هدف پنهان ترامپ در ونزوئلا: چرا غول‌های نفتی آمریکا محتاط عمل می‌کنند؟

حدود یک ماه پیش از آنکه ایالات متحده نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا را هدف قرار دهد، دونالد ترامپ پیامی مبهم اما وسوسه‌انگیز به چند مدیر نفتی آمریکایی ارسال کرد: «آماده باشید». این عبارت، آغازگر گزارش اختصاصی وال استریت ژورنال است که به نقشه ایالات متحده و اهداف پشت پرده ترامپ برای اجرایی کردن عملیاتی که جهان را شوکه کرد، می‌پردازد. ترامپ تاکید داشت که تغییرات بزرگی در راه است، تغییراتی که ونزوئلا را عمیقاً تحت تأثیر قرار خواهد داد.

رمزگشایی از هدف پنهان ترامپ در ونزوئلا

اگرچه ترامپ به مدیران نفتی اشاره داشت، اما جزئیات عملیاتی که اجرایی شد را فاش نکرد. رئیس‌جمهوری آمریکا از مدیران شرکت‌های نفتی نخواست تا در این زمینه طرحی آماده کنند یا مشورت دهند؛ طرحی که بر اساس آن شرکت‌های نفتی ایالات متحده بر بازسازی میادین نفتی ویران شده‌ ونزوئلا با سرمایه‌گذاری‌های چند میلیارد دلاری متمرکز شوند.

اما اشاره ماه گذشته ترامپ نشان می‌دهد که نفت و صنایع مرتبط با آن نقشی اساسی در تصمیم جسورانه و پرریسک او برای ورود به ونزوئلا داشته است. با این همه، تحقق برنامه ترامپ به میزان آمادگی شرکت‌های نفتی ایالات متحده برای سرمایه‌گذاری در ونزوئلا بستگی دارد، به‌ویژه شرکت شورون (Chevron) که تنها شرکت نفتی بزرگ آمریکایی است که همچنان در این کشور فعالیت می‌کند.

ترامپ در کنفرانس خبری در مار-آ-لاگو گفت: «ما مقدار عظیمی از ثروت را از دل زمین بیرون خواهیم آورد. شرکت‌های نفتی بسیار بزرگ ایالات متحده، که بزرگترین‌ها در سراسر جهان هستند، وارد میدان خواهند شد، میلیاردها دلار هزینه خواهند کرد، زیرساخت‌های نفتی به‌شدت خراب‌شده را تعمیر کرده و درآمدزایی را کلید خواهند زد.»

چرا شرکت‌های نفتی آمریکا محتاط شدند؟

کارولین لووت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که ترامپ منتظر همکاری با شرکت‌های نفتی آمریکایی در زمینه سرمایه‌گذاری‌ها و فرصت‌های جدید در ونزوئلا است. یک مقام ارشد کاخ سفید نیز گفت که کریس رایت و مارکو روبیو، وزرای انرژی و خارجه ایالات متحده، رهبری این تلاش‌ها را بر عهده دارند و ارتباطات با شرکت‌های نفتی آغاز شده است.

سرمایه‌گذاران و شرکت‌های نفتی آمریکایی، به‌ویژه شورون، نیز به ایده ترامپ جهت تبدیل شدن ونزوئلا به منطقه‌ای جدید برای بهره‌برداری تمایل نشان داده‌اند، اما در این باره مکث کرده‌اند. سهام این شرکت‌ها واکنش مثبتی نشان داد:

• سهام شورون: حدود ۵ درصد افزایش
• سهام اکسون موبیل: حدود ۲ درصد رشد
• سهام کونوکوفیلیپس: تقریباً ۳ درصد افزایش

با این حال، شورون فعلاً برنامه‌ای برای افزایش هزینه‌ها یا افزایش حجم تولید ندارد. منابع آگاه تاکید کردند که این غول نفتی رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده و از تعهد به سرمایه‌گذاری جدید در این جغرافیا تا زمانی که ثبات حاکم شود و سوالات مربوط به توافق‌های تجاری حل و فصل شوند، خودداری می‌کند. همچنین، این شرکت هیچ‌گاه از تغییر رژیم در ونزوئلا در مذاکراتش با دولت آمریکا حمایت نکرده است.

سخنگوی شورون گفت: «این شرکت نفتی همچنان بر ایمنی و رفاه کارکنان خود و همچنین یکپارچگی دارایی‌های خود متمرکز است. ما همچنان در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه به‌طور کامل فعالیت می‌کنیم. شورون در مورد مسائل تجاری اظهارنظر نمی‌کند و به سرمایه‌گذاری‌های آینده نمی‌پردازد.»

