‌های جدیدی را در مورد قدرت خرید مصرف‌کننده و استراتژی‌های فروشگاه‌ها و واسطه‌های مالی مطرح می‌کند.

جزئیات تراکنش‌های شاپرک در آذر ماه ۱۴۰۴

در آذر ماه ۱۴۰۴، شبکه شاپرک شاهد انجام بیش از ۲۴۲۰ هزار میلیارد تومان تراکنش بود. این رقم در مقایسه با آبان ماه، نشان‌دهنده کاهش ۲ درصدی در تعداد تراکنش‌ها و افزایش ۸.۷ درصدی در ارزش اسمی است. با این حال، پس از حذف اثر تورم، رشد ارزش حقیقی تراکنش‌ها در آذر ماه به ۴.۳ درصد می‌رسد.

مقایسه با آذر ماه ۱۴۰۳ نیز ارقام قابل توجهی را نشان می‌دهد:

• تعداد تراکنش‌ها: ۴ درصد افزایش.
• ارزش اسمی تراکنش‌ها: بیش از ۶۳ درصد افزایش.
• ارزش حقیقی تراکنش‌ها: ۶.۸۵ درصد افزایش.

این آمار حاکی از آن است که در آذر ماه سال جاری، تقاضا در اقتصاد ایران نسبت به دوره مشابه سال قبل تقویت شده است.

سهم ابزارهای پذیرش و نوع تراکنش‌ها

توزیع تراکنش‌ها بر اساس ابزارهای پذیرش به شرح زیر است:

• کارتخوان‌های فروشگاهی: ۹۱.۶ درصد
• ابزار پذیرش اینترنتی: ۶ درصد
• ابزار پذیرش موبایلی: ۲.۳ درصد

از نظر ماهیت تراکنش‌ها، ۹۸.۸۶ درصد از مبالغ مربوط به خرید کالا و خدمات و ۱.۱۴ درصد به پرداخت قبض و خرید شارژ اختصاص داشته است. از نظر تعداد نیز، ۹۰.۵۸ درصد از کل تراکنش‌های کارتی برای خرید کالا و خدمات، ۵.۱۴ درصد برای پرداخت قبض و خرید شارژ و ۴.۲۸ درصد برای مانده‌گیری بوده است.

کاهش تعداد کارتخوان‌ها در شهرهای بزرگ

گزارش شاپرک نشان می‌دهد که استان‌های تهران، خراسان رضوی، فارس، اصفهان و خوزستان بیشترین تعداد کارتخوان فعال را دارند. اما نکته قابل توجه، کاهش تعداد کارتخوان‌ها در این شهرها در آذر ماه امسال نسبت به آبان ماه و همچنین آذر سال قبل است. به عنوان مثال:

• تهران: بیش از ۱۶ درصد کاهش.
• اصفهان: بیش از ۱۴ درصد کاهش.
• خوزستان: ۱۳ درصد کاهش.

برخی کارشناسان معتقدند که این کاهش تعداد کارتخوان‌ها می‌تواند یکی از دلایل کاهش ماهانه تعداد تراکنش‌های کارتی باشد.

نقش خریدهای قسطی و بلک فرایدی در تحریک تقاضا

در شرایطی که قدرت خرید مصرف‌کننده تحت فشار تورم (تورم نقطه به نقطه مصرف‌کننده در آذر ماه به بیش از ۵۰ درصد رسیده) و تولیدکنندگان با کاهش تقاضا و افزایش هزینه‌ها مواجه هستند، فروشگاه‌ها و شرکت‌های فین‌تک (لندتک‌ها) با افزایش اعتبار خرید قسطی برای مشتریان، سعی در کاهش بار تورمی و تحریک تقاضا داشته‌اند.

با آغاز رویداد جهانی بلک فرایدی در هفته اول آذر ماه، این شرکت‌ها اعتبار مشتریان خود را برای خریدهای قسطی به طور چشمگیری افزایش دادند. این اقدام به عنوان تلاش اصلی برای رونق بخشیدن به حراج بزرگ سال میلادی تلقی می‌شود. همچنین، گزارش‌ها حاکی از رشد دو یا سه برابری هزینه‌های تبلیغاتی برای افزایش فروش در این دوره است که نشان‌دهنده نقش پررنگ بازاریابی در تحریک تقاضا بوده است.