این اظهار نظر در حالی رسانه‌ای شد که دولت ونزوئلا تخمین زده که این کشور حدود ۳۰۰ میلیارد بشکه نفت ذخیره دارد که اگر درست باشد، این کشور را به بزرگترین کشور دارای ذخایر نفتی جهان تبدیل می‌کند. تولید کنونی نفت این کشور حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز است که کمتر از ۱ درصد از مصرف روزانه نفت در جهان قلمداد می‌شود.

افزایش تولید نفت در ونزوئلا می‌تواند شرایط اقتصادی این کشور را بهبود بخشد و دولت ترامپ امیدوار است از این طریق جریان مهاجرت از ونزوئلا به ایالات متحده را کاهش و قیمت‌های انرژی را برای مصرف‌کنندگان پایین نگه دارد. اما بزرگترین شرکت‌های نفتی ایالات متحده که بیشترین آمادگی برای سرمایه‌گذاری در ونزوئلا را دارند، هنوز تمایلی به ورود به این عرصه نشان نداده‌اند. دو شرکت دیگر نفتی ایالات متحده که از توانایی و تخصص لازم برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت سنگین در این کشور برخوردارند (شرکت‌های کونوکوفیلیپس و اکسون) هنوز هیچ تمایلی جهت بازگشت به کشوری که دارایی‌هایشان در آنجا در میانه دهه ۲۰۰۰ ملی‌سازی شد، نشان نداده‌اند.

کونوکوفیلیپس اعلام کرده حدس و گمان درباره سرمایه‌گذاری‌های جدید زود است. اکسون نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ نداد. دن پیکرینگ، رئیس بخش سرمایه‌گذاری در پیکرینگ انرژی پارتنرز، هشدار داد: «عدم تمایل شرکت‌های بزرگ نفتی به انجام سرمایه‌گذاری‌های جدید در ونزوئلا می‌تواند ضربه‌ای قابل توجه به تلاش‌های دولت ترامپ برای اصلاح حکومت در این کشور وارد کند.» او افزود: «اگر وارد ونزوئلا می‌شوید، باید شرایطی داشته باشید که از شما در برابر ونزوئلایی‌ها و راستش را بخواهید، در برابر دولت‌های دیگر منطقه محافظت کند.»

شروط غول‌های نفتی آمریکا

شورون، که بیش از یک قرن است در ونزوئلا حضور دارد، بهترین موقعیت را برای احیای میادین نفتی ونزوئلا دارد. این شرکت حتی زمانی که سایر شرکت‌های نفتی غربی پس از ملی‌سازی صنعت نفت توسط دولت ونزوئلا در سال ۲۰۰۷ این کشور را ترک کردند، در ونزوئلا باقی ماند و همچنان روابط خود را با مقامات فعلی حفظ کرده است.

یک منبع آگاه به وال استریت ژورنال گفت که شورون برای گسترش فعالیت‌های خود در ونزوئلا برنامه‌های خاصی برای شرایط خاص دارد. اما این شرکت برای تحقق اهدافش باید تضمین‌هایی داشته باشد مبنی بر این کارکنان‌اش بتوانند در امنیت فعالیت کرده و پول خود را از ونزوئلا خارج کنند. از جمله مسائلی که شورون و سایر غول‌های نفتی باید در نظر بگیرند عبارت است از:

• چه کسی در ونزوئلا در قدرت است؟
• چه سیاست‌هایی زمینه‌ساز تنظیم قراردادها خواهد شد؟
• آیا قوانین رعایت می‌شوند و از آن‌ها محافظت خواهند کرد؟
• توانایی صادرات نفت خام و هزینه‌های تعمیر زیرساخت‌ها به چه شکل خواهد بود؟

پس حتی اگر شرکت‌های نفتی تصمیم به سرمایه‌گذاری بگیرند، ممکن است سال‌ها طول بکشد تا تولید نفت ونزوئلا به طور قابل توجهی افزایش یابد.

اگرچه شورون نسبت به سایر شرکت‌های نفتی آمریکایی برای افزایش سرمایه‌گذاری‌ها در ونزوئلا موقعیت بهتری دارد، این شرکت ترجیح می‌دهد در حال حاضر به تولید نفت در سطح کنونی ادامه دهد و همزمان بر ایمنی کارکنان فعلی خود در آنجا متمرکز گردد.

با این حال، تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، ابراز امیدواری کرد: «تمامی شرکت‌های نفتی ما آماده و مایل به انجام سرمایه‌گذاری‌های بزرگ در ونزوئلا هستند تا زیرساخت‌های نفتی این کشور که توسط ساختار غیر قانونی مادورو ویران شده، بازسازی شوند.» او افزود: «شرکت‌های نفتی آمریکایی کار فوق‌العاده‌ای برای مردم ونزوئلا انجام خواهند داد و نماینده خوبی برای ایالات متحده خواهند بود.